बनिनसक्दै लोकमार्ग अतिक्रमण

प्रकाश बराल

बागलुङ — जिल्लामा मध्यपहाडी लोकमार्गमा सूचीकृत सडक बनिनसक्दै अतिक्रमणमा पर्न थालेको छ । स्थानीयले मध्यभागबाट २५ मिटरभित्रै आएर संरचना बनाइरहेका छन् । 

बडीगाड गाउँपालिका–५ ग्वालीचौरमा जग्गा प्लटिङ गर्ने निहुँमा डोजर लगाइँदा सडक भासिएको छ । प्लटिङ गर्नेहरूले कालोपत्रेसमेत कोट्याएको लोकमार्ग आयोजनाका इन्जिनियर किरण श्रेष्ठले बताए । ‘सडकमै डोजर लगाइदिएर पहिरो खसिसक्यो, सडकको सुरक्षा कसले गर्ने ?’ उनले भने, ‘प्रशासनमा जानकारी गराएका छौं, हस्तान्तरण नभएको सडकमा अतिक्रमण बढ्यो ।’

काठेखोला गाउँपालिकाको बिहुँमा भूकम्प पुनर्निर्माण प्राधिकरणमार्फत बनेका घरले पनि सडक मिचेका छन् । सडकको मध्यभागबाट ५ मिटर दूरीमै बनाइएका ती घरलाई स्थानीय तहबाट अनुगमनसमेत नगरी अनुदान रकम भुक्तानी दिइएको छ ।

स्थानीय कृष्ण भट्टराई, इन्द्र थापालगायतले प्लटिङ गरेर राजमार्ग भत्काएको बडिगाड गाउँपालिका अध्यक्ष मेहरसिंह पाइजाले बताए । ‘राजमार्गछेवैमा आएर यस्तो नगरौं भनेको मानेनन्,’ पाइजाले भने, ‘राजमार्ग नै भत्केकाले हामीले जवाफ दिनुपरेको छ ।’ पाइजाका अनुसार उनीहरूले जग्गाको मुआब्जा नपाएको भन्दै प्लटिङ गरेका हुन् । आयोजनाले जग्गाबाहेक निर्माण भइसकेका संरचनाको भने मुआब्जा दिएको छ । वास्तविक जग्गाधनीले भन्दा खरिद गरेर प्लटिङ गर्नेले सडक मिचेको पाइजाले आरोप लगाए ।

केहीले मापदण्डबारे जानकारी नहुँदा पनि सडकक्षेत्रमा घरटहरा बनाएको भेटिएको छ । ‘सडक निर्माणाधीन क्षेत्रमा सूचना टाँस गरेको भए धेरैलाई थाहा हुन्थ्यो, जानकारीबिना घर बनाइयो,’ काठेखोला–६ का इन्द्रलाल विकले भने, ‘अन्यत्र जग्गा छैन, भएको जग्गामा बनाएको छु ।’

उनको सहित यहाँका आधा दर्जन घर मापदण्ड मिच्नेमा पर्छन् । केहीले आवास र केहीले व्यापारिक प्रयोजनले बनाएका छन् । अनुगमन र मूल्यांकन गर्ने प्राविधिकले पनि उक्त जग्गा मापदण्डमा पर्छ भन्ने सूचना नदिएको विकले बताए । मध्यपहाडी लोकमार्गमा सूचीकृत हुनुअघि ग्रामीण सडक खन्दा नै उनी विस्थापितमा परेका थिए ।

अक्षेते बजारमा पनि केही घर निर्माणाधीन छन् । मापदण्डमा पर्ने सूचना पाएपछि केहीले काम रोकेका छन् । उनीहरू अतिक्रमण नभई अस्थायी रूपमा व्यवसाय गर्न लागेको बताउँछन् । बागलुङदेखि अक्षेतेसम्मका १५ घर भने मुआब्जा नपाएर सरेका छैनन् ।

मध्यपहाडी लोकमार्गले मुआब्जा नदिएकाले घर हटाउन नसकेको ठेकेदार पक्षका इन्जिनियर पुष्प शाहीले बताए । ‘आयोजनाले मुआब्जा नदिएको ठाउँमा हामीले घर भत्काएर चक्लाउन पाएका छैनौं,’ उनले भने, ‘ठेक्का लिएर पनि आयोजनाकै काम बाँकी हुँदा पूरा गर्न पाएनौं ।’

जथाभावी घर बनाउँदा सडक साँघुरो बनेको छ । गलकोटको हटिया बजारमा अधिकांश घर सडकनजिकै बनिरहेका छन् । मल्मको बाँसखोला, बडिगाडको खरवाङ र भीमगिठे बजार भने दोहोरो सवारीसमेत चल्न नमिल्ने गरी कच्ची छाप्रा बनाइएका छन् । व्यापार गर्नेले सडक नै छेकेर सामान राखेका छन् ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी लुकबहादुर क्षेत्रीले मापदण्ड मिचेर घर बनाउन कसैलाई छुट नभएको बताए । ‘लोकमार्ग सूचीकृत भएपछि बनेका संरचना कुनै पनि बेला भत्काउनुपर्छ, त्यति बेला क्षतिपूर्ति पाइँदैन,’ उनले भने, ‘स्थानीय तह र आयोजनाले यो सूचना प्रवाह गर्नैपर्छ ।’

लोकमार्ग खुल्यो
साउन १९ मा तुरतुरे ताल फुटेपछि भासिएको मध्यपहाडी लोकमार्गको २ सय मिटर सडक बुधबारदेखि एकतर्फी खुलेको छ । १५ दिनसम्मको प्रयासबाट एकतर्फी सडक खुलेको क्षत्रीले बताए । आयोजना र स्थानीय तहले संयुक्त रूपमा दुवै तर्फबाट डोजर लगाएर सडक खुलाएका हुन् ।

बागलुङ बजारदेखि पर्वतको पाङ जोड्ने गरी बन्न लागेको झोलुंगे पुलका कारण मालढुंगा–बेनी सडक भने दैनिक केही समयलाई बन्द हुने भएको छ ।

प्रजिअ क्षत्रीको अध्यक्षतामा यातायात व्यवसायी समेतको बैठकले काम नसकिएसम्म दैनिक बिहान १० देखि साढे ४ बजेसम्म सडक बन्द गर्ने निर्णय गरेको हो । नेपालकै अग्लो र लामो पुलको संरचना निर्माण गर्दा ढुंगामाटो खसेर दुर्घटना हुने भन्दै सडक रोकिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०८:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

संग्रहालय नबन्दै आउन थाले पर्यटक

प्रकाश बराल

बागलुङ — शालिग्राम संग्रहालय धमाधम बन्दैछ । संग्रहालय पूरा निर्माण भइनसक्दै आन्तरिक पर्यटक भने बढिरहेका छन् । यसले स्थानीयवासी र निर्माण पक्षमा खुसी थपेको छ । 

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले यहाँ निर्माणाधीन शालिग्राम संग्रहालयको भ्रमण गर्दै भने, ‘पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य र कालीगण्डकी सभ्यता देखाउने योजनाबाट प्रभावित भएँ ।’

मन्त्री पण्डितमात्र होइन, जिल्ला आउने विशिष्ट व्यक्तिदेखि आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको समेत आकर्षक गन्तव्यका रूपमा यहाँ निर्माणाधीन संग्रहालय स्थापित बन्दै गएको छ । दामोदर कुण्डदेखि मुक्तिनाथ हुँदै त्रिवेणीसम्मका सबै धार्मिक र सांस्कृतिक धरोहरलाई एक सय मिटरमा देखाउने लक्ष्यसाथ संग्रहालय बनिरहेको छ ।

यहींभित्र एक लाख शालिग्राम संग्रह पनि हुनेछ । बागलुङ नगरपालिका–४ कुडुलेफेदीमा निर्माण सुरु भूमिगत शालिग्राम संग्रहालय नबन्दै धेरै पर्यटक आउन थालेका हुन् । यहाँ दैनिक १ सयदेखि २ सयसम्म आउन थालिसकेको विद्याश्रमकी प्रअ शान्ति ज्ञवालीले बताइन् ।

मुक्तिनाथ वेद विद्याश्रमसँगै बनेको रंगबेंकटेश्वर मुक्तिनारायण मन्दिर, भूमिगत संग्रहालय र कालीगण्डकी सभ्यताले पर्यटक तानेको हो । ‘भव्य मन्दिर बन्दैछ भन्ने सुनेर परिवारसहित घुम्न आयौं’ काठमाडौंका पुष्पमान शाक्यले भने, ‘अभियानलाई सहयोग पनि गर्नुपर्छ ।’ सुरुङमा नदी किनारका सबै दृश्य देख्न पाइनेछ । त्रिशूल आकारको सुरुङ मार्ग र भित्री डेकोरेसनका लागि झन्डै ३ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । यहाँ १ लाख शालिग्राम व्यवस्थित रूपमा रहनेछन् ।

कालीगण्डकी सभ्यताबारे सुरुङभित्रै बसेर वृत्तचित्र हेर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ । धार्मिक र पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा चिनिएकाले यहाँ विद्यालयबाट भ्रमण ल्याउने, सहकारी तथा आमा समूहबाट आउने क्रम पनि बढिरहेको छ । विद्याश्रमका अध्यक्ष ऋषि प्रपन्नाचार्यको अगुवाइमा अन्य संरचना पनि बनेका हुन् । ‘हामीले दानमुठी उठाएर बनाउन लागेकाले ढिला भएको हो,’ उनले भने, ‘माघे संक्रान्तिसम्म सर्वसाधारणका लागि सबै संरचना खुला हुन्छ ।’

झन्डै ६ करोडको लागत अनुमान गरिएको संग्रहालयका लागि दाताको सहयोगमात्र स्रोत हो । योजना पूरा भएमा मासिक १ लाख पर्यटक भित्र्याउन सकिने अनुमान प्रपन्नाचार्यले गरे । ‘मुक्तिनाथ जाने भारतीय पर्यटक अधिकांश यहाँ आउने वातावरण बनाउँदै छौं,’ उनले भने, ‘त्यसबाट स्थानीयले फाइदा कमाउने हो ।’

होटल, रेस्टुरेन्ट र अन्य व्यवसायका लागि पनि बाटो फराकिलो भएको उनले बताए । सुरुङ पूरै बनिसकेको छ । भित्री सजावट र व्यवस्थापनको काममात्र बाँकी छ । यो पूर्वाधार बनिसक्दा भारतीय पर्यटकको बढी आकर्षणको गन्तव्य हुने वडाध्यक्ष ध्रुवबहादुर केसीले बताए । ‘कालीगण्डकी सभ्यताको सिंगो अध्ययन १ घण्टाको बसाइमा गर्न पाउनेछन्,’ उनले भने, ‘भारतीय पर्यटक बढदा देशकै अर्थतन्त्र बलियो बन्नेछ ।’

महत्त्वाकांक्षी र आकर्षक योजना भए पनि सरकारी तहको सहयोगमा चासो भने नपुगेको स्थानीयले बताए । बाहिरी खण्डमा गेट निर्माण भइरहेको छ । सुरुङभित्रै धार्मिक पुस्तकालय, दामोदर कुण्डको डिजाइन्, धौलागिरि र नीलगिरि हिमालसमेत बनाइएको छ । मल्लकालीन डिजाइन र कलात्मक मन्दिरको कारणले यहाँको महत्त्व बढाएको छ । मन्दिरको छाना तामाले छाइएको छ ।

भजनकीर्तनका लागि बागलुङ उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष सहदेव राजभण्डारीले झन्डै एक करोड रुपैयाँ खर्चेर सभाहल तथा गरुड शिलासमेत बनाइदिएका छन् । संग्रहालय संसारकै पहिलो र नयाँ हुने दाबी गरिएको छ । यहाँदेखि पदमार्गमार्फत संसारकै अग्लो कलश निर्माण गरिने पञ्चकोट जाने व्यवस्थापनको काम पनि योजनामा समावेश छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७६ ०९:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT