सीमामा भारतले बनायो अर्को बाँध

शिव पुरी

औरैया, रौतहट — दशगजा मिचेर भारतीयले अर्को बाँध बनाउन थालेपछि सीमावर्ती नेपाली बस्तीमा डुबानको त्रास बढेको छ । सीमामा पुरानो बाँधको उचाइ थप्न र अर्को नबनाउन नेपाली पक्षले गरेको अनुरोध बेवास्ता गर्दै पुरानोमाथि बोरामा माटो भरेर थप्ने र नयाँ बनाउन सुरु गरेका हुन् ।

रौतहटको ईशनाथ नगर क्षेत्रको दशगजामा भारतले एकतर्फी रूपमा बनाउन थालेको बाँध । तस्बिर : शिव/कान्तिपुर 

यस्तो गतिविधिले नेपाली बस्तीमा त्रास बढेपछि सुरक्षाकर्मीको निगरानी बढाइएको छ । वाग्मतीदेखि पश्चिमको औरैया र बन्जाराहासम्मको भारतीय बाँधको उचाइ थपिँदै छ । भारतले २०३२ सालमा आफ्नो भूमि बैरगनियालगायतका बिहारको सहर डुबानबाट बचाउन सीमा क्षेत्रमा १५ फिटभन्दा अग्लो झन्डै ३० किलोमिटर लामो बाँध बनाएपछि नेपालतिर डुबानको समस्या बढेको हो ।

त्यही बाँधको झन्डै ३ फिट उचाइ थप्न भारतले पूर्व क्षेत्रबाट काम सुरु गरेको छ । औरैया क्षेत्रमा नयाँ बाँध बनाउन थालेपछि रौतहट प्रशासनले रोक लगाएको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापाले पिलर नम्बर ३४७ मिचेर बोरामा माटो पुर्ने काम गरेको पाइएपछि रोकेको बताए ।

‘अन्तर्राष्ट्रिय कानुनले पनि यस्तो संरचना बनाउन दिंदैन,’ उनले भने, ‘मर्मतको नाममा दशगजा क्षेत्रमा नयाँ बाँध बनाउने काम भइरहेको छ । त्यसैले रोक लगाएका हौं ।’ उनका अनुसार अहिले सशस्त्र प्रहरीलाई औरैया नाकामा निगरानीमा खटाइएको छ । ईशनाथ नगरपालिका–२ स्थित औरैयाको सीमासम्म भारतीय बाँध छ ।

२०७४ मा ईशनाथको बन्जाराहा क्षेत्र डुबानमा परेपछि १ नम्बर वडामा सीमाको बाँध केही ठाउँ भत्किएको थियो । भारतीय पक्षले त्यसैलाई मर्मतको निहुँमा उचाइ थप्ने काम थालेको हो ।

स्थानीयको गुनासो आएपछि प्रजिअ थापा, सुरक्षा निकायका प्रमुख र जनप्रतिनिधिहरूले बाँधको निरीक्षण पनि गरेका छन् ।

भारत सरकारले बाँधको उचाइ थप्न बजेट नै दिएको खुलेको छ । प्रजिअ थापाले पूर्वी चम्पारणका डीएम श्रीकुमारसित यो मामिलामा फोन वार्ता गरेका छन् । उनले नयाँ निर्माण नभई भत्किएको स्थानमा मर्मतको काम मात्र भइरहेको जवाफ दिएका छन् ।

लालबकैया र वाग्मती नदीको जलस्तर बढदा बाँधका कारण भेलले निकास नपाएर नेपाली बस्ती जलमग्न हुने गरेको छ । बाँधमा पानीको निकासका लागि साइफन छ तर त्यस्तो बेला भारतीय पक्षले खोल्दैन । भारतीय बाँधका कारण रौतहटको गौर, राजदेवी, ईशनाथ नगरपालिका र दुर्गाभगवती गाउँपालिका डुबानमा पर्छन् ।

बाँधको निरीक्षण गरेर फर्किएका वडाध्यक्ष बिगु साहले डुबानको समस्या वारिपारि समान भएपछि मिलेर काम गर्नुपर्ने अवस्थामा एकातिरका बासिन्दालाई मात्रै मर्का पार्ने काम भएकाले सरकारले भारतीय बाँधको विकल्प सोच्नुपर्ने बताए । ‘भारतीय बाँधले बर्सेनि दुःख दिन्छ,’ उनले भने, ‘समस्या समाधान गर्न त परै जाओस्, झन् उचाइ थपेर बलियो बनाउने र नभएको ठाउँमा बाँध बनाउन थालिएको रहेछ ।’ भारतीय बाँधकै कारण राजदेवी नगरको बेलबिछुवा, ब्रहमपुरी लक्ष्मीपुर, गौर र ईशनाथ नगरको बैरिया, औरैया र बन्जाराहा गाउँ बर्सेनि डुबानमा पर्दै आएको उनले बताए ।

भारतीय पक्षले पिलर नम्बर ३४७ देखि बकैयासम्म उचाइ थप्दै बाँध मजबुत बनाउन खोजेको छ । औरैया क्षेत्रमा नयाँ बाँध बनाउन थालेको विषयमा गृह मन्त्रालयमार्फत नापी विभागलाई स्थलगत हेर्न पत्राचार गरेको प्रजिअ थापाले बताए । ‘नापी विभागलाई पनि दशगजामा भएको अतिक्रमण र सीमा मिचेर बाँध बनाउन थालेको विषयमा हेर्न अनुरोध गरेका छौं,’ उनले भने, ‘समयमा रोक्न सकेनौं भने पछि समस्या जटिल बन्छ ।’

सीमावर्ती पूर्वी चम्पारणका सुरक्षा निकायका अधिकारीलाई पनि फोन गरेर काम रोक्न लगाएको उनले बताए । अन्तर्राष्ट्रिय सीमा कानुनअनुसार दशगजा क्षेत्रको ३० फिट दायाँबायाँ कुनै पनि प्रकारको स्थायी संरचना बनाउन पाइँदैन ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०७:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ड्युटीमा ट्राफिक प्रहरी निस्फिक्री

शिव पुरी

(रौतहट) — गौर–चन्द्रनिगाहपुर सडक खण्डमा ट्राफिक प्रहरी खटिए पनि आफ्नै काममा व्यस्त हुन्छन् । मोबाइल चलाउँदै त कोही गफिँदै गरेको देखिन्छ । सवारी नियम उल्लंघन हुँदा उनीहरू नदेखें झैं गर्छन् । 

गौर–चन्द्रनिगाहपुर खण्डमा मोटरसाइकलमा तीनजना यात्रा गर्दै । तस्बिर : कान्तिपुर

चन्द्रनिगाहपुर चोकबाट दक्षिणतिर अधिकाशले हेलमेट नलगाई र तीनजना चढेर मोटरसाइकल चलाउँदा पनि ट्राफिक प्रहरी कारबाही गर्दैनन् । ट्राफिक ऐनविपरीत ३ जना चढाउने, हेलमेट नलगाउने र लाइसेन्सबिना चलाउनेको रौतहटमा बढी छन् । ड्युटीमा बसेका ट्राफिक मूकदर्शक बन्छन् । दुर्घटना न्यूनीकरण र आफ्नै सुरक्षाका लागी मोटरसाइकल चालकले हेलमेट लगाउनुपर्ने लगायत ट्राफिक नियमबारे सहर, बजार, विद्यालयमा जिल्ला ट्राफिक कार्यालय चन्द्रनिगाहपुरले जनचेतनामूलक कार्यक्रम गर्छन् । तर पनि यस क्षेत्रमा ट्राफिक प्रहरीको उपस्थिति नभएको जस्तै भान हुन्छ । मुख्य बजार र सडकमै बिनाहेलमेट मोटरसाइकल चलाउने भेट्टिन्छन् । उनीहरू निर्वाध रूपमा ट्राफिकको अघिबाट जान्छन् । रोक्ने प्रयाससमेत गर्दैनन् ट्राफिक । गरुडा इलाकामा सबैभन्दा बढी नियम उल्लंघन गर्ने देखिएको छ ।

गरुडाका ट्राफिक दिनहुँ हरसाह चोकनजिक सबारी रोकेर जरिवाना काट्न ब्यस्त हुन्छन् । बजार क्षेत्र लथालिङ पारेर जरिवाना काट्न लागिपरेको भन्दै उनीहरूको चर्को आलोचना हुने गरेको छ । ट्राफिक व्यवस्थापन छाडेर सवारी रोक्दै जरिवाना काट्न लागिपरेको स्थानिय अमर श्रेष्ठले बताए । ‘गौर सडकमा अधिकांशले हेलमेट लगाउँदैनन्, सडकमै पार्किङ गर्छन्,’ उनले भने, ‘ड्युटीमा ट्राफिक बसे पनि बेवास्ता गर्छन् । रोकेर सचेतसमेत गराउँदैनन् ।’ यहाँको गरुडा, शिवनगर, सन्तपुर, डुमरीया, हर्साह, बिर्ता, शिवनगर, शुकदेव क्षेत्रमा ट्राफिक नियम मिचेर मोटरसाइकल चलाउँछन् । बजारको चोक–चोकमा ट्राफिक प्रहरी ड्युटीमा बसे पनि रोकछेक गर्दैनन् । उनीहरू नदेखे झैं गर्छन् । यहाँका ट्राफिक प्रमुख एसपी योगबहादुर पालले जिल्ला ट्राफिक रौतहटमा इन्चार्ज नभएकाले समस्या बढेको बताए । ‘केही समयपछि इन्चार्ज आउँछन् । अनि समस्या नहोला,’ उनले भने, ‘हामीले के गर्दा हुन्छ के गर्दा हुँदैन भन्ने चेतनाको ख्याल नगरेकाले नियम उल्लंघन गर्नेको संख्या बढेको हो । यसलाई सुधार्छौं ।’

जिल्ला ट्राफिकले हेलमेट नलगाउनेसँग ५ सयदेखि १ हजार ५ सयसम्म जरिवाना र चालक अनुमति पत्र नभएकालाई १ हजारदेखि १ हजार ५ सयसम्म जरिवाना लिने गरेको जनायो । मोटरसाइकलमा ४ जनासम्म यात्रा गर्ने, सवारी चालक अनुमति पत्र नभएका र उमेर नै नपुगेकाले तीव्र गतिमा मोटरसाइकल चलाउनेको संख्या बढेको पाइएको छ ।

दुर्घटना बढ्यो
जिल्ला ट्राफिका अनुसार साउन यता एक वर्षको अवधिमा विभिन्न स्थानमा भएका सवारी दुर्घटनामध्ये मोटरसाइकल बढी भएको पाइएको छ । यस अवधिमा १ सय १६ सवारी दुर्घटना भए । तीमध्ये ७५ भन्दा बढी मोटरसाइकल दुर्घटना भएको ट्राफिकको तथ्यांक छ । दुर्घटनामा ५५ को मृत्यु भएको थियो । गएको साउनमा मात्र २० सवारी दुर्घटना भएकोमा १७ मोटरसाइकल परेका छन् । चन्द्रनिगाहपुर, गौर, गरुडालगायतका बजारमा ट्राफिक व्यवस्थापन अस्तव्यस्त छ ।

नियम विपरीत सवारी चलाउने बढेका छन् । नियमन गर्ने निकाय निष्क्रिय जस्तै देखिएको स्थानीय विनोद घिमिरेले बताए । ‘मुख्य राजमार्गमा सवारी व्यवस्थापन लथालिंग छ,’ उनले भने, ‘ट्राफिक प्रहरीको सक्रियता आवश्यक देखिएको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७६ १०:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्