घोडा नचढे जरिवाना

आश गुरुङ

(लमजुङ) — माथिल्लो मनाङमा मोटरबाटो नपुग्दासम्म स्थानीयको सवारीसाधन घोडा थियो । बाटो बिस्तार सुरु भएयता मनाङीले घोडा बेच्दै मोटरसाइकल किन्न थाले । यसको असर मनाङ गाउँ र टंकीले मिलेर मनाउने परम्परागत यार्तुङ पर्वमा पर्‍यो । घोडा दौड गरेर मनाइने यो पर्वका सहभागी घटे ।

ZenTravel

यसपटक दुवै गाउँका अगुवाले जरिवानाको नियम बनाए । ‘यार्तुङमा सहभागी नहुनेलाई तीन हजार रुपैयाँ जरिवाना तोकिएको थियो,’ पर्यटन व्यवसायी संघ मनाङका अध्यक्ष विनोद गुरुङले भने, ‘पर्वमा युवा सहभागिता अनिवार्य होस् भन्नका लागि जरिवानाको नियमबनाइएको हो ।’

Meroghar

चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्गमा पर्ने दुवै गाउँले मिलेर मनाउँदै आएको यार्तुङ हिमाल पारिका जिल्लाको ठूलो पर्व हो । मनाङीका अनुसार तिब्बती भाषामा ‘यार’ को अर्थ बर्खा र ‘तो’ को घोडा हुन्छ । ‘यार्तो’ बाट अपभ्रंश भएर ‘यार्तुङ’ रहन गएको मानिन्छ । बर्खायाममा मनाइने पर्व कृषि कर्ममा हुने दुःख र परिश्रमका थकान मेटाउनका लागि भएको स्थानीय बताउँछन् ।

यसपटक गाउँका अधिकांश युवा यार्तुङमा सहभागी भएर पाँच दिनसम्म घोडा दौडाए । १६ देखि ५५ वर्ष उमेर समूहका पुरुषले घोडा दौडाएका थिए । शनिबार सुरु भएको यार्तुङ बुधबार सम्पन्न भएको छ । यसपटक करिब सय जनाले घोडा दौडाएको गुरुङले बताए ।

मनाङमा घोडा दौडाउन यस पटक पर्यटकीय पदमार्ग ५ हजार १६ मिटरको थोराङला भन्ज्याङ पास गरेर मुस्ताङबाट १३ जना युवा पुगेका थिए । ‘छिमेकी जिल्लाबाट पनि घोडा लिएर आएको देखेर यहाँका युवा हौसिए । यार्तुङ निकै रोमाञ्चक बन्यो,’ उनले भने । मुस्ताङीले खादामा पैसा बाँधेर भुइँमा राखेर घोडा दौडाई टिपेका थिए ।

‘घोडामा चडेर भुइँको खादामा राखेको पैसा टिपेको अहिलेको यार्तुङमा विशेष बन्यो,’ उनले भने, ‘मनाङीले टिप्न सकेनन् ।’ यार्तुङको घोडा दौड हेर्न पाउँदा स्वदेशी विदेशी पर्यटक रमाएका थिए ।
मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष कान्छा घलेका अनुसार पर्वले मनाङीमा खुसी ल्याएको छ । वर्षायाम सकिँदै गर्दा माथिल्लो मनाङका बासिन्दाले यो पर्व मनाउँछन् ।

‘बाली लगाएपछिको थकान मेटाउन र रमाइलो गर्न बर्सेनि यार्तुङ मनाइन्छ,’ उनले भने । यसपटक यार्तुङको पहिलो, दोस्रो र तेस्रो दिन घोडा दौड गरिएको उनले बताए । चौथो दिन घोडचढीले पोचो गुम्बा गएर पूजा गर्नुका साथै रोटी र सगुन खाएर नाचगान गरेका थिए । अन्तिम दिन घोडा दौडाएपछि मनाङ गुम्बामा गई पूजा गरी फर्केर लामाबाट वाङ (अभिषेक) थापेर पर्वको समापन गरिएको थियो । स्थानीयले मनाङ र भ्राकाको सिमानामा घोडा दौडाएका थिए ।

यार्तुङ पर्वका लागि सुरुमा गाउँ भेला गरेर ‘नन्दी’ तोकिएको हुन्छ । नन्दी भनेको पर्वको संयोजक हो । यो वर्ष मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिका–७ टंकी गाउँबाट टसी गुरुङ र ८ को मनाङ गाउँबाट पेम्बा गुरुङ नन्दी छानिएका थिए । उनीहरूले पर्वको व्यवस्थापन गरेका थिए ।

‘गाउँ कोषको पैसाले नपुगे आफैंले पनि खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ । तैपनि बर्सेनि नन्दी बस्छन्,’ मनाङ गाउँका पूर्वम्हिथेवा (गाउँले प्रमुख) कर्मा गुरुङले भने । मनाङसँगै भ्राका, पिसाङ र चामेलगायत गाउँमा पनि यार्तुङ मनाइन्छ । सुरुमा मनाङ गाउँमा यार्तुङ मनाएपछि मात्रै अन्य गाउँमा यो पर्व मनाइने गरिन्छ । चामेमा भने फरक समयमा मनाउने गरिन्छ । मनाङ जिल्ला ३ हजार ५ सय ४० मिटर उचाइमा पर्छ ।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ ०७:५४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लमजुङमा स्मार्ट फिल्म सिटी

आश गुरुङ

(लमजुङ) — करिब ७ वर्षमा निर्माण सक्ने गरी लमजुङमा स्मार्ट फिल्म सिटी बन्ने भएको छ । तीन महिनापछि यसको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) का लागि सम्भाव्यता अध्ययन सुरु हुने छ । एक वर्षमा डीपीआर सकेर भौतिक संरचना निर्माण थाल्ने गरी प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।

पूर्वाधार निर्माण सुरु भएको ५ वर्षमा संरचना तयार गरिने र थप २ वर्षमा संरचना निर्माणकार्य पूरा हुनेगरी योजना अघि बढाइएको छ ।

बेंसीसहर नगरपालिकाको गाउँसहर, पुरानकोट, बाख्रेजगत, शीतलेश्वारालगायत क्षेत्रमा फिल्म सिटी बनाउने गरी बुधबार सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयमा मन्त्री गोकुलप्रसाद बाँस्कोटाको उपस्थितिमा स्काई इन्टरटेन्मेन्ट इन्भेस्टमेन्टका अध्यक्ष एवं चलचित्र निर्माता संघ अध्यक्ष आकाश अधिकारी र इटालियन कम्पनी वर्ल्ड एरिया होल्डिङ एसआरएल कम्पनीका अध्यक्ष फ्रान्सिस्को सिग्नोरिल्लोबीच सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर भएको छ । प्रारिम्भक अनुमान ५ अर्ब ९० करोड रुपैयाँमा बन्ने भनिएको फिल्म सिटीमा इटालियन कम्पनीको ८० र नेपाली कम्पनीको २० प्रतिशत लगानी रहने बताइएको छ ।

५ हजार रोपनीमा निर्माण गर्ने लक्ष्य लिइएको उक्त स्मार्ट फिल्म सिटीमा स्वदेशी तथा विदेशी जुनसुकै खालका फिल्म सुटिङ गर्न सकिने छ । बेंसीसहर नगरपालिकाका ३, ४, ५ र ९ वडामा पर्ने सार्वजनिक जग्गालाई भाडामा लिएर अन्तर्राष्ट्रियस्तरको फिल्मसिटी निर्माण हुने छ ।

निर्माण सम्पन्न भए यो विश्वकै अग्लो स्थानमा रहेको स्मार्ट फिल्म सिटी हुने परियोजना संयोजक राजेशकुमार पुरीले बताए । करिब २ हजार १ सय मिटरदेखि २ हजार ९ सय मिटरको उचाईमा उक्त फिल्म सिटी बन्नेछ । सुविधा सम्पन्न फिल्म सिटी निर्माणसँगै अन्तर्राष्ट्रियस्तरको प्रविधियुक्त फिल्म छायांकन गर्न सकिने र सम्पादनसमेत गर्न सकिने बताइएको छ । उक्त फिल्म सिटीमा प्रसिद्ध सहरका मिनिचर (हुबहु देखिने नमुना संरचना) निर्माण गर्ने लक्ष्य लिइएको स्काई इन्टरटेनमेन्टका अधिकारीले बताए । पहिलो चरणमा १२ वटा फिल्मको इन्डोर, आउटडोर सुटिङ गर्न सकिने क्षमताको बन्ने छ ।

सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री बाँस्कोटाले स्मार्ट फिल्म सिटी नेपाली फिल्म क्षेत्रकै लागि ‘कोसेढुंगा’ सावित हुने भन्दै यसका लागि सरकारको सहयोग हर्दम रहने बताए । फिल्म सिटीभित्र तारेहोटल, फिल्म एकेडेमी, केबुलकार, अर्गानिक फार्म, विभिन्न खेलकुद मैदान, देश तथा विदेशका मौलिक पहिचान बोकेका भौतिक संरचना नमुनाका रूपमा निर्माण गर्ने योजनामा रहेको उनले सुनाए । फिल्म सिटीमा उच्चस्तरको प्रविधि प्रयोग गरी फिल्म छायांकन तथा स्टुडियो बनाइने उनले बताए ।

अधिकारीका अनुसार पश्चिमदेखि पूर्वसम्म हिमशृंखला देखिने उक्त ठाउँमा गल्फ, बन्जिजम्प, प्याराग्लाइडिङ र स्विमिङ पुलसमेत बन्ने छन् । ‘नेपालमा अत्याधुनिक प्रविधिको छायांकन स्थल नहुँदा बर्सेनि लाखौं, करोडौं रुपैयाँ बिदेसिने गरेको छ,’ उनले भने, ‘यहाँ फिल्म सिटी निर्माण भएपछि अन्य मुलुकले हामीलाई लाखौं, करोडौं तिर्ने छन् ।’ २ कम्पनीबीच एसिया क्षेत्रको व्यवस्थापन नेपाली कम्पनीले र अन्य मुलुकको व्यवस्थापन इटालियन कम्पनीले गर्नेसमेत सहमति भएको छ ।

वर्ल्ड एरिया होल्डिङ एसआरएल इटालीका अध्यक्ष फ्रान्सिस्कोले प्रकृतिले वरदानस्वरूप दिएको नेपालमा फिल्म सिटी बन्नु नेपालीका लागि सौभाग्यको कुरा भएको बताए । उनले नेपाल आफ्नो दोस्रो घर बन्न लागेकोमा खुसी व्यक्त गरे । बेंसीसहर नगरप्रमुख अर्यालका अनुसार फिल्म सिटी निर्माण हुने ठाउँबाट माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण, लमजुङ, मनास्लु, बौद्ध, हर्कपिक, हिमालचुलीलगायत १४ हिमाल देखिन्छन् ।

शाह वंशीयको उद्गमस्थल लमजुङ दरबार पनि नजिकै रहेको उनले बताए । बेंसीसहर नगरपालिका उपप्रमुख लक्ष्मीदेवी अधिकारीले फिल्म सिटीले राष्ट्रका लागि मात्रै नभई संसारमा नेपालको गौरव बढाउने विश्वास व्यक्त गरिन् । नगर परिषद्ले फिल्म सिटी बनाउन अनुमति दिइसकेको र सबैखाले प्रक्रियामा नगरपालिकाको सकरात्मक सहयोग हुने उनले जनाइन् ।

प्रकाशित : असार २०, २०७६ १४:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×