जिउँदोका हातमा मृत्यु प्रमाणपत्र

सानीआमा र आफ्नो नाममा मावली हजुरबुवाले दर्ता गरिदिएको जग्गा नक्कली मृत्यु दर्ता गरी नामसारी
भरत जर्घामगर

सिरहा — औरही गाउँपालिका ४ की ७१ वर्षीया जन्तीवति यादव जीवित छिन् । उनको हातमा मृत्यु भएको प्रमाण पत्र परेपछि भने झस्किइन् । अयोध्यानगर गाविस ९ बाट ०६० मंसिर १६ गते जारी प्रमाणमा ०४८ जेठ १४ मा उनको मृत्यु भएको उल्लेख छ । ०६२ चैत १४ मा प्रतिलिपि लिएको फोटोकपी उनको हात पारेको हो ।

‘म जीवितै छु, मरेको भन्ने प्रमाण देख्दा छक्क परें,’ उनले भनिन्, ‘छोरा अरुणले ल्याएर देखाए ।’ तर, मृत्यु दर्ता प्रमाण पत्रमा बुवा र पतिको नाम फरक छ । बुवा शिवधारी र पतिको नाममा बुद्धि यादव उल्लेख छ । जन्तीवतिको नागरिकतामा बुवा सुवध यादव र पति ठकाई यादव उल्लेख छ ।

जन्तीवतिका अनुसार साविक अयोध्यानगर गाविस ९ हाल धनगढीमाई नगरपालिका ८ मा बुवा सुवध यादवको ७ कठा १५ धुर जग्गा थियो । बुवाको घर दहिपौडी ७ (हाल सुखिपुर नगरपालिका) मा थियो ।

उनका अनुसार बुवा सुवधका दुई सन्तान दिदी पारोदेवी र म जन्तीवति मात्र थियौं । दिदी पारोदेवीको विवाह अयोध्यानगरमा बुद्धि यादवसँग भयो । ‘दिदी पारोको रामवली, मोतीराम र सुरज तीन भाइ छोरा छन्,’ आफ्नो नागरिकता प्रमाण पत्र देखाउँदै जन्तीवतिले भनिन्, ‘मेरो इटाटार ८ का ठकाईसँग विवाह भयो, मेरो छोरा अरुण मात्र हो ।’

उनका अनुसार पछि दिदीको मृत्यु भयो । दिदीको मृत्युपछि बुवा सुवध यादवले अयोध्यानगरको ७ कठा १५ धुर जग्गा दिदीको छोरा रामवली र जन्तीवति मेरो संयुक्त नाममा नामसारी गरिदिएको जन्तीवतिको दाबी छ । मृत्यु दर्ता प्रमाण पत्रदेखेपछि त्यही जग्गा हडप्न दिदीको छोराहरूले यसो गरेको होलान् भन्ने उनले चाल पाइन ।

‘अयोध्यानगर ९ (क) कित्ता नं. १७३ को ७ कठा १५ धुर जग्गा २०६० फागुन ११ मा मिसिल नम्बर ३१०/०६०–०६१ को नामसारी निर्णयअनुसार रामवलि, मोतिराम र सुरजको संयुक्त नाममा नामसारी भएको रेकर्ड भेटियो,’ जन्तीवतिका छोरा अरुणले भने, ‘जन्तीवतिको मृत्यु दर्ताको आधारमा जमिन नामसारी भएको देखिएपछि मृत्यु दर्ता प्रमाण पत्र बदरका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा निवेदन दियौं ।’

तर, प्रशासन कार्यालयमा निवेदन दिए पनि कुनै सुनुवाई नभएको उनले सुनाए । उता, जग्गा नामसारी गरेकामध्ये सुरज यादवले आफ्नो आमाको नाममा भएको जग्गा छोराहरूको नाममा नामसारी गरेको बताए । आफूहरूले कसैको पनि नक्कली मृत्यु दर्ता नबनाएको दाबी गर्दै आमाको नामबाट जग्गा छोराहरूको नाममा नामसारी गर्न नपाइने नियम नभएको बताए ।

उनले आमा जन्तीवतिको नाममा भएको जग्गा आफूहरूले नामसारी गरेको र जग्गामा कसैले दाबी गर्दैमा नहुने र त्यसका लागि प्रमाण लिएर आउन भने । ‘कसैले भन्दैमा, दाबी गर्दैमा अरूको जग्गा मेरो हो भनेर हुँदैन,’ उनले टेलिफोन सम्पर्कमा भने, ‘त्यसका लागि प्रमाण लिएर आऊन् ।’

प्रकाशित : असार १७, २०७६ ०९:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आँपको मूल्य अकासियो

भरत जर्घामगर

सिरहा — आँपको मौसमसँगै बजारमा मूल्य अकासिएको छ । उत्पादनमा कमी आउँदा यसवर्ष भाउ महँगिएको हो । उत्पादन घटेसँगै कृषक मारमा छन् । एकातिर उत्पादन घटेको छ भने अर्कातिर बजारमा आँपको मूल्यमा वृद्धि भए पनि किसानले त्यस अनुसारको बजार भाउ पाएका छैनन् । 

लामो खडेरी, फूल लाग्ने समयमा मधुवा किराको प्रकोप र दाना लागिसकेपछि हावाहुरीले क्षतिको कारण यसवर्ष आँप उत्पादन घटेको कृषि प्राविधिकको भनाइ छ । आँपको प्रमुख संकलन केन्द्र मानिएको लहान बजारमा बम्बई र मालदह जातको आँप प्रतिकिलो ७० देखि १ सय २० रुपैयाँमा बिक्री वितरण भइरहेको छ ।

कृषि ज्ञान केन्द्र सप्तरीका अनुसार सिरहामा यसवर्ष ५ हजार ७ सय ५५ हेक्टर जग्गामा कृषकहरूले आँप खेती गरेका थिए । गतवर्ष त्यही जग्गामा ४३ हजार ९ सय ४५ मेट्रिक टन आँप उत्पादन भएको थियो । कार्यालयका कृषि अर्थविज्ञ किसुनदेव राउतले यसवर्ष त्यही जग्गामा २० प्रतिशत ८ हजार ७ सय ८९ मेट्रिक टनमात्र विभिन्न प्रजातिका आँप उत्पादन भएको छ ।

८० प्रतिशत उत्पादन घट्यो । सिरहा, सप्तरीमा उत्पादित आँप लहान बजारमा संकलन गरी काठमाडौं, पोखरालगायतका बजारसम्म पुग्ने गरेको थियो । तर यसवर्ष आँप उत्पादनमा कमी आउँदा स्थानीय बजारमैं खपत हुने भएकाले राजधानीलगायतका बजारमा यहाँका आँप व्यापारीले पुर्‍याउने सम्भावना कम रहेको कार्यालयको भनाइ छ ।

उता, आँपका थोक बिक्रेताले कृषकबाट सयकडाका दरमा खरिद गरी किलोग्राममा बिक्री गर्दा कृषकले भने सोचेजति आम्दानी लिन पाएका छैनन् । लहान बजारमा आँप बेच्न आएकी सप्तरी श्रीपुरकी पार्वती चौधरीले व्यापारीले तौलेर नलिईकन गोटाको सयकडा एक हजारदेखि १३ सय रुपैयाँ दरमा किन्ने गरेकाले आफूहरूले आम्दानी लिन नपाएको सुनाइन् । उनले डेढ बिघा जग्गामा आँप खेती गरेकी छन् । त्यत्ति जग्गामा ७० आँप बोट भए पनि यसवर्ष २५ बोटमा मात्र आँप फलेको सुनाइन् ।

सीमित मात्रामा बजारमा आँप आएकाले व्यापारीले सयकडाको दरले आँपको बिक्री गर्न मानेका छैनन् । लहान बजारस्थित संकलन केन्द्रका थोक बिक्रेता मनोज गुप्ताले मालदह आँप प्रतिकिलो १ सय २० रुपैयाँसम्म बिक्रीे भएको बताए । गतवर्ष लहान बजारमा ४० देखि ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो बिक्री गरेको र यसवर्ष बजारमा आँप कमी आएकाले मूल्यमा केही उतारचढाव आएको उनले जानकारी दिए ।

गतवर्षको तुलनामा यो बिक्री दर मूल्य दोब्बरभन्दा बढी हो । सिरहा र सप्तरीलाई आँप खेतीको भण्डार मानिन्छ । सप्तरीमा यसवर्ष ६ हजारभन्दा बढी हेक्टरमा आँप खेती गरिएको थियो । सिरहा र सप्तरीका कृषकहरूले आम्रपाली, मालदह, बम्बई, दशहरी, कलकतिया जातका आँपको खेती गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : असार ९, २०७६ १०:५९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT