नमुना बनाइँदै बहिरा मावि

कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — गोरखा नगरपालिका १० को मनकामना बहिरा आवासीय माविलाई गण्डकी प्रदेशकै नमुना विद्यालयका रूपमा विकास गरिने भएको छ । त्यसका लागि प्रक्रिया थालिएको छ । कान नसुन्ने विद्यार्थी मात्र अध्ययन गर्ने उक्त विद्यालयमा सबै प्रकारका अपांगता भएकालाई समेट्ने योजना ल्याइएको छ । 

‘नमुना बनाउने निर्णयको परिपत्र आइसक्यो,’ विद्यालयका प्रधानाध्यापक अनिल अमगाईंले भने, ‘नमुना विद्यालयको कार्यविधि ड्राफ्ट हुँदै छ भन्ने सुनेका छौँ, त्यसपछि संरचना निर्माण तथा शैक्षिक विकासको काम सुरु होला ।’ गुरुयोजना बनाएर समग्र विकासको प्रक्रिया अगाडि बढाइने उनले बताए । ‘यस वर्ष सरकारले एक करोड छुट्याएको छ, अपांगतामैत्री आवास भवन निर्माणको सुरुवात गर्ने तयारी छ,’ उनले भने ।

विद्यालयको संरचना १० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएका छन् । नमुना बन्ने प्रक्रिया सुरु भएसँगै थप १० रोपनी जग्गा विद्यालयको नाउँमा ल्याउने तयारी सुरु गरिएको छ । ‘पहिलो चरणमा सुविधासम्पन्न संरचना बनाउनै जोड दिन्छौं, कक्षाकोठा, होस्टल, खेलमैदानलगायत सम्पूर्ण संरचना अपांगमैत्री बनाउनुपर्ने छ,’ उनले भने । नमुना विद्यालय बनाउने संघीय सरकारको कार्यक्रम प्रदेश सरकारले कार्यान्वयन गर्ने उनको भनाइ छ । नमुना बनाउदा सबै संरचना बनाउनपर्ने आवश्यकता देखिएको पनि विद्यालयले जनाएको छ । ‘शैक्षिक एवं भौतिक पक्षमा नै जोड दिनुपर्ने आवश्यकता छ,’ उनले भने । डोटी, जुम्ला, सुर्खेत, सल्यान, जाजरकोट, तनहुँ, लमजुङ, चितवन, धादिङ, मकवानपुरलगायत २५ जिल्लाका एक सय १९ बहिरा विद्यार्थी विद्यालयमा आवासीय रूपमा अध्ययनरत छन् । विद्यालयलाई सरकारले प्रतिविद्यार्थी वार्षिक ४० हजार रुपैयाँ उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।

विद्यालयमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीले सीपमूलक शिक्षाको माग गर्दै आएका छन् । उनीहरूका मागलाई दृष्टिगत गरी स्वरोजगारका लागि प्राविधिक शिक्षा उपलब्ध गराउने विद्यालयको तयारी छ । ‘१२ कक्षा पास गर्दा पनि रोजगारी पाइएन, शिक्षा मात्र लिएर भएन भन्दै विद्यार्थीले गुनसो गरे,’ अमगाईंले भने, ‘कम्प्युटर इन्जिनियर र होटलका वेटर बन्नेमा विद्यार्थीको रुचि छ ।’ विद्यार्थीकै मागका आधारमा २३ जनालाई वेटर तालिम दिइएको उनले बताए ।

बहिरा विद्यार्थीलाई नौ कक्षाबाट प्राविधिक शिक्षा उपलब्ध गराउने तयारी भएको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष खडानन्द रेग्मीको भनाइ छ । जंगलबीचमा रहेको विद्यालयमा खानेपानी र घेराबार नहुँदा समस्या थपिएको उनले बताए । विद्यालयमा भूकम्प पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला अयोजना कार्यान्वयन एकाइ (शिक्षा) ले चारकोठे भवन निर्माण गरेको छ । शुक्रबार उक्त भवनको उद्घाटन भयो । ६७ लाख २० हजारको लागतमा भवन निर्माण भएको एकाइका प्राविधिक बाबुराम देवकोटाले बताए ।

कार्यक्रममा नेकपाका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले पनि उक्त विद्यालयलाई प्रदेशकै नमुना विद्यालयका रूपमा विकास गर्न कुनै कसर बाँकी नराख्ने प्रतिबद्घता जनाए ।

प्रकाशित : असार २३, २०७६ ०८:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मेधावी मेधा

भक्तपुरका सफल सामुदायिकमा अग्रणी मेधा मावि शिक्षकहरुको समपर्णले दशकदेखि अब्बल
लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — शिक्षकको जागिरमा गंगाधर हाडा २०६१ फागुन ५ मा कन्या मावि प्रवेश गर्दा विद्यार्थी संख्या ८० थियो । एसएलसी परीक्षामा त्यो वर्ष सबै विद्यार्थी फेल भएका थिए । ‘कक्षा १, २, ३ मा जम्मा ४ जना विद्यार्थी थिए,’ उनी भन्छन्, ‘तीनवटा कक्षाका ४ जना विद्यार्थीलाई एउटै कक्षामा पढाइन्थ्यो ।’ अंग्रेजी शिक्षकका रूपमा आएका हाडालाई भोलिपल्टै विद्यालयले सहायक प्रधानाध्यापक बनायो । 

भक्तपुर नगरपालिका ३ तेखापुखुस्थित मेधा माध्यमिक विद्यालय र विद्यालयका प्रधानाध्यापक गंगाधर हाडा । तस्बिर ः लीला/कान्तिपुर

शिक्षण पद्धतिमा सुधारका योजनासँगै व्यवस्थापनलाई हाडाले बिस्तारै मजबुत बनाए । सहकार्यमा काम गर्न अन्य शिक्षकहरूलाई उत्प्रेरित गरे । ‘आदर्श मावि सानोठिमीमा कोर्स सकेर आउँदा कन्या माविमा २० प्रतिशत पनि सकेको थिएन,’ उनी सम्झन्छन्, ‘शिक्षकले पढाए पनि हुन्थ्यो, नपढाए पनि चल्थ्यो अनि कसरी विद्यार्थी पास हुनु ।’ उनी प्रवेश गरेको वर्ष दिनमै विद्यालयमा सुधार आयो । २०६७ मा हाडा प्रधानाध्यापक भए । प्रधानाध्यापक भएपछि त उनको घर नै विद्यालय भएको छ ।

उनैको मिहिनेत, शिक्षकको समन्वय र सहकार्यले त्यही साबिकको कन्या हालको मेधा मावि जिल्लाकै मेधावी विद्यालयका रूपमा दरिएको छ । यो वर्षको एसईई परीक्षामा सहभागी भक्तपुर–३ तेखापुखुको उक्त विद्यालयका ५६ विद्यार्थीमध्ये २७ ले ‘ए प्लस’, २५ ले ‘ए’ र ३ जना ‘बी प्लस’ को प्राप्तांकसहित शतप्रतिशत उत्तीर्ण भएका छन् ।

जिल्लाका सामुदायिक मात्र नभई संस्थागत विद्यालयको प्रतिस्पर्धी मानिएको उक्त माविले एक दशकयता एसएलसी/एसईई परीक्षामा शतप्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण गराउँदै आएको छ । यहाँ विद्यार्थी भर्ना गराउन चाहनेको चाप बढेको छ । विद्यालयको एसईई राम्रो गर्न जग मानिने शिशु कक्षादेखि नै बालबालिकाको सिकाइको स्तरमा ध्यान पुर्‍याएको शिक्षक बताउँछन् ।

मेधामा नयाँ शैक्षिक सत्रका लागि प्रवेश परीक्षा दिन आएका विद्यार्थीको भीड हेर्दा मेला लागेको जस्तो हुन्छ । बर्सेनि नयाँ शैक्षिक सत्र लागि विद्यार्थी छनोट गर्न बढ्ने चापले विद्यालयलाई हम्मेहम्मे पर्ने गरेको छ । यस वर्ष १ सय ३२ विद्यार्थी थपिएका छन् ।

भर्ना हुन आएका मध्ये करिब ७ सय जनालाई विद्यालयले फिर्ता नै पठाउनुपर्‍यो । ‘एउटा राम्रो नयाँ स्कुल खोल्न सक्ने जति विद्यार्थी फिर्ता गर्नुपर्‍यो,’ प्रअ हाडाले भने, ‘आफन्त, साथीभाइ र विभिन्न निकायबाट आएको फोनलाई समेट्न सकिएन ।’ पर्याप्त कक्षाकोठा र शिक्षक भएमा वर्षमा एक हजार विद्यार्थी थप्दै जान सकिने उनी बताउँछन् । ‘जनशक्ति र पूर्वाधार पर्याप्त छैन भने विद्यार्थी संख्या मात्रै बढाउनु उपयुक्त हुँदैन,’ उनले भने, ‘हामी धान्न सक्ने संख्यामा मात्रै विद्यार्थी पढाउँछौं ।’

२०७२ वैशाखको भूकम्पले पुरानो भवन क्षतिग्रस्त छ । एउटा भवनको १७ कोठामा विद्यालय चलेको छ । प्रधानाध्यापक र लेखाकक्ष एउटै कोठालाई बारेर चलाइएको छ । ४५ शिक्षक–कर्मचारीको कार्यालय एउटै कोठामा छ ।

सीमित १५ कक्षाकोठामा ५ सय ७५ विद्यार्थी छन् । भवन अभावमा संगीत कक्षा हटाइएको र एसकेजीको कक्षा भाडामा कोठा लिएर सञ्चालन गरेको विद्यालयले जनाएको छ । पर्याप्त विद्यार्थी थप गर्न शिक्षक तथा भवनको अभाव छ । वर्षौंदेखि शून्य नतिजा बेहोरेको विद्यालयलाई कसरी शतप्रतिशत सफल बनाउन सम्भव भयो भन्ने प्रश्नमा प्रअ हाडाको उत्तर ‘टिम वर्क’ भन्ने छ । २०६७ मा प्रधानाध्यापक भएपछि उनले बाहिरबाट युवा शिक्षकहरू ल्याए ।

‘बाहिरबाट ल्याएका निजी शिक्षकलाई तलब दिन नसकिने भइयो,’ उनले भने, ‘अरू विद्यालयहरूसँगको समन्वयमा शिक्षक हेरफेर गर्दै अर्मपर्म गरेर पढाउन थाल्यौं । गाह्रो र कमजोर विषयहरूको बिहान ७ बजेबाट थप कक्षा सुरु भयो ।’

५ कक्षासम्मका कमजोर विद्यार्थीका लागि उपचारात्मक कक्षा पनि सञ्चालन गर्दै आएको विद्यालयले मावि स्तरका विद्यार्थीका लागि फरक फरक समयमा अतिरिक्त कक्षा पनि राखेको छ ।

‘कक्षा १० मा पुग्न १ देखि नै फेल नहुने गरी सिकाउने पद्धति छ,’ हाडाले भने । अंग्रेजी माध्यमबाट पढाइ हुने मेधाका १९ दरबन्दीका शिक्षकमध्ये ७ जना गत चैतमा अवकाश भए । ‘१२ दरबन्दीका र ३ काजमा गरी १५ सरकारी तलब खाने शिक्षक छौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : असार २३, २०७६ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्