गाउँतिर सोझियो कन्काई

बाँध फुटाएर बाढी बस्तीमा पसेपछि होकलबारीका २६ परिवार विस्थापित भएका छन् ।
अर्जुन राजवंशी

बिर्तामोड — चन्द्रकुमारी राईलाई आइतबार अपराह्न घरका सामान ओसार्ने हतारो थियो  । छिमेकीको सहयोगमा उनले ६० मन धान, १५ मन मकै र ओढ्ने–ओछ्याउने ट्र्याक्टरमा राखेर नजिकैको इन्द्रेणी प्रावि लगिन्  ।

झापाको गौरीगन्ज गाउँपालिका १, होकलबारीमा कन्काई नदीको बाढीले भत्काएको बाँध । तस्बिर : अर्जुन/कान्तिपुर

चन्द्रकुमारीसँगै गौरीगन्ज गाउँपालिका–१ होकलबारीका २६ परिवार विस्थापित छन् । ३ सय मिटर पूर्वमा रहेको कन्काई नदी बाँध फुटाएर बस्तीतर्फ सोझिएपछि उनीहरूले घर छाडेका हुन् । कोही स्कुल त कोही चर्चमा बसेका छन् ।


कन्काई बाढीले आइतबार बिहान होकलबारीमा ५० मिटर बाँध भत्काएको छ । ‘डुबान भए पनि घर छाडेर भागेका थिएनौं,’ चन्द्रकुमारीले भनिन्, ‘तर बाँध फुटाएर खोला गाउँतिर बग्न थालेपछि भाग्नुको विकल्प भएन ।’ उनको डेढ बिघा खेती डुबानमा परेको छ । ‘घरका सबै सामानसहित ५ जनाको परिवार स्कुलमा गएर बसेका छौं,’ भलबहादुर राईले भने, ‘बाँध फुटाएर बाढी सिधै बस्तीतिर बगिरहेको छ । त्यसैले बेलैमा सुरक्षित भएर बसेको ।’


भारी वर्षापछि उक्त स्थानमा नदीले शुक्रबारदेखि नै कटान सुरु गरेको थियो । तत्काललाई बाँध बाँध्ने प्रयास गरे पनि गाउँले सफल भएनन् । होकलबारी चारैतिरबाट बाढीले घेरिएको छ । पूर्वबाट कन्काई र पश्चिमबाट बनियानी खोलाको बाढीले डुबान पार्ने गरेको दीपक राईले बताए । उत्तरतर्फ कन्काईकै ठूलो भंगालो छ । बस्तीमा राई, लिम्बू र सीमान्तकृत सन्थाल जातिको बसोबास छ ।


गाउँपालिका अध्यक्ष बाबुराजा श्रेष्ठ, वडाध्यक्ष कार्तिकलाल राजवंशी, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजकुमार शाक्यलगायतको टोलीले विस्थापितसँग छलफल गरी आवश्यक सहयोग गर्ने बचन दिएको छ । अध्यक्ष श्रेष्ठले भने, ‘फुटेको बाँध तत्काल बाँध्न सक्ने अवस्था छैन । तर गाउँलेलाई सुरक्षित राखेर गाउँपालिकाले गर्नुपर्ने सहयोगमा कुनै कमी हुन दिने छैनौं ।’


झापा गाउँपालिका–४ मा घर भत्किएर ३५ वर्षीय राजकुमार कोच र उनका १२ वर्षीय छोरा रामचन्द्र घाइते भएका छन् । वर्षाले कमजोर बनेको फुसको छानो तथा टाटीबेराको घर आइतबार बिहान भत्किएको थियो । घाइतेको स्थानीय क्लिनिकमा उपचार गरिएको छ । वर्षाले कचनकवल गाउँपालिका ४ बयरवनका छोटोममदिन मियाँको परिवार पनि विस्थापित छ ।

८ जनाको परिवारलाई वडा कार्यालयमा ल्याएर राखिएको छ । जिल्ला रेडक्रस सोसाइटीका सभापति लोकराज ढकालले विस्थापितहरू सोमबारसम्म घर नफर्किए राहत वितरण गर्ने योजना रहेको बताए । उनले पीडितका लागि उद्धार तथा राहत तयारी अवस्थामा रहेको बताए ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७६ १०:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेशसभा बैठक- 'बाढी पीडितलाई राहत देऊ'

बाढी पहिरोले प्रदेशभरमा १६ जनाको मृत्यु, १० बेपता र ९ जना घाइते
देवनारायण साह

(मोरङ) — प्रदेशसभा बैठकमा सांसदहरूले बिहीबारदेखिको अविरल वर्षाले आएको बाढीपहिरोमा परी मृत्यु भएका परिवार र विस्थापितहरूलाई क्षतिपूर्ति र राहतको व्यवस्था गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

अविरल वर्षाले कोसी राजमार्गस्थित सुनसरी र मोरङ जोड्ने बुढीगंगा खोलाको पुलमा क्षति पुगेपछि आइतबार ६ लेन परियोजनाले तारजाली लगाएर मर्मत गर्दै ।तस्बिर : देवनारायण साह/कान्तिपुर

प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसका प्रमुख सचेतक केदार कार्कीले अविरल वर्षाका कारण धेरै जनधनको क्षति भएकाले सरकारलाई सम्पूर्ण शक्ति लगाएर उद्धार र राहत कार्यमा जुट्न अनुरोध गरे । ‘बाढीपहिरोले सयौं घरवारविहीन भएका छन् । कृषकहरूको खेती बगाएको छ,’ उनले भने, ‘सरकारले विपद व्यवस्थापनका लागि प्रभावकारी काम गरेर जनतालाई प्रदेश सरकारको प्रत्याभूति गराउनु अहिलेको आवश्यकता हो ।’

प्रदेश सरकारले विपद व्यवस्थापनमा ३ करोड बजेट मात्रै विनियोजन गरेकाले बाढीपहिरो पीडितको राहत र उद्धार प्रभावकारी नहुने उनले आशंका व्यक्त गरे । ‘प्रदेशको बजेट मुख्यमन्त्रीको नाम जोडिएका योजनामा थुपारिएको तर विपद व्यवस्थापनमा कम हुनु उचित होइन,’ कार्कीले भने, ‘विपद व्यवस्थापन समितिको बैठक बसेर बाढी पहिरोले प्रभावितलाई तत्काल राहत घोषणा गर्नुपर्छ ।’

प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसका अर्का सांसद चुमनारायण तवदारले बुढीगंगा खोलाको बाढी विराटनगरको वडा ४ मा पसेको ठाउँमा तत्काल तारजालीको व्यवस्था गरेर बाढी रोक्न माग गरे । सुन्दरहरैंचा ३ मा सिँचाइ आयोजनामा बाढीले क्षति पुर्‍याएकाले त्यसको मर्मत संभारका लागि उनले सरकारको ध्यानाकर्षण गराए ।

बाढी प्रत्येक वर्ष आउने गरेको तर त्यसको दीर्घकालीन व्यवस्थापन हुन नसकेकोतर्फ सबैको ध्यानकेन्द्रित हुनुपर्ने उनको भनाई थियो । उनले आश्रय लिएर बसेका बाढीपिडितलाई खान र बस्न उचित व्यवस्थापन मिलाउन सरकारसँग माग गरे ।

सत्ता पक्षका सांसद विजयकुमार विश्वासले मोरङको कटहरी ४ का अधिकांश घरमा बाढी पसेर बस्ने ठाउँ नभएकाले त्यसको व्यवस्थापनका लागि आवश्यक पहल गर्न सरकारसँग माग गरे । उनले कटहरी ६ शिवपुर जाने सडक जुडी खोलाको बाढीले बगाउँदा ४० घर परिवार बिचल्लीमा परेकाले तत्काल बाटोको व्यवस्था गर्न सरकारसँग माग गरे । ग्रामथान ७ मा पनि बाढीले सडक बगाएको छ । सिंघिया, चिसाङ र लोहन्द्रा खोलामा तटबन्धको व्यवस्थापन गर्न सकिए बाढीले बर्सेनि हुँदै आएको जनधनको क्षति रोक्न सकिने भएकाले त्यसतर्फ सरकारको ध्यानाकर्षण हुनु आवश्यक भएको विश्वासको भनाई थियो ।

सांसद वसन्तीदेवी यादवले मनसुन अझै सक्रिय रहेकाले क्षति न्यूनीकरणका लागि आवश्यक पहल गर्न सरकारसँग माग गरिन् । उनले बाढी पहिरोबाट विस्थापित परिवारका लागि खान र बस्नका लागि आवश्यक सामग्रीसँगै हैजा लगायतको रोगको महामारी फैलिन नदिनका लागि समेत पूर्व तयारीका साथ काम अघि बढाउन माग गरिन् ।

सांसद विष्णु तुम्बाहाम्फेले अव्यवस्थित बसोबास, जथाभावी सडक, कुलो, पैनी खनेकाले बर्सेनि बाढी पहिरोले क्षति हुने क्रम बढेको बताइन् । स्थानीय तहलाई बढी जिम्मेबार बनाएकाले पनि बाढी पहिरोले बढी क्षति भइरहेको हुँदा अब प्रदेश सरकार आफै जिम्मेबारी लिएर अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । सांसद राजकुमार ओझाले बाढी र पहिरोले धनजनको क्षति र खान बस्ने अवस्था नभएकाले तत्काल सरकारलाई राहत वितरणको व्यवस्था गर्न माग गरे । अन्य सांसदहरूले पनि बाढीपीडितहरूलाई राहतको व्यवस्था गर्न प्रदेश सरकारसँग माग गरे ।

संसदमा विशेष समयमा बोल्दै प्रदेश १ का आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री हिक्मत कार्कीले बाढीपहिरोले प्रदेशभरमा भएको क्षति र भइरहेको राहत, उद्धार कार्यको बारेमा सदनलाई जानकारी गराए । ‘अविरल वर्षाले आएको बाढी पहिरोले प्रदेशभरमा १६ जनाको मृत्यु, १० बेपता र ९ जना घाइते भएका छन्,’ उनले भने, ‘पाँचथरमा १ बेपत्ता, इलाममा १ को मृत्यु ३ बेपत्ता, झापामा २ को मृत्यु र १ बेपत्ता, मोरङमा ३ बेपत्ता, सुनसरीमा १ को मृत्यु, १ बेपत्ता २ घाइते, धनकुटामा ३ घाइते, भोजपुरमा ५ को मृत्यु र २ घाइते, ओखलढुंगामा ४ को मृत्यु र १ जना बेपत्ता, खोटाङमा ३ को मृत्यु र १ बेपत्ता र उदयपुरमा १ जना घाइते भएका छन् ।’

बेपत्ताको खोजी जारी रहेको र हालसम्म फेला नपरेको उनले जानकारी गराए । प्रदेशभरमा बाढी पहिरोले ३ सय ६५ घरधुरीका करिब १८ सय जना विस्थापित भएको उनले बताए । ‘पीडितहरूलाई सुरक्षित स्थानमा बसोबासको व्यवस्था मिलाइएको छ,’ उनले भने, ‘सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी, राजनीतिक दलका नेता तथा कार्यकर्ता, संघ संस्थालगायतका नागरिक समाज बुद्धिजीवी र व्यापारी राहत तथा उद्धार कार्यमा जुटिरहेका छन् ।’

कार्कीले प्रदेशस्थित १४ वटै जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई विस्थापित परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा राखेर आवश्यक राहत प्रदेश सरकारबाट सोध भर्ना हुने गरी तत्काल उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएको र त्यही अनुसार काम भइरहेको बताए ।

एक विधेयक पारित, एक टेबल
मोरङ- आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले आइतबार प्रदेशसभामा ‘जाँचबुझ तथा अनुसन्धान आयोग ऐन २०७६’ विधेयक टेबल गरेका छन् । यस्तै, उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री जगदीस कुसियतले पर्यटन विकास विधेयक पारितका लागि संसदमा गरेको प्रस्ताव सर्वसम्मतले पारित भएको छ ।

सडक मर्मत सुरु
खोटाङ– वर्षाका कारण भत्किएका सडक मर्मत सुरु भएको छ । मध्यपहाडी लोकमार्ग अन्तर्गतको जयरामघाट–दिक्तेल सडक मर्मत सुरु गरिएको हो । हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका, दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाले आ–आफ्नो क्षेत्रमा जेसीबी प्रयोग गरेर सडक सफा गरिरहेका छन् । यसबाहेक मध्यपहाडी लोकमार्ग निर्माण कम्पनीको जेसीबीले पनि सडक सफा गर्न थालेको हो ।

मध्यपहाडी लोकमार्गमा दर्जनौं स्थानमा पहिरो गएकाले समय लागेको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका प्रमुख दीपनारायण रिजालले बताए । केही दिनमै सडक सञ्चालन गरिने रिजालले सुनाए ।

रिजालका अनुसार सबैभन्दा बढी तुवाचुङ जायजुममुनिको सडकमा क्षति पुगेको छ । यसबाहेक ओखलढुङ्गा, सिन्धुली लगायतका विभिन्न ठाउँमा पहिरोले सडक अवरुद्ध पारेपछि तीन दिनदेखि यात्रु अलपत्र छन् ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७६ १०:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्