गढीमाईमा मेला व्यवस्थापनबारे स्थानीय तह र ट्रस्टबीच विवाद

नगरपालिकाले अगुवाइ गर्न खोज्दा विवाद
ट्रस्ट चुनाव गरेर समिति बनाउने तयारीमा
गढीमाईको पाँच वर्षको आम्दानी करिब ३ करोड
मेला लाग्ने वर्ष १ करोड आम्दानी हुने
कान्तिपुर संवाददाता

बारा — यहाँको प्रसिद्ध गढीमाईको मेलाका लागि यसपटक तयारी नै सुरु भएको छैन । व्यवस्थापनका विषयमा स्थानीय तह र गढीमाई ट्रस्ट गढीमाई मन्दिर सञ्चालन तथा विकास समितिबीच विवाद छ । हरेक पाँच वर्षमा लाग्ने मेला यो पटक आगामी मंसिरमा हुँदै छ । विवादकै कारण तयारीका काम सुरु हुन सकेका छैनन् । 

स्थानीय तहले आफैं मेलाको व्यवस्थापन गर्ने अडान लिँदै मूल समिति बनाएको छ । ट्रस्टले पनि आफैं मेला व्यवस्थापन गर्ने बताउँदै आएको छ । राजनीतिक दलका नेताहरू भने ट्रस्टको समितिआफ्नो पक्षमा पार्न लबिइङ गरिरहेका छन् । यसमा प्रदेशका मन्त्री, सांसद र प्रदेशसभा सदस्यलगायतको चासो छ । विगतमा ट्रस्टले आफ्नै व्यवस्थापनमा मेला लगाउँदै आएको थियो । विधानअनुसार मेला लाग्ने वर्ष ट्रस्टको साधारणसभाबाटनौ सदस्यीय समिति चयन गरिन्थ्यो । त्यही समितिले मेलाको सबै तयारी गर्थ्यो ।

यो वर्ष पहिलो पटक चुनावी प्रक्रियाबाट समिति गठन गर्ने तयारी ट्रस्टले गरेको थियो । समिति चयनका लागि चुनावी प्रक्रियामा जाने तयारीपछि ट्रस्टमा राजनीति सुरु भएको स्थानीयको भनाइ छ । ‘राजनीतिले प्रवेश पाएपछि मेला व्यवस्थापन कार्य भद्रगोल छ,’ गढीमाई मन्दिरका मूल पुजारी ६५ वर्षीय मंगल चौधरीले भने, ‘पहिलेजस्तो तयारी यस पटक सुरु हुनै पाएको छैन । दलीय प्रतिस्पर्धा हुन थालेपछि स्वतन्त्र संस्थाको के अर्थ ?’

महागढीमाई नगरपालिकाले भने आफ्नो क्षेत्रभित्र रहेका मन्दिर, पाटी, पौवाको संरक्षण र व्यवस्थापन आफूले गर्ने भन्दै मेला व्यवस्थापन र ट्रस्टलाई क्षेत्राधिकारभित्र पार्नखोजिरहेको छ । ‘ट्रस्ट र नगरपालिकाबीच तँछाडमछाड छ,’ ट्रस्टका पूर्वसचिव विजय स्वर्णकारले भने, ‘पहिले यस्ता क्रियाकलाप हुँदैनथे । ट्रस्टको आम्दानी जति बढ्दै गयो, अरूको आँखा पर्दै गएको छ ।’ उनका अनुसार जनप्रतिनिधिविहीन अवस्थामा ट्रस्टले नै काम गरेको हो । ‘अहिले स्थानीय सरकार भएपछि आफ्नो स्वामित्वखोज्नु स्वाभाविक हो,’ उनले भने, ‘झगडा नगरी समाधान खोज्नु आवश्यक छ ।’

ट्रस्ट अध्यक्ष रामचन्द्र साह वर्षौंदेखि मेला लगाउँदै आएकाले यस पटक पनि मेला व्यवस्थापन ट्रस्टले नै गर्न पाउनुपर्ने बताउँछन् । ‘कुनै हालतमा स्थानीय तहलाई मेलाको व्यवस्थापन गर्न दिन्नौं,’ उनले भने, ‘ट्रस्टको चुनावले जसलाई नेतृत्व दिन्छ, त्यही नेतृत्वले मेलाको व्यवस्थापन गर्छ ।’

गढीमाई मन्दिरको पाँच वर्षको आम्दानी अढाईदेखि ३ करोड रुपैयाँ हाराहारी छ । मेला लाग्ने वर्ष मात्र सबै खर्च कटाएर झन्डै १ करोड आम्दानी हुने गरेको छ । यस पटक ट्रस्टको सदस्यता वितरणबाट मात्र १ करोड ९१ लाख आम्दानी भएको छ । ६० लाख अहिले पनि बैंक मौज्दात छ । भेटीबाहेक पार्किङ र सदस्यता लगायतबाट आम्दानी हुने गरेको छ । धर्मशाला भवन निर्माणका लागि ट्रस्टले जग्गा खरिदमा ६० लाख खर्चेको छ । ७० लाख गढीमाई नमुना प्राविधिक विद्यालयमा खर्च गरिएको छ ।

ट्रस्टका सचिव मोतीलाल कुशवाहाले आम्दानीले मात्र नभएर सेवाको भावना र विकास गर्ने उद्देश्यले गढीमाईमा नेतृत्वका लागि लडाइँ भएको बताए । ‘१५ वर्षदेखिको एकल नेतृत्व परिवर्तन र गढीमाईमा विकासको पूर्वाधार तयारीका लागि नेतृत्व परिवर्तन आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘गढीमाई ट्रस्टमा यत्रो आम्दानी छ तर विकास गर्ने सोच, इच्छाशक्ति र योजना बनाउने नेतृत्वको अभाव छ ।’

गढीमाईलाई सरकारले पर्यटन क्षेत्रको सूचीमा राखेको छ । त्यसअनुसार पर्यटकलाई तान्न सक्ने पूर्वाधार विकास हुन नसकेकोप्रति स्थानीय चिन्तित छन् । ‘ट्रस्टले विकास गर्न सकेन । अब हामी गर्छौं । त्यसैले मेलाको तयारीको जिम्मा लिँदै नगरपालिका अगाडि बढेको छ,’ नगरप्रमुख उपेन्द्रप्रसाद यादवले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७६ १०:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पढाइ शिविरले विद्यार्थी मेधावी

राजकुमार कार्की

सिन्धुली — गोलन्जोर गाउँपालिका ६ देउरालीटारकी लक्ष्मी श्रेष्ठ साँवा अक्षर पढ्न नजान्ने ९ वर्षीय नाति मिलनमा आएको परिवर्तन देखेर फुरुङ्ग छिन् । कक्षा ३ मा अध्ययनरत नाति यतिखेर नेपाली अक्षर फरर पढ्छन र लेख्छन् ।

सिन्धुलीको फिक्कल–५ सोल्पामा पढाइ शिविरमा अध्ययनका लागि जाँदै गरेका बालबालिका । शैक्षिक गुणस्तर वृद्धि गरेको देखेपछि गाउँपालिकाहरूले आफैंले समेत पढाइ शिविर सञ्चालन गर्न थालेका छन् ।तस्बिर : राजकुमार/कान्तिपुर

‘पहिला पढ्नै जान्दैनथ्यो,’ लक्ष्मीले भनिन् । अर्की अभिभावक केशरीमाया श्रेष्ठ समेतआफ्नी छोरी मनीषाले गरेको प्रगतिदेखेर मख्ख छिन् । भन्छिन्, ‘क देखि ज्ञ सम्म भन्न पनि आउँदैनथ्यो, अहिले लेख्न, पढ्न जान्ने भएकी छ ।’

शैक्षिक गुणस्तर सुधार्न सामुदायिक विद्यालयमा पढाइ शिविर सञ्चालन भएपछि आधारभूत तहका विद्यार्थीको लेखपढमा सुधार आएको हो । सामुदायिक विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर कमजोर भएपछि शिक्षा सुधार गर्न कक्षा १ देखि ३ सम्मका विद्यार्थीका लागि पढाइ शिविर सञ्चालनमा ल्याएको गाउँपालिकाहरूले जनाएका छन् ।

पढाइ शिविरले बालबालिकामा पढ्ने, लेख्ने बानीको विकास भएपछि गोलन्जोर गाउँपालिकाले निरन्तरता दिन १० लाख भन्दा बढी रकम विनियोजन गरेको छ । ‘पहिले गैरसरकारी संस्थाहरूको सहयोगमा विद्यालयहरूमा पढाइ शिविर हुन्थ्यो, उनीहरूले हात झिकेपछि कार्यक्रम राम्रो लागेर हामीले निरन्तरता दिएका हौं,’ गाउँपालिका अध्यक्ष पुष्पबहादुर कार्कीले भने, ‘राम्रो कामको अनुशरण गर्दा परिणाम राम्रै हुन्छ ।’ गोलन्जोरमा ३२ वटा विद्यालयमा पढाइ शिविर सञ्चालनमा छन् । तीनपाटन गाउँपालिकामा ३६ ओटा पढाइ शिविर सञ्चालनमा छन् । २० ओटा गाउँपालिका आफैंले र १६ ओटा गैरसरकारी संघसंस्थाको सहयोगमा सञ्चालन भएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

पढाइ शिविरअन्तर्गत आधारभूत तहका विद्यार्थीलाई शनिबार पनि कक्षा सञ्चालन गर्ने गरिएको विद्यालयहरूले जनाएका छन् । अभिभावकलाई पनि बालबच्चाले दुःख नदिने र विद्यालयमा आएर केही सिक्ने अवसर बालबालिकाले पाउने भएकाले पढाइ शिविर सञ्चालन गरिएको तीनपाटन गाउँपालिकाका अध्यक्ष कर्णबहादुर मगरले सुनाए । ‘हामी शिक्षा क्षेत्रको सुधार गर्न लागिपरेका छौं, त्यही शिक्षा क्षेत्रको सुधार गर्ने क्रममा बालबालिकाहरूका लागि पढाइ शिविर भएको हो,’ उनले भने ।

मगरका अनुसार सामुदायिक विद्यालयलाई निजी जत्तिकै अब्बल बनाउन सबै जुटेका छन् । सामुदायिक विद्यालयका आधारभूत तहका विद्यार्थीलाई नेपाली अक्षर चिनाउन र लेखाउन शनिबार दुई घण्टा पढाइ शिविर हुन्छ । विभिन्न प्ले कार्ड, चित्र बनाएर अक्षर चिनाउने र लेखाउने गरिन्छ । बालबालिकालाई पढाइ शिविरमा खाजा समेत दिने गरिएको छ । त्यसका लागि स्वयंसेविका राखिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७६ १०:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्