डेंगुबाट चितवनमा एकको मृत्यु

पोखरामा ३ सय ५ जनामा संक्रमण
रमेशकुमार पौडेल, विना थापा

चितवन र कास्की — डेंगुले चितवनमा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने पोखरा र चितवनमा संक्रमितको संख्या बढिरहेको छ । स्याङ्जामापनि एक व्यक्तिमा डेंगु फेला परेको छ । भरतपुरस्थित चितवन मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पतालमा उपचाररत ७१ वर्षीय पुरुषको डेंगुले मृत्यु भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।

कार्यालयका अनुसार साउनयता चितवनमा २ सय ६६ जनामा संक्रमण भेटिएको छ, भरतपुर अस्पतालमा डेंगुका बिरामी थपिइरहेका छन् । पोखरामा सोमबारसम्म डेंगुका बिरामी ३ सय ५ जना पुगेको गण्डकी प्रदेशको स्वास्थ्य निर्देशनालयका जनस्वास्थ्य अधिकृत बाबुराम आचार्यले जानकारी दिए । सोमबार मात्रै २५ नयाँ बिरामी भेटिएका छन् ।

स्वास्थ्य कार्यालय चितवनका भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक राम केसीका अनुसार नारायणगढ गंगोत्री मार्गमा बस्दै आएका नवलपरासीका पुरुषको साउन ३१ गते मृत्यु भए पनि भदौ ६ गते मात्रै त्यसबारे जानकारी आएको थियो । ज्वरो आएपछि साउन २९ गते उनी उपचारका लागि भरतपुर सामुदायिक अस्पताल गएका थिए ।

त्यसै दिन थप उपचारका लागि चितवन मेडिकल कलेज भर्ना भएका थिए । नारायणगढको गंगोत्री मार्ग, कमलनगर र भरतपुरको बजार क्षेत्रमा डेंगुका बिरामी बढ्न थालेको केसीले जानकारी दिए । ‘समस्या देखिएका ठाउँमा डेंगु नियन्त्रणका लागि चेतनामूलक अभियान चलायौं,’ केसीले भने ।

भरतपुर अस्पतालका सूचना अधिकारी लीला पौडेलका अनुसार आइतबारसम्म डेंगुका ९१ जना बिरामी भेटिएका छन् । २५ जना अटाउने अस्पतालको मेडिकल वार्डको महिला कक्षमा सातजना डेंगु बिरामी छन् । पुरुष वार्डमा दुई जना भर्ना भएका छन् । डेंगु संक्रमण देखिएपछि पूर्वी नेपाल घर भई नारायणगढ क्षेत्रपुर बस्दै आएका राजकुमार र आशा रसाइली भरतपुर अस्पताल भर्ना भएर उपचार गराइरहेका छन् ।

सन् २०१० मा चितवनमा यो रोगले धेरैलाई सताएको थियो । निरीक्षक केसीका अनुसार त्यतिबेला ७ सय ३९ जनामा डेंगु भेटिएको थियो । जसमध्ये पाँच जनाको मृत्यु भएको उनले जानकारी दिए ।

भरतपुर अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपेरिन्टेन्डेन्ट (मेसु) डा. श्रीराम तिवारीका अनुसार डेंगु हुँदैमा कसैको ज्यान गइहाल्दैन तर उपचारमा तदारुकता नदेखाए अन्य समस्या आएर मृत्यु हुन सक्छ । तीन दिनभन्दा बढी ज्वरो आउनु, असाध्यै टाउको दुख्नु, आँखाको गेडी र पछिल्लो भाग दुख्नु, ढाड, जोर्नी तथा मांसपेशी दुख्नु, शरीरमा बिमिरा आउनु डेंगुको लक्षण हो ।

०७४ सालको दसैंमा पनि रत्ननगरमा डेंगुले महामारीको रूप लिएको थियो । पोखरामा डेंगु बिरामी बढ्न थालेपछि त्यसको परीक्षणका लागि बल्ल किट मगाउने तयारी भएको छ । प्रदेशकै ठूलो पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालले सोमबार किट माग्ने प्रक्रिया थालिएको जनाएको हो ।

किट अभावमा परीक्षण हुन नसकेकाले प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयसँग माग्न लागिएको अस्पतालका निर्देशक अर्जुन आचार्यले बताए । अस्पतालले बिरामीलाई निजीमा रिफर गर्दै आएको छ । अस्पतालमा हालसम्म ३ जनाको मात्र उपचार भएको थियो । निजी अस्पतालमा किटको खर्च बिरामीले तिर्दै आएका छन् ।

गण्डकी मेडिकल कलेजका डेंगु फोकल पर्सन महेश बन्जराका अनुसार किटको खपत धेरै छ । ‘डेंगु बढ्न थालेपछि किटको अभाव भएको छ,’ उनले भने, ‘अहिलेको अवस्थामा दैनिक सय किट खपत हुन्छ ।’ अस्पतालमा सोमबारसम्म आएका ६ सय ७७ जनामध्ये १ सय २८ जनामा डेंगु देखिएको छ । यस्तै फेवासिटी अस्पतालमा ४ सय ५३ किट प्रयोग भएको र १ सय २३ जनामा डेंगु देखिएको अस्पतालका प्रबन्धक त्रिभुवन पराजुलीले बताए ।

उनका अनुसार बिरामीलाई सिधै किट प्रयोग नगरी रगत जाँच गरेर हेरेपछि मात्रै लक्षणको आधारमा किट प्रयोग गरिने पराजुलीले बताए । प्रदेशको स्वास्थ्य निर्देशनालयमा ५ वटा मात्रै किट छन् । सरकारले निःशुल्क दिने घोषणा नभएकाले कुनै अस्पताललाई नदिएको अधिकृत आचार्यले बताए । उनका अनुसार निःशुल्क घोषणा गरिए प्रदेशका सरकारी अस्पताललाई मागअनुसार किट दिन सकिन्छ ।

बिरामीको फेवासिटी, गण्डकी मेडिकल कलेज, पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल र पश्चिमाञ्चल सामुदायिक अस्पताललगायतमा उपचार भइरहेको छ । चिकित्सकका अनुसार सेतो र कालो धर्का हुने एडिज, एजिप्टाई र एडिज एलबोपिक्टस नाम पोथी लामखुट्टेले टोकेपछि डेंगु सर्छ । यो लामखुट्टे सामान्यतया एक महिनासम्म बाँच्छ । यो लामखुट्टेले जमेको सफा पानीमा अन्डा पार्छ ।

यसैबीच जिल्ला अस्पतालस्याङ्जामा उपचार गराउन आएका पुतलीबजार नगरपालिका–२ का ३२ वर्षीय पुरुषमा डेंगु देखिएको मेडिकल रेकर्डर सुपरभाइजर बुद्धिसागर अधिकारीले बताए । बिहीबार भर्ना भएर उपचार गरिरहेका उनको ल्याब परीक्षणपछि आइतबार डेंगु पत्ता लागेको हो । उनको स्याङ्जामै उपचार भइरहेको छ । यसअघि गण्डकी प्रदेश राजधानी पोखरालगायत विभिन्न जिल्लामा डेंगु संक्रमित भेटिएका थिए ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७६ ०७:२६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

टिपर आतंक रोकिएन

सिनामंगलमा आइतबार एकको मृत्यु
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — तीनकुनेबाट गौशालातर्फ जाँदै गरेको टिपरले आइतबार राति सिनामंगलमा मोटरसाइकललाई ठक्कर दिँदा पासाङ भोटेको मृत्यु भएको छ ।

तीव्र गतिमा आएको टिपरले कार्गो कार्यालयनेर बा८५प ५६९, बा३८प २३९३ र ना४३प ८७३५ नम्बरका तीनवटा मोटरसाइकललाई ठक्कर दिएको थियो । बा८५प ५६९ नम्बरका चालक छाङबुङ भोटे, ना४३प ८७३५ नम्बरका चालक प्रमोद धिताल घाइते भए भने बा३८प २३९३ नम्बर मोटरसाइकलका चालक भोटेको मृत्यु भयो । मोटरसाइकलमा सवार सिसम वाग्ले र प्रवीन धिताल पनि घाइते भएका छन् ।

टिपर र ट्रकको ठक्करबाट मानिसको मृत्यु भएको यो नौलो घटना होइन । एक वर्षअघि स्कुटरमा यात्रारत २४ वर्षीया अस्मिता भण्डारीलाई काठमाडौंको जडीबुटी चोकमा बा४ख ३५५० नम्बरको टिपरले किचेर मृत्यु भयो । गत वर्ष असारमा भक्तपुरकै सानोठिमीमा टिपरको ठक्करबाट चेतबहादुर थापाको ज्यान गयो । गत वर्ष जेठमा भक्तपुर साँगामा टिपरकै कारण हरि कटुवाल, सविता घिमिरे र अविन्द्र घिमिरेको ज्यान गएको थियो ।

मुलुकभर सवारी दुर्घटनाबाट दैनिक ७ जनाको मृत्यु हुने गरेको तथ्यांक छ । आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा मात्र २ हजार ७ सय ६२ जनाको दुर्घटनामा मृत्यु भएको प्रहरी प्रधान कार्यालयअन्तर्गतको ट्राफिक प्रहरी निर्देशनालयको तथ्यांक छ । मुलुकभर २१ हजार ६ सय ५४ सवारी दुर्घटना भएका थिए । निर्देशनालयका अनुसार टिपर र ट्रकसँग जोडिएका ८० प्रतिशत दुर्घटनामा चालकको लापरबाही देखिएको छ ।

सवारी दुर्घटना र त्यसबाट घाइते र मृत्यु हुनेको संख्या प्रत्येक वर्ष बढ्दै गएको देखिन्छ । आव २०७३/७४ मा १६ हजार ५ सय १५ वटा दुर्घटना भएका थिए । त्यसमा टिपर र ट्रकका कारण मात्र भएका दुर्घटना २ हजार २ सय ३० वटा थिए । दुर्घटनामा २ हजार ३ सय ८४ जनाको मृत्यु भएको थियो । यस आर्थिक वर्षमा चालकको लापरबाहीले गर्दा भएका दुर्घटना संख्या ७ हजार ४ सय ८७ थिए । आव ०७४/७५ मा १८ हजार ३४ वटा दुर्घटना भएका छन्, जसमा टिपर र ट्रकका कारणले मात्र २ हजार ४ सय ३० दुर्घटना भएका थिए ।

महानगरीय ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख वसन्त पन्त टिपर दिउँसो चलाउन बन्द गरे पनि दुर्घटना भइरहेको बताए । सडक लेन अनुशासन उल्लंघन गर्ने, तीव्र गतिमा गाडी कुदाउने, जथाभाबी ओभरटेक गर्ने, गाडी चलाउँदा मोबाइलमा कुरा गर्ने, गीत सुन्नेजस्ता कारणले पनि दुर्घटना बढिरहेको उनले बताए । ‘गन्तव्यमा पुग्न तँछाडमछाड गर्छन्,’ उनले भने, ‘ट्रिप गरेर बढी कमाउन तीव्र गतिमा चलाउँछन् ।’ टिपर अन्य गाडीको तुलनामा बलियो हुने भएकाले चालकले सामान्य ठोक्किँदा फरक पर्दैन भन्ने मनोविज्ञानबाट तीव्र गतिमा चलाउने गरेको उनले बताए ।

उपत्यकामा मात्र पछिल्लो एक वर्षमा टिपरले ठक्कर दिएर मृत्यु भएकाको संख्या १२ पुगेको छ । महाशाखाको तथ्यांकअनुसार आव २०७५/७६ मा २७ सय ९ दुर्घटना टिपर र ट्रकबाट भएका थिए । यीसमेतका सडक दुर्घटनामा परी उपत्यकामा २ सय ५४ जनाको मृत्यु भएको थियो । यी दुर्घटनामध्ये अधिकांशमा चालकको लापरबाही नै मुख्य कारण देखिएको छ ।

नेपाल प्रहरीका पूर्वएआईजी जयबहादुर चन्द दण्ड जरिवानाको व्यवस्थै संशोधन गर्नुपर्ने बताउँछन् । ‘अनुगमन फितलो हुन भएन, चालक शिक्षाको पनि कमी छ,’ उनले भने । सडकको नाजुक अवस्था पनि दुर्घटनाको कारक रहेको उनले बताए ।

‘बिनाइन्जिनियरिङ सडक निर्माण गरिएको छ,’ उनले भने । टिपर दुर्घटनाको जिम्मेवार चालक नै भएको यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक गगन हमालले बताए । ‘टिपर चालक निकै अराजक छन्,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७६ ०७:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT