सुदूरमा रमाएका मुस्लिम

‘गाउँमै मस्जिद छ, जहाँ नमाज पढिन्छ, यसले आफ्नो धर्ममा आबद्ध भएकाहरूलाई अनुशासनमा बस्न सिकाएर गाउँ नै शान्त’
मेनुका ढुंगाना

बयालपाटा, अछाम — बयालपाटा बजारको पूर्वतिर मध्यपहाडी लोकमार्गको बीचैको एउटा मुस्लिम बस्ती । जहिल्यै शान्त । जिल्लाभर मदिरा सेवनले घरेलु हिंसा, सम्बन्धविच्छेद, समाजमा कलह, अशान्ति मच्चाउने घटना दिनहुँ बाहिर आउँदा पनि यो समुदाय आफ्नै लयमा । यहाँ यस्ता कुनै घटना सुनिँदैनन् । 

मुस्लिम समुदायबारे जानकारी गराउँदै स्थानीय । तस्बिर : मेनुका/कान्तिपुर

यो बस्तीमा मदिरा प्रतिबन्ध जस्तै छ । कुनै निकायले बल गरी मदिरा निषेध भने गरेका होइन । गाउँका कसैले पनि मदिरा सेवन गर्दैनन् । धर्मैले मदिरा निषेध गरेको भन्दै कसैले कसैलाई सम्झाइरहन पर्दैन ।

सामाजिक सद्भाव कायम गर्दै सबैसँग हातेमालो र सहकार्य गर्दै बसेकाले उनीहरू खुसी देखिन्छन् । हिन्दु धर्मावलम्बी बाहुल्यता भएको अछाममा बसोबास रहेको बयालपाटाको मुस्लिम समुदायको इतिहास लामो छ । फरक धर्म भए पनि रहनसहन र वेशभूषामा कुनै भिन्नता छँदै छैन ।

हजार वर्षअघि भारतको लखनउबाट यहाँ आएर बसेको उनीहरू बताउँछन् । समुदायका अगुवा केशर मियाँका अनुसार चुरा बनाउने मुख्य पेसा अपनाउने भएकाले टोलको नामै चुडेल्नी गाउँ राखिएको थियो । यो पेसा व्यवसाय गर्ने क्रम छुटेपछि अहिले गाउँको नामै परिवर्तन गरिएको छ ।

साँफेबगर नगरपालिका ८ मा पर्ने चुडेल्नी गाउँलाई नगरले मियाँपुर नाम राखेको छ । हाल गाउँको नाम मात्रै बदलिएको छैन, आफ्नो धर्म संरक्षणका लागि मियाँपुरका सबैमा एकताको भावनासमेत जागृत भएको छ । अल्पसंख्यक समुदायका रूपमा चिनिने यस गाउँमा २५ परिवार र २१० जनसंख्या रहेको केशर मियाँले बताए ।
गाउँमा रहेको मस्जिदमा नमाज पढ्दै धर्म गुरुहरू । तस्बिर : मेनुका/कान्तिपुर

मियाँलाई अरूले गरिब पिछडिएका भनेर सम्बोधन गर्दा दु:ख लाग्छ । ‘बहुसंख्यक समुदायको जस्तै भीरपाखामा जग्गा छ । बगरमा खेत छन् । अरुभन्दा अचल सम्पत्तिमा धनी छौं,’ उनी भन्छन्, ‘हामी शिक्षामा कमजोर छौं । समयमा छोराछोरीलाई पढाउनुपर्छ भन्ने नबुझदा हामीलाई हेर्ने दृष्टिकोण फरक भएको होला । तर हामी मनका गरिब छैनौं ।’
उनका अनुसार अहिले गाउँमै मस्जिद छ । जहाँ नमाज पढिन्छ ।

यसले आफ्नो धर्ममा आबद्ध भएकाहरूलाई अनुशासनमा बस्न सिकाएर गाउँ नै शान्त भएको उनी बताउँछन् । शिक्षाको क्षेत्रमा पछि परेको ठहर गर्दै यहाँका अगुवाहरूको नेतृत्वमा मदरसा दारुल कुरआना प्राथामिक विद्यालय ०६६ मा स्थापना गरे । कक्षा ३ सम्म पढाइ हुने यो विद्यालयमा धार्मिक शिक्षा र विद्यालयको शिक्षा दिने गरिएको शिक्षक शम्भु मियाँले बताए । ‘गाउँमा शिक्षाको अवस्था धेरै कमजोर भयो ।

हजार वर्षअघि आएर बस्यौं । हाम्रो पहिचान के हो त भन्ने लाग्यो । संघर्ष गर्‍यौं र गाउँमै मदरसा खोल्यौंं,’ उनले भने, ‘हाल विद्यालयमा एक शिक्षकको दरबन्दी छ । २३ विद्यार्थी छन् । धार्मिक विषय पढाउने शिक्षकले उर्दु भाषाबाट पढाउँछन् । अरुले अन्य विद्यालयको जस्तै पाठ्यक्रम पढाउँछन् ।’

उनका अनुसार गाउँमा पढलेखेका र जागिर गर्नेको संख्या कम छ । गाउँमा स्नातक गरेका एक र अन्य शिक्षा पाएका ५/७ जना मात्रै छन् । अहिलेसम्म सरकारी जागिरमा कोही छैनन् । अरू समुदाय जस्तै मियाँपुरका प्रत्येक परिवारबाट रोजगारीको लागि भारत गएका छन् । ६ जना कामका लागि खाडीतिर भासिएका छन् ।

इस्लाम धर्मका गुरु सुरत मियाँका अनुसार मुस्लिम र हिन्दुको नाम फरक हुन्छन् । तर यहाँ भने फरक छैन । ‘पहिले जन्मेका पुरुषको नाम शम्भु, सुरत, केशर र महिलाको माया, धौली, ममता जस्ता नाम राखियो । यो हिन्दु धर्मको प्रभाव हो,’ धर्मगुरु मियाँले भने, ‘अहिले मुस्लिमबारे बुझ्दै छौं ।अहिले छोराहरूको नाम सोहिल, अब्जल, नसिब, इसाद जस्ता छन् भने छोरीहरूका नाम रुप्सार, अप्सा, सजिना, सैनाज जस्ता ।’ यी नाम मुस्लिमहरूले राख्ने उनले सुनाए । मुस्लिमले जस्तै यहाँ घुम्टो ओढ्ने चलन पनि छैन । भुगोल, ठाउँ परिवेशले पनि प्रत्येक जातजाति, धर्म संस्कारलाई प्रभाव पार्छ ।

मुस्लिम समुदायबाट राजनीति गर्ने, पढाइमा अघि बढ्न चाहनेलाई सहयोग गर्ने र हरेक दु:खसुखमा साथ दिने हिन्दु धर्मावलम्वीको यो समुदायका मान्छे खुलेरै प्रशंसा गर्छन् । ‘धर्म, चाडपर्व रितिरिवाज फरक भए पनि हाम्रो लवाइखुवाई, बोली, भाषा, रहनसहन एकै छ,’ शिक्षक ममता मियाँले भनिन्, ‘आलोपालो काम गर्छौं । मिलेर बसेका छौं । धर्म फरक भए पनि हामीमा कहिल्यै दरार आएन ।’

प्रदेश र संघको निर्वाचन हुँदा वडा सदस्यसम्म पनि एक जनप्रतिनिधि नहुनुले राज्यले यो समुदायलाई नहेरेको उनीहरूको गुनासो छ । मुस्लिम समुदायको अछाम, बाजुरा, डोटी र कैलालीमा बसोबास रहे पनि कुनै पनि क्षेत्रबाट आफ्नो प्रतिनिधित्व नभएको उनीहरूको गुनासो छ ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ १२:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेश २ को नाम र राजधानी प्रस्ताव आज पेश हुँदै, ४ वटै दलको आफ्नै अडान

नेकपाको प्रस्ताव : नाम मिथिला–भोजपुरा, राजधानी धनुषा
समाजवादीको प्रस्ताव : नाम मधेस, राजधानी जनकपुर
राजपाको प्रस्ताव : नाम मधेस, राजधानी जनकपुर वा वीरगन्ज
कांग्रेसको प्रस्ताव : नाम मिथिला–जानकी, राजधानी जनकपुर
अजित तिवारी, सन्तोष सिंह

जनकपुर — प्रदेशको नाम र राजधानीको प्रस्ताव पेश गर्न प्रदेशसभाले बाध्यकारी पारेपछि प्रदेश २ का दलहरुलाई पेचिलो बनेको यो मामिला सुल्झाउन आन्तरिक कसरत तेज पारेका छन् ।

प्रदेशको नाममा दलहरुबीच तीव्र धुव्रीकरण बढेपछि सर्वसम्मत जस्तै भनिएको राजधानी जनकपुर तोक्ने विषय पनि अलमलमा परेको छ। प्रदेशसभामा आज दलहरुले नाम र राजधानीको प्रस्ताव पेश गर्ने अन्तिम दिन हो।

प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपाले प्रदेशको नाम र राजधानीबारे संसदीय दलको बैठकमा छलफल टुंग्याएको छ। उसका अधिकांश सांसदले प्रदेशको नाम मिथिला–भोजपुरा र राजधानी धनुषा हुनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

सत्तासीन दल समाजवादी पार्टी र राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा)ले पनि प्रदेशको नाम र राजधानीबारे छलफल थालेको छ। समाजवादीको संसदीय दल बैठक यही विषयमा अहिले बसिरहेको छ।

विपक्षी दल कांग्रेसले भने प्रदेशको नाम मिथिला वा जानकी र राजधानी जनकपुर हुनुपर्ने आफ्नो बटमलाइन रहेको जनाएको छ। कांग्रेसले संसदीय दलमा नाम र राजधानीबारे छलफल टुंग्याए पनि निष्कर्षसहित बिहीबार प्रदेशसभामा प्रस्ताव दर्ता गराउने मुख्य सचेतक उपेन्द्र कुशवाहाले बताए।

‘प्रदेशको नामबारे कांग्रेसमा मिश्रित धारणा छ। राजधानी जनकपुर हुनेमा सबै क्लियर छन्,’ कांग्रेसका सचेतक कुशवाहाले कान्तिपुरसँग भने, ‘प्रदेशको नाममा मिथिला, भोजपुरा, जानकी, मध्य मधेससम्मको सुझाव आएको छ।’

संविधानमा दुई तिहाइले प्रदेशको नाम र राजधानी टुंग्याउने प्रावधान छ। तर, प्रदेश २ मा कुनै दलसँग दुई तिहाइ छैन। प्रदेशको नाम र राजधानी टुंग्याउन सत्तापक्ष र विपक्षी दल मिल्नुको विकल्प देखिदैन। तर, नाम र राजधानीमा दलैपिच्छे फरक मत हुँदा यो मामिला झन् पेचिलो बनेको छ।

सत्तासीन दल समाजवादी भने प्रदेश २ को नाम मधेस र राजधानी जनकपुरमा अडिग छ। समाजवादी पार्टीका संसदीय दलका उप–नेता रामआशिष यादवले प्रदेश २ को नाम र राजधानीबारे बिहीबार संसदीय दलको बैठकमा विचार–विमर्श हुने बताए।

‘हाम्रो पहिल्यैदेखिको अडान प्रदेशको नाम मधेस र राजधानी जनकपुर हुनुपर्ने हो,’ उपनेता यादवले कान्तिपुरसँग भने,‘संसदीय दलको बैठकले यस मामिलामा थप प्रष्ट गर्नेछ।’ समाजवादी पार्टीले राजधानी जनकपुरमा आफ्नो अडान रहेको दाबी गरे पनि पार्टीभित्र अन्य ठाउँबारे पनि बहस सुरु भएको छ।

समाजवादी र राजपाले प्रदेशको नाम मधेसमा विपक्षी दल सहमत भए राजधानी विपक्षी दलले रोजेको ठाउँलाई नै तोक्ने मुडमा देखिन्छन्। ‘प्रदेशको नामलाई पेचिलो बनाउँदा राजधानी कहाँ राख्ने मुद्दा पनि जोडिएर आएको छ,’ समाजवादी पार्टीका एक सांसदले भने, ‘हामी नाम र राजधानीमा गिभ एन्ड टेकको मुडमा छौं।’

सत्तासीन अर्काे दल राजपा भने प्रदेशको नाम मधेस र राजधानी जनकपुरमा विपक्षी दलको पनि सहयोग लिन प्रयासरत छ। बुधबार साँझ अबेरसम्म बसेको राजपा संसदीय दलको बैठकमा प्रदेशको नाम र राजधानी के–कहाँ राख्ने मुद्दा भन्दा यो मामिलामा आफ्नो अजेन्डामा विपक्षी दललाई कसरी सहमत गराउने रणनीतिमै छलफल केन्द्रीत रह्यो।

राजपाका सह–महामन्त्री एवं प्रदेश २ का राज्यमन्त्री सुरेश मण्डलले प्रदेशको नाम मधेस र राजधानी जनकपुरमा आफ्नो दल अडिग रहेको बताए।

राजपाका सप्तरी, सिरहा, धनुषा र महोत्तरीका सांसदले राजधानी जनकपुर र बारा, पर्सा र रौतहटका सांसदले राजधानी वीरगञ्ज हुनुपर्ने माग गरेका छन्।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ १२:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्