'एउटै सहारा तिम्रै मायाको...'

विद्या राई

काठमाडौँ — काभ्रे, दाप्चाका कृष्णचन्द्र श्रेष्ठ । ९३ वर्षको बुढ्यौली उमेर । हातखुट्टाले भर छाडिसके । तीन छोरा र तीन छोरी गरी छ सन्तानका बाबु । श्रीमती बितेको वर्षौं भैसक्यो । छोरीहरु घरजम गरेर गए । छोराहरुले विवाह गरेर पेसा, व्यवसाय गर्न सहरबजार लागे । ८ वर्षअघि दाप्चाको घर आगो लागेर पूर्ण रुपमा नष्ट भयो । जसोतसो उनी जोगिए ।


सम्पत्तिको नाममा भएको घर पनि आगोले सखाप पारेपछि उनले गाउँ छाँडे। काठमाडौं आए। तिनकुनेस्थित निःसहाय सेवा सदनको जेष्ठ नागरिक आवासगृहमा साहारा लिई बस्न थालेको ८ वर्ष भैसकेछ।

बुवाको मुख हेर्ने दिन थुप्रै मानिस खानेकुरा, फलफुल लिएर सदनमा बस्ने श्रेष्ठसहित ३८ जना वृद्धवृद्धा भेट्न आए। आक्कल–झुक्कल भेट्न आइपुग्ने छोरा आइहाल्लान् कि भनेर श्रेष्ठ दिउसो अबेरसम्म बाटो कुरिबसे। कोही आएनन्। एक्लिएर सहारामा पुगेका उनलाई छोराछोरीको उतिसारो आशा पनि छैन। तर आफ्ना सन्तानको माया भने सदैव रहिरन्छ। ‘यस्ता चाडवाडमा चाँही छोराछोरीको याद आउने रहेछ,’ उनले दुखित हुँदै सुनाए।

ओखलढुंगा, रामपुरकी ८० वर्षिया गायत्री थापा पनि श्रेष्ठ जस्तै सदनको सहारामा छिन्। उनले त्यहाँ बस्न थालेको ११ वर्ष भैसक्यो। जायजन्म नभैकन पतिको मृत्युपछि कहिले घर त कहिले माइती गर्दै बसेकी उनी गाउँका साथीभाइसँगको लहैलहैमा काठमाडौं छिरेकी थिइन्। धेरैवर्षसम्म नक्सालस्थित चिनारु आफन्तकै घरमा खाना पकाउने काम गरिन्। उमेर ढल्किदै गएपछि काम गर्न नसक्ने भइन्। पछि चिनेजानेकै साथीहरुले आवाशगृहमा बस्ने व्यवस्था मिलाइदिए। ओखलढुंगाका देवर, देउरानी कहिलेकाँही भेटघाट गर्न आउँछन्।

‘बस्न उतै आउनु भन्छन्, काम गर्न सकिँदैन,’ गायत्रीले सुनाइन्। छोराछोरी, परिवार, आफन्त तथा समाजबाट अपहेलित वृद्धवृद्धाहरु सदन वृद्धाश्रममा जीवनको अन्तिम सत्र कटाउन आउँछन्। ‘आफ्नो घरजस्तो कहाँ हुन्छ र, घरैमा पनि बस्न सकिँदैन,’ परिवार, समाजबाटै अपहेलित हुनुपरेपछि वृद्धाश्रम पुग्नुपरेको एक वृद्धले गुनासो पोखे। चार दशक अघि पत्नी बितेपछि साहाराविहिन बनेका उनी केहि वर्षदेखि तिनकुनेको आवाशगृहमा बस्दै आएका छन्।

त्यसो त सरकारले सन्तान वा संरक्षकले आनो कमाइको १० प्रतिशत रकम आमाबाबु/अभिभावकका नाममा रहेको बैंकमा जम्मा गर्नुपर्ने ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी विधेयक ल्याएको छ। यसबारे सुनाउँदा श्रेष्ठले सरकारले लागु गर्न सके आफूजस्ता जेष्ठ नागरिकलाई राहत मिल्ने बताए। पारिवारिक वातावरणमा जीवन व्यतित गर्न पाउँने अभिलासा व्यक्त गरे।

गृहमन्त्रालय अन्तर्गत राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागका अनुसार ७० वर्ष माथिका ११ लाख ९२ हजार १ सय ३६ जेष्ठ नागरिक छन्। यसैगरी पर्यटनमन्त्री योगेश भट्टराईले हालै हवाइसेवामा ७० वर्ष माथिका वृद्धवृद्धालाई ५० प्रतिशत छुट दिने घोषणा गरेका छन्। सरकारले ल्याएका यस्ता सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम कडाइका साथ लागु गर्न सके जेष्ठ नागरिकहरु प्रत्यक्ष लाभान्वित हुन पाउने निःसहाय सेवा सदन, तीनकुनेका प्रशासकिय अधिकृत प्रेमप्रसाद उप्रेती बताउँछन्।

सदनमा परिवारमा कोही नभएको, विधुवा, पारिवारिक बेमेलले गर्दा अलग्गिएका ६० वर्ष पार गरेका जेष्ठ नागरिक बढीजसो आउछँन्।


प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ १९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अहिले नेपालको मुहार फेर्ने उपयुक्त समय : मुख्यमन्त्री गुरुङ

कान्तिपुर संवाददाता

लन्डन — बेलायत भ्रमणमा रहेका गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले नेपालको मुहार फेर्ने अहिले उपयुक्त समय भएको बताएका छन् । यहाँस्थित नेपाली दूतावासद्वारा बिहीबार बेलुका आयोजना गरिएको स्वागत समारोहमा बोल्दै मुख्यमन्त्री गुरुङले लामो समयपछि नेपालमा स्थिर सरकार बनेको र विकासको सिढी चढ्न अहिले उपयुक्त समय आएको बताए ।

'बंगलादेश चढिसक्यो। भुटान र मालदिभ्सले पनि उछिनी सके। यो अवसर पनि हामीले गुमायौं भने इतिहासले के भन्ला ?' उनले प्रश्न गरे। विदेशस्थित नेपाली कूटनीतिक नियोगहरुलाई आर्थिक कूटनीतिमा बढी ध्यान दिन पनि उनले सुझाव दिए । 'नेपालको व्यापार घाटा डरलाग्दो स्तरमा पुगेको छ। अहिलेसम्म विप्रेषणले धानेको छ, तर त्यो पनि घट्दै छ। यस्तो बेला नेपालको बाह्य व्यापार बढाउन नेपाली नियोगहरुले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नु पर्छ,' उनले भने ।

मुख्यमन्त्री गुरुङले नेपालमा शान्तिपूर्ण क्रान्ति भएकाले सेना, प्रहरी र निजामती सेवामा खासै फेरबदल नगरिएको र नेपालको ब्युरोक्रेसीले अझै पुरानो मानसिकताले काम गरिरहेको गुनासो गरे। उनले नेपाल सरकार नेपालमा विदेशी लगानी भित्र्याउन कटिबद्ध रहेको बताउँदै त्यसमा सघाउन बेलायत लगायत प्रवासमा बसेका नेपालीहरुलाई आग्रह गरे । उनले आउँदो २५ वर्षभित्र गण्डकी प्रदेशका बासिन्दाको प्रतिव्यक्ति आम्दानी वार्षिक १५,००० डलर पुर्‍याउने उद्देश्य लिएर प्रदेश सरकारले काम गरिरहेको सुनाए ।

मुख्यमन्त्री गुरुङलाई स्वागत गर्दै बेलायतका लागि नेपाली राजदूत दुर्गाबहादुर सुवेदीले युरोपस्थित सबै मुलुकसँग नेपालको व्यापार घाटा रहेको तर बेलायत सँगको व्यापारमा भने नेपाल नाफामा रहेको बताए । उनले भूकम्पपछि नेपाल जाने ब्रिटिस पर्यटकहरुको संख्या घटेर २९ हजार पुगेकोमा गत वर्ष ६३ हजार पुगेको बताए । 'यो वर्ष ७५ हजार र आउँदो वर्ष १ लाख ब्रिटिस पर्यटकहरु नेपाल लैजाने उद्देश्यले हामी काम गरिरहेका छौं, यो लक्ष्य अवश्य पूरा गर्ने छौं," उनले भने।

राजदूत सुवेदीले कार्पेट, गार्मेन्ट र हस्तकलाबाहेक अहिले आएर बेलायतको बजारमा नेपाली चिया र कफीको प्रवर्द्धन गरिरहेको पनि जानकारी दिए । उनले दूतावासले वेल्स, उत्तरी आयरल्यान्ड, डब्लिन लगायत सहर पुगेर नेपाल प्रवर्द्धनको काम गरिरहेको जानकारी गराए । राजदूत सुवेदी अन्तर्राष्ट्रिय कफी संघका उपाध्यक्ष पनि हुन् ।

तमुधिं यूकेद्वारा गत आइतबार आयोजित नेपाली मेलामा भाग लिन गुरुङ बेलायत आएका हुन् ।

तस्बिर : नेपाली दूतावास, लन्डन

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ १९:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्