नेकपा विवाद : स्कुल विभागमा भुसालको पनि दाबी

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपामा स्कुल विभागको नेतृत्वमा ईश्वर पोखरेल र नारायणकाजी श्रेष्ठ कसलाई बनाउने भन्ने विवाद उत्कर्षमा रहेका बेला वैचारिक अभियान चलाउँदै आएका अर्का नेता घनश्याम भुसालले समेत दाबी गरेका छन् । 

तत्कालीन एमालेको नवौं महाधिवेशनबाट उपमहासचिव बनेका भुसाल अहिले नेकपा स्थायी समिति सदस्य छन् । मार्क्सवादी प्रशिक्षण र त्यससम्बन्धी अध्ययन गर्दै हिँड्ने नेता भुसालले पार्टीको विचार निर्माणमा आफूले खेलेको भूमिकाको कदर गर्न शीर्ष नेताहरूसँग आग्रह गरेका छन् । ‘यदि पार्टीभित्र न्याय छ भने त्यो विभाग मलाई दिनुपर्छ, यो पार्टीको विचार निर्माणमा मैले कम मिहिनेत गरेको छैन,’ भुसालले कान्तिपुसँग भने, ‘पार्टीलाई अझै वैचारिक रूपमा स्पष्ट बनाएर लैजानुपर्नेछ, त्यसका लागि अहिले पार्टीले लिएको राजनीतिक लाइनको सही व्याख्या र प्रचार हुनुपर्नेछ ।’

भुसालले तत्कालीन एमालेको आठौं महाधिवेशनमा नेपालमा २०६२/६३ सालको जनआन्दोलनपछि राजनीतिक क्रान्ति पूरा भएको र मुलुक पुँजीवादी चरणमा प्रवेश गरेको व्याख्या गरेर दस्तावेज ल्याएका थिए । त्यतिबेला तत्कालीन एमालेले उनको यो विचारलाई महाधिवेशनमा छलफलमै लगेन ।

नवौं महाधिवेशनमा एमालेको राजनीतिक लाइन भुसालले अघिल्लो महाधिवेशनमा भनेकै सेरोफेरोमा आइपुग्यो । त्यही बलमा भुसालले उपमहासचिवमा जितेका थिए । पार्टीभित्र केपी शर्मा ओली समूहले नरुचाउने भएकाले उनलाई महाधिवेशनपछि कुनै विभागको जिम्मेवारी दिइएको थिएन ।

‘त्यो बेला पनि मैले स्कुल विभाग मागेको थिएँ, मलाई नदिनका लागि अध्यक्ष (ओली) ले नै विभाग राख्नुभयो,’ नेता भुसालले भने, ‘पार्टी स्कुल भनेको त्यहाँ मार्क्सवाद, समाजवाद पढाउने हो । यी हाम्रा आवश्यकता हुन् भने यसका लागि म उपयुक्त छु भन्ने मेरो भनाइ हो ।’ त्यसबेला अध्यक्ष ओलीले नै विभाग राखेपछि उपप्रमुखमा शंकर पोखरेललाई जिम्मेवारी दिइएको थियो । जसका कारण विभाग गुटबन्दीको सिकार बनेको भुसालको आरोप छ ।

‘अहिले पार्टीले स्विकारेको विचारलाई विकास र व्याख्या गर्न म योगदान गर्न सक्छु भन्ने लाग्छ,’ नेता भुसालले भने, ‘यसलाई गुटबन्दी, भागबन्डा, साँध/सिमानाभित्र राखेर निर्णय गर्नुहुँदैन । खास पार्टीका लागि उपयुक्त के हुन्छ, त्यो हेर्नुपर्छ ।’ भुसाल नेकपाको स्कुल प्रशिक्षण नचलेको बेलामा पनि सार्वजनिक फोरम निर्माण गर्दै मार्क्सवादी प्रशिक्षण चलाइरहेका छन् । हाल कार्ल मार्क्सको द्वि–शतवार्षिकी मनाउने सन्दर्भ जोडेर उनले प्रशिक्षणको नेतृत्व गरिरहेका छन् ।

मार्क्सवादसम्बन्धी पुस्तकसमेत लेखेका भुसाल विगतमा मदन भण्डारीले अघि सारेको ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ कि झलनाथ खनाल, सीपी मैनालीले भन्ने गरेको ‘नौलो जनवाद’ भन्ने वैचारिक विवाद हुँदा नौलो जनवादको पक्षमा थिए । पछि जनताको बहुदलीय जनवादलाई पार्टीले सिद्धान्त मानेको अवस्थामा विशेषगरी जबज पक्षधरहरू भुसाललाई जबजविरोधी नजरले हेर्थे । भुसाल माओवादीको हिंसात्मक बाटोको विरोधमै रहे । अहिले एमाले र माओवादी एकता भएपछि ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ को सट्टा ‘जनताको जनवाद’ को वैचारिक दिशामा अघि बढ्ने सहमति भएको छ ।

त्यहीअनुसार दस्तावेज पनि बनेको छ । जनताको जनवाद भन्ने अहिलेको वैचारिक लाइनको सही व्याख्या आफूबाट हुन सक्ने र यसलाई सही रूपमा कार्यकर्तामा बुझाउन आफूले सक्ने भुसालको दाबी छ ।

भुसालअघि नै उक्त विभागका लागि संघर्ष गरिरहेका नेता ईश्वर पोखरेल अहिले पनि पूर्वएमालेले मान्दै आएको ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ लाई पार्टीको वैचारिक लाइन बनाउनुपर्छ भन्ने नेता हुन् । एकताका बेला जनताको बहुदलीय जनवाद छाडेर जनताको जनवादमा जाने निर्णय भएपछि पनि पोखरेल पुरानै सिद्धान्तमा अडिग भएकाले पूर्वमाओवादी पक्षधर कुनै हालतमा उनलाई नस्विकार्ने अडानमा छन् ।

श्रेष्ठ माओवादी धारबाट आएका र हालको पार्टीको दस्तावेज निर्माणमा संलग्न नेता हुन् । श्रेष्ठ माओवादी धारभित्र हुँदा पनि वैचारिक विवाद र बहसमा संलग्ननेता हुन् ।

त्यसैले उनलाई दिनुपर्ने माओवादी पक्षको दाबी छ । पोखरेल र श्रेष्ठबीचको विवाद चर्किंदै जाँदा मंगलबार भुसालले आफ्नो सशक्त दाबी पेस गरे पनि भुसालले नेतृत्व पाउने सम्भावना निकै कम रहेको एक नेताले बताए । विकल्पमा दुई अध्यक्षले नै उक्त विभाग आफ्नो नेतृत्वमा राख्ने सम्भावना छ ।

माधव नेपाल पक्षका सुरेन्द्र पाण्डेलगायत केही नेताहरूले यो विकल्पको पनि चर्चा गरेका छन् ।त्योसँगै नीति तथा अध्ययन प्रतिष्ठानको नेतृत्व लिने भनेर टुंगो भएका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाललाई त्यसबाट स्कुल विभागमा सार्ने सम्भावना पनि छ ।

खनाल पार्टीको पूर्वअध्यक्ष पनि भएको र मार्क्सवादी अध्ययन पनि गरेकाले धेरै रस्साकसी भएको अवस्थामा उनलाई ल्याउन सकिने विकल्पमा पनि कुराभएको छ ।सकेसम्म पोखरेल र श्रेष्ठबीचको विवाद मिलाउने कोसिसमा अध्यक्षहरू छन् । विवाद नमिलेपछि सचिवालय बैठक सारिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७६ ०७:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पहिरोले घेरियो बस्ती

घर बग्दा ८ को मृत्यु, ४ बेपत्ता, ७५ परिवार विस्थापित
माधव अर्याल

पाल्पा — गुल्मीको सत्यवती गाउँपालिकामा सोमबार राति वर्षासँगै आएको पहिरोमा परी आठ जनाको मृत्यु भएको छ । चार बेपत्ता छन् । सत्यवती–४ लिम्घास्थित भीरकुनामा पहिरोमा परेर ६ जना र डाङसिंगास्थित कसिङथलामा दुई जनाको मृत्यु भएको छ ।






गुल्मीको सत्यवती गाउँपालिका–४ लिम्घाको भीरकुनामा गाउँको माथिल्लो भागबाट आएको पहिरो र जोखिममा परेका घरहरू । तस्बिर : कान्तिपुर

७५ परिवार विस्थापित भएका छन् । तीन घर पहिरोमा बगेका छन् भने२० घर उच्च जोखिममा रहेको वडा सदस्य डिल्लीराज भट्टराईले जानकारी दिए ।

भीरकुनाकी ६५ वर्षीया छली विक र पनातिनी ९ वर्षीया शिवानीलाई पहिरोले बगाएको छ । शिवानीका बुबा भारत र आमा बेंसीमा छन् । ३५ वर्षीया निर्मला विक, उनकी ९ वर्षीया छोरी तारा विक र डेढ वर्षीय सुमन विकलाई पनि पहिरोले बगाएको छ । निर्मलाको शव भेटिए पनि छोराछोरी बेपत्ता छन् ।

निर्मलाका पति रोजगारीका लागि भारतमा छन् । पहिरोले बगाएर २९ वर्षीया पम्पा विक र उनकी १२ वर्षीया छोरी अञ्जलीको मृत्यु भएको छ । पम्पाकी दिदीकी छोरी पाँच वर्षीया हिमांशु विकको पनि मृत्यु भएको छ ।कसिङथलाको पहिरोमा पुरिएर ३२ वर्षीया तिलकुमारीर ९ वर्षीय दर्शन तरामुको पनि मृत्यु भएको छ ।
दाङसिंगामा रुद्र विकको घर बगाएको छ । पहिरोले पुर्दा दुई जना घाइते भएका छन् । सत्यवती–४ का १० वर्षीया करिश्मा तरामु र १३ वर्षीय धनी तरामु घाइते भएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ । ठूलोलुम्पेकस्थित स्वास्थ्य चौकीमा उनीहरूको उपचार भइरहेको छ ।

घर बगाउँदा ४० वर्षीया माया र १६ वर्षीय बबी विक बेपत्ता छन् । पहिरोपीडितका लागि थप राहत र उद्धारका लागि जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समिति तयारी अवस्थामा रहेको गुल्मीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी यदुनाथ पौडेलले बताए । पहिरो स्थलमा नेपाली सेना, सशस्त्र र नेपाल प्रहरीको टोली पुगेको छ । सडकमा पहिरो गएका कारण केही ढिलाइ भए पनि सदरमुकामबाट खटिएको टोलीले उद्धार थालेको उनले जानकारी दिए ।

उद्धारमा स्थानीयले सघाएको भीरकुनाका स्थानीय कृष्ण भण्डारीले बताए । पहिरोबाट मंगलबार साँझसम्म ६ जनाको शव निकालिएको छ । पुरिएका दुईको शव निकाल्न समस्या भएको स्थानीय प्रकाश भट्टराईले जानकारी लिए । ‘पानी परेकाले पुनः पहिरो आउने डरले शव निकाल्न ढिलाइ भएको हो,’ उनले भने, ‘स्थानीय र सुरक्षाकर्मीले मिलेर प्रयास जारी राखेका छौं ।’ सडकका विभिन्न स्थानमा खसेको पहिरो पन्छाउनुपरेकाले उद्धारका लागि सदरमुकामबाट थप टोलीआउन ढिलाइ भएको हो ।

विस्थापितहरू विद्यालय र गोठमा
पहिरोपछि सत्यवतीको सिङदीबाट ५५ र भीरकुनाबाट २० परिवार विस्थापित भएका छन् । उनीहरू नजिकैको विद्यालय सरस्वती मावि थलेपाटामा आश्रय लिइरहेका छन् । पहिरोले सिङदीको सिद्ध आधारभूत विद्यालयसमेत बगाएको शिक्षक दुर्गा तरामुले जानकारी दिए ।

ठूलो लुम्पेक जाने मोटरबाटोभन्दा माथिबाट आएको पहिरो एक किलोमिटर तलसम्म बगेको छ । लेदो माटोले क्षति पुर्‍याएको हो । कसिङथलामा एक घर बगाएको छ । त्यहाँ दुई जनाको मृत्यु भएको छ । पहिरोले भीरकुनास्थित दलित बस्तीबाट १५ परिवार विस्थापित भएका छन् । यहाँ बस्तीमा पहिरो खसेको छ । तीन घर बगाएको छ । एक घर पूर्ण रूपमा भत्किएको छ । त्यहाँ ३५ परिवार बसिरहेका थिए । ‘१५ परिवारको बस्ने अवस्था छैन,’ शिक्षक तरामुले भने, ‘स्थानीय डराएका छन् ।’

भीरकुनाका अधिकांशको आर्थिक अवस्था कमजोर छ । वडा सदस्य भट्टराईका अनुसार लिम्घेली युवा क्लबले उनीहरूको बास व्यवस्थापन र खानपिनका लागि व्यवस्था मिलाइरहेको छ । अझै पहिरो जाने खतरा भएकाले स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा लैजानुपर्ने अवस्था छ । पहिरो ठूलो भएकाले उद्धार र शव निकाल्नसमेत कठिनाइ भएको भट्टराईको भनाइ छ । लेदो धेरै भएकाले हटाउन समस्या छ ।

दुर्गम उस्तै
सत्यवती–३ र ४ नम्बर वडा सदरमुकाम तम्घासबाट पूर्वतर्फ पर्छन् । ठूलो लुम्पेकको सिङदी तम्घासबाट ६५ किलोमिटर दूरीमा छ । तम्घासबाट पाल्पा र गुल्मीको सिमाना रिडी ४५ किलोमिटर दूरीमा छ । रिडीबाट रुद्रवेणी ७ किलोमिटर टाढा पर्छ । रुद्रवेणीबाट ७ किलोमिटर यात्रा गरेपछि ठूलो सिङदी पुगिन्छ ।

सिङदीबाट ३ किलोमिटर दूरीमा ठूलोलुम्पेकको कसिङथला छ । अर्को प्रभावित बस्ती लिम्घाको भीरकुना पुग्न रुद्रवेणीबाट ९ किलोमिटर यात्रा गर्नुपर्छ । रुद्रवेणी–वामी सडकको शाहघाटबाट ७ किलोमिटर ठाडो उकालो यात्रापछि मात्र भीरकुना पुगिन्छ । रुद्रवेणी–वामी सडकको शाहघाटबाट हिँडेर जानुपर्ने भएकाले उद्धार र राहतकर्मीलाईसमस्या भएको हो ।

सन्दीप जोगिए
स्थानीय निर्मला विकका छोरा सन्दीप चार दिनअघि रुरु गाउँपालिकाको रिमुवास्थित मामाघर गएका थिए । सोमबार राति पहिरोमा उनकी आमा निर्मलासँगै ९ वर्षको तारा र डेढ वर्षका हिमांशु परे । उनकी आमा निर्मलाको शव भेटिएको छ । तारा र सुमन बेपत्ता छन् । सन्दीपको भने ज्यान जोगियो ।

घर पहिरोले लग्दा हृदयाघात
सत्यवती गाउँपालिकाको ठूलो लुम्पेक कुरह गाउँका ६३ वर्षीय दुर्गाबहादुर सिंजालीको घर पहिरोले बगाएपछि भाग्ने क्रममा हृदयाघात हुँदा मृत्यु भएको छ । दौडिने क्रममा लडेपछि हृदयाघात भई उनको मृत्यु भएको वडाध्यक्ष रुकबहादुररानाले जानकारी दिए ।

मन्त्रीद्वारा दुःख व्यक्त
पहिरोले पुर्‍याएको क्षतिप्रति गुल्मीको क्षेत्र नम्बर १ बाट निर्वाचित परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले दुःख व्यक्त गरेका छन् । मंगलबार घटनास्थलमा आएर उनले पीडितका साथै राहत एवं उद्धारका विषयमा जानकारी लिएका छन् ।

गुल्मी २ नम्बर क्षेत्रबाट निर्वाचित श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण विष्टले पनि घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् । प्रदेश ५ का सामाजिक विकासमन्त्री सुदर्शन बराललगायतको टोली मंगलबार साँझ घटनास्थलपुगेको छ ।

गाडी तीन पटक घुम्यो
– शंकर विक, जिप चालक
म जिप चलाउँछु । सधैंजस्तै सोमबार साँझ पनि खाना खाइवरी जिपभित्रै सुतेको थिएँ । आइतबार राति निद्रा पूरा गर्न पाएको थिइनँ । सोमबार साँझ पानी परेको थियो । सामान्य होला भन्ने लाग्यो । साँझ सुत्ने बेला आकाश पनि कराएको थियो । त्यति वास्ता गरिनँ । बिहानीपख ठूलो आवाज आयो । पहिरो गएछ ।

गाडीलाई पहिरोले तीन पटक घुमायो । आधा पुरेको देखेँ । त्यसपछि बल्ल डर लाग्यो । गाडी बगाएन । गाडीले रोकेपछि पहिरो तल्लो बस्तीमा जान पाएन । भेलले दिशा परिवर्तन गर्‍यो । जसले ६/७ घर जोगिए । माथिको बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएछ । पहिरोले बगाएका तीन घर माथिल्लो बस्तीका हुन् । पानी बिसाएपछि म बिस्तारै गाडीबाट बाहिर निस्किएँ ।

गाउँ शोकमा छ
– प्रकाश भट्टराई, स्थानीय
म तल खैरेनी (रुद्रवेणी–वामी सडक) मा बस्छु । बिहान घटनाबारे थाहा पाउनेबित्तिकै केही व्यक्ति मिलेर उकालो लाग्यौं । घटनास्थल खैरेनीबाट ७ किलोमिटर उकालोमा छ । पानी परिरहेकै थियो । कच्ची बाटोमा मोटरसाइकल गुडाउन सम्भव भएन । पहिरोले बिगारेको थियो । म पुग्दा भीरपानी गाउँमा सन्नाटा छाएको थियो ।

सबै त्रासमा थिए । हामी गइसकेपछि सबैले बिलौना गरे । मान्छे जम्मा हुन थाले । केही युवाले तत्काल चार शव बाहिर निकाले । अन्यको खोजीका लागि पहल गरियो । धेरै लेदो माटो र दुर्गम भएकाले शवको खोजी गर्न निकै समस्या भयो ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७६ ०७:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT