प्रायः व्यंग्य विनोदी भावमा प्रस्तुत हुने प्रधानमन्त्री ओली दिल्लीमा किन खिन्नझैँ देखिए ?

दाहालको दबाबबारे प्रधानमन्त्रीले भने– 'नेपालको राजनीतिको स्तर’
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — प्रायः व्यंग्य विनोदी भावमा प्रस्तुत हुने प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली यस पटकको यात्रामा खिन्नझैँ देखिन्थे । भारतीय समकक्षी नरेन्द्र दामोदर मोदीको शपथग्रहण समारोहमा भाग लिन दिल्ली ओर्लिएदेखिका २४ घण्टा उनी बढी सोचमग्न देखिए ।


शुक्रबार बिहान बाह्रखम्बा रोडस्थित नेपाली दूतावासमा केहीबेर नेपाली संवाददातासँग कुराकानी गर्दा पनि उनी गम्भीर थिए । तपाईंको पार्टीका अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले भर्खरै अन्तर्वार्तामा भनेअनुसार त तपाईंको कार्यकाल एक वर्षमात्र बाँकी छ नि भनेर सोधिएको थियो ।


‘मेरो कार्यकाल एक वर्ष हैन, चार–पाँच दिन मात्र बाँकी छ,’ उनले व्यंग्यमिश्रित शब्दमा भने । आलोपालो सरकार चलाउने सहमति पुरानै कुरा भएको खुलाउँदै उनले ‘यो कुनै गोप्य दस्तावेज होइन’ भने ।


‘उहिले नै सार्वजनिक भएको विषयलाई यतिबेला उछालेका छन् । यो त नेपालको राजनीतिको स्तर र चरित्र हो,’ उनले भने । अध्यक्ष दाहालले एक टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा पार्टी एकीकरण क्रममा आलोपालो सरकार चलाउने सहमति भएको प्रसंग उप्काउँदै त्यसबाट दायाँबायाँ गरे कोही नटिक्ने बताएका थिए ।


अघिल्लो वर्ष जेठ २ मा ओली र दाहालले हस्ताक्षर गरेको सहमतिपत्रको चौथो बुँदामा दुवै अध्यक्षले समानता र समान अवधिका आधारमा आवश्यकताअनुरूप सरकारको नेतृत्व गर्ने उल्लेख छ । ओलीले आफू र अध्यक्ष दाहालबीच कुनै असमझदारी नभएको समेत दाबी गरे ।


ओली–मोदी भेट

प्रधानमन्त्री ओली र भारतीय समकक्षी मोदीबीच शुक्रबार बिहान द्विपक्षीय भेटघाटमा ‘उच्च राजनीतिकदेखि जनस्तरसम्म विश्वासको वातावरणलाई निरन्तरता दिँदै द्विपक्षीय हितका विषय अघि बढाउने’ छलफल भएको छ ।


हैदरावाद हाउसमा मध्याह्न भएको आधा घण्टा लामो भेटघाटमा दुई प्रधानमन्त्रीले पछिल्ला वर्ष नेपाल–भारत सम्बन्ध सकारात्मक ढंगले अघि बढेको र त्यसले सकारात्मक परिणाम दिएको भन्दै सन्तुष्टि व्यक्त गरेको प्रधानमन्त्री ओलीका परराष्ट्र मामिला सल्लाहकार राजन भट्टराईले बताए । ‘राज्यस्तरमा पनि र जनस्तरमा पनि अत्यन्त राम्रो प्रभाव पारेको अनुभूति भएको छ भन्नेमा दुवै प्रधानमन्त्रीले सन्तुष्टि व्यत्त गर्दै यही भावनालाई अगाडि बढाउन सहमत हुनुभयो,’ उनले भने ।


ओलीले मोदीलाई लोकसभा निर्वाचनमा भारतीय जनता पार्टी र राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए) को जितका लागि बधाई दिएका थिए । प्रत्युत्तरमा मोदीले आफ्नो निमन्त्रणा स्विकारेर शपथग्रहण समारोहमा सहभागी भएकोमा ओलीलाई धन्यवाद दिए ।


ओलीले मोदीलाई नेपाल भ्रमणको निम्तोसमेत दिए । दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री भएयता ओलीको यो दोस्रो भारत भ्रमण हो । यसअघि २०७४ चैतमा गरेको औपचारिक भ्रमणले चार वर्षअघि भारतद्वारा नेपालमाथि लगाइएको नाकाबन्दी र विरोधमा नेपालले लिएको अडानका कारण मोदी–ओली सम्बन्धमा देखिएको तिक्तता हटाउन सघाएको विश्वास गरिएको थियो ।


शपथग्रहणमा बिमस्टेक राष्ट्रलाई निम्तो गरेर भारतले दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन (सार्क) लाई पाखा लगाउन खोजेको आशंका भइरहेका बेला ओलीले सार्क यस क्षेत्रको सबैभन्दा उच्च मञ्च भएको दाबी गरेका छन् ।

‘यो क्षेत्रमा मित्रतापूर्ण र हार्दिक सम्बन्ध विकास गर्न सार्क सबैभन्दा उत्तम मञ्च हो,’ उनले भने ।


यस पटक भारतले शपथग्रहणमा बिमस्टेक राष्ट्रका सरकार तथा राष्ट्रप्रमुखसँगै मोरिससका प्रधानमन्त्री र किर्गिस्तानका राष्ट्रपतिलाई निम्तो गरेको थियो । पाँच वर्षअघिको शपथग्रहणमा भने सार्कका सरकार प्रमुखहरू उपस्थित थिए ।


भारतको पछिल्लो कदमलाई उसको पाकिस्तानसँगको तिक्ततापूर्ण सम्बन्धको प्रभावका रूपमा बुझिएको छ । ‘बिमस्टेक सदस्य राष्ट्रप्रमुखलाई शपथग्रहणमा बोलाउनु भारत सरकारको लुक इस्ट नीतिको निरन्तरता हो,’ भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रविश कुमारद्वारा बिहीबार जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।


ओलीले सार्कका सम्बन्धमा आफू आशावादी रहेको बताए । उनले सार्क अध्यक्ष भए पनि नेपाल एक्लैले यो क्षेत्रीय संगठनलाई अगाडि बढाउन सम्भव नभएकाले यसका लागि सार्कका सदस्य राष्ट्रका कार्यकारी प्रमुखहरूसँग कुराकानी भइरहेको बताए । ‘सार्कलाई पुनर्जीवन र पुनः गतिशील बनाउँदा यो क्षेत्रमा शान्ति, सुव्यवस्था, मित्रता, समझदारी र सहकार्य कायम हुन्छ, त्यो नै सबैभन्दा राम्रो कुरा हो,’ उनले भने ।


'कुनै व्यक्ति आउँदैमा सम्बन्धमा असर पर्दैन’

पूर्वविदेश सचिव एस जयशंकरलाई भारतीय विदेशमन्त्री बनाइएकोमा नेपालमा चासो व्यक्त भइरहँदा ओलीले यसबाट नेपाल–भारत सम्बन्धमा असर नपर्ने बताएका छन् । सरकार र मन्त्री कस्तो बनाउने भन्ने भारतीय जनता र प्रधानमन्त्री मोदीको निजी कुरा भएको उनको भनाइ छ ।


‘हामीलाई त्यसको कुनै चासो छैन र दुई देशबीचको सम्बन्धमा खासै प्रभाव पर्दैन,’ ओलीले भने । २०७२ मा नेपालमा गणतान्त्रिक संविधान जारी गर्ने पूर्वसन्ध्यामा तत्कालीन विदेश सचिव जयशंकर मोदी सरकारको विशेष दूतका रूपमा काठमाडौं गएका थिए ।


शंकरमाथि संविधानको मस्यौदाका केही बुँदामा संशोधन गर्न नेपालको राजनीतिक नेतृत्वमाथि कूटनीतिक मर्यादाविपरीत दबाब दिएको आरोप लागेको थियो । भारतको अपेक्षाविपरीत तत्कालीन संविधानसभाले संविधान पारित गरेपछि भारतले मधेस केन्द्रित दलले गरेको आन्दोलनलाई समर्थन गर्दै नेपालमाथि ‘अघोषित नाकाबन्दी’ गरेको थियो ।


उक्त नाकाबन्दीका लागि जयशंकरले नै दिल्लीलाई प्रेरित गरेको नेपाल–भारत सम्बन्धका जानकारहरूले दाबी गर्दै आएका छन् । प्रकाशित : जेष्ठ १८, २०७६ ०७:०३

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको मन्त्रिमण्डल ५८ सदस्यीय

भाजपा अध्यक्ष अमित शाहदेखि पूर्वविदेश सचिव एस शंकर बने मन्त्री 
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले दोस्रो कार्यकालका लागि शपथ लिएका छन् । बिहीबार साँझ एक विशेष समारोहबीच भारतीय राष्ट्रपति रामनाथ कोभिन्दबाट मोदीले भारतको १६ औं प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका हुन् ।

साथै मोदीको मन्त्रिमण्डलका सदस्यका रूपमा राजननाथ सिंह, अमित शाह, रविशंकर प्रसाद, नीतिन गडकरी, निर्मला सीतारमण, रामविलाश पाशवान, गिरिराज सिंहलगायत २५ जनाले क्याबिनेट मन्त्रीको शपथ लिएका छन् ।

त्यसैगरी, ९ जनालाई बिनाविभागीय र २३ जनालाई राज्यमन्त्री बनाइएको छ । उनीहरूलाई दिइने मन्त्रालयहरू भने अझै खुलाइएको छैन । मोदीको दोस्रो कार्यकालको मन्त्रिपरिषद्मा अधिकांश पुरानै अनुहार दोहोरिएका छन् । ३४ मन्त्रीमध्ये ९ जना मात्र महिला छन् ।

पूर्वअनुमानअनुरूप नै भाजपाका अध्यक्ष अमित शाहले पहिलो पटक मन्त्रिमण्डलमा स्थान बनाइएका छन् । उनलाई गृह र अर्थमध्ये एउटा मन्त्रालय दिइने सम्भावना छ । भाजपातर्फबाट मन्त्री शपथ लिएकामध्ये अधिकांश शाह र मोदीबीच निकट मानिन्छन् । शाह मोदीका सबैभन्दा विश्वास पात्रका रूपमा चिनिन्छन् ।

शाह र मोदीबीच दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि घनिष्ट सम्बन्ध रहँदै आएको छ । मोदी गुजरातको मुख्यमन्त्री हुँदा शाह गृहमन्त्री थिए । पार्टीको एउटा तप्का शाहलाई अध्यक्षमै निरन्तरता दिन चाहन्थ्यो । तर, मोदी भने यसपटक आफ्ना विश्वासिला शाहलाई जसरी भए पनि मन्त्री बनाउने पक्षमा थिए । यसअघि गृहमन्त्री रहेका राजनाथ सिंहलाई रक्षामन्त्री बनाइने चर्चा छ ।

यसैगरी, विपक्षी भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेसका अध्यक्ष राहुल गान्धीलाई उनकै गढ मानिएको अमेठीको लोकसभा क्षेत्रमा पराजित गरेर सनसनी मच्चाएकी स्मृति इरानीलाई पनि मन्त्री बनाइएको छ । अघिल्लो मन्त्रिपरिषद्मा उनी टेक्सटाइल मन्त्री थिइन् । उनले यसपटक प्रभावशाली मन्त्रालय पाउने सम्भावना छ । नीतिन गडकरी यसपटक पनि मोदी सरकारमा दोहोरिएका छन् । गडकरीले अघिल्लो कार्यकालमा जस्तै सडक यातायात र राजमार्ग, सिपिङ र जलस्रोत मन्त्रालय पाउने सम्भावना रहेको बताइन्छ । मन्त्रिमण्डलमा पूर्व विदेशसचिव सुब्रमण्यम (एस) जयशंकरको प्रवेशलाई आश्चर्यजनक मानिएको छ ।

मोदीसँगको निकै विश्वासिलो सम्बन्ध भएका शकंरले विदेश मन्त्रालय पाउने सम्भावना छ । यसअघि उनी भारतको बहुराष्ट्रिय कम्पनी टाटा समूहको ग्लोबल कर्पोरेट अफेयर्स प्रेसिडेन्ट थिए । जनवरी २०१८ मा परराष्ट्र सेवाबाट अवकाशप्राप्त शंकर पुनः टाटामा आबद्ध भएका थिए । मनमोहन सिंहको दोस्रो मन्त्रिपरिषद्मा अमेरिकाका लागि भारतीय राजदूत रहेका शंकरले सन् २००८ मा भारत–अमेरिकाबीच आणविक सम्झौता गराउन अहंभूमिका खेलेका थिए । शंकरलाई मोदीको कार्यकालको विदेश नीतिको योजनाकार मानिन्छ ।

शंकरको नेपालसँगको अनुभव पनि त्यति सहज छैन । २०७२ सालमा नेपालमा गणतान्त्रिक संविधान जारी गर्ने पूर्वसन्ध्यामा विदेशसचिव शंकर मोदी सरकारको विशेष दूतका रूपमा काठमाडौं गएका थिए । त्यतिबेला शंकरले संविधानको मस्यौदाका केही बुँदामा संशोधन गर्न नेपालको राजनीतिक नेतृत्वमाथि कूटनीतिक मर्यादाविपरीत दबाब दिएको आरोप छ ।

संविधानसभाले भारतीय अपेक्षाविपरीत संविधान पारित
गरेपछि मधेस केन्द्रित दलको विरोधलाई समर्थन गर्दै भारतले नेपालमाथि नाकाबन्दी गरेको थियो । नाकाबन्दीका लागि शंकरले नै दिल्लीलाई प्रेरित गरेको नेपाल–भारत सम्बन्धमा जानकारहरूले दाबी गर्दै आएका छन् ।

मन्त्रीहरूको चयन गर्दा हालै सम्पन्न १७ औं लोकसभा चुनावमा हासिल जितको क्षेत्रीय अनुपातलाई पनि ध्यान दिइएको छ । भाजपाले ऐतिहासिक जित हासिल गरेको पश्चिम बंगालले दुई मन्त्री पाएको छ । भाजपाले यसपटक पश्चिम बंगालमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी १८ सिट जितेको हो । बंगालबाट गायक बाबुल सुप्रियो र देवाश्री चौधरीले अवसर पाएका छन् । मोदीको गृहराज्य गुजरातबाट ३ अनुहार मन्त्रिपरिषद्मा समावेश गरिएका छन् ।

अघिल्लो मोदी सरकारका प्रमुख अनुहारहरू अरुण जेटली, सुषमा स्वराज र सुरेश प्रभुलाई भने निरन्तरता दिइएको छैन । सुषमा स्वराजले समेत मन्त्री बन्न इच्छा नदेखाएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् । उनले आफूलाई लोकसभा चुनावबाट टाढा राखेकी थिइन् ।

अरुण जेटलीले स्वास्थ्यको कारण देखाएर मन्त्री बन्न असमर्थता जनाएपछि अर्थमन्त्रीमा पीयूष गोयलको चर्चा छ । जेटली स्वास्थ्य उपचारका लागि अमेरिकाका गएका बेला गोयलले नै अघि सरकारका तर्फबाट अन्तरिम बजेट प्रस्तुत गरेका थिए । तर, यसपटक स्वास्थ्य कारण जेटली आफैं पनि मन्त्री बन्न इच्छुक देखिएका छैनन् ।

जेटलीले बुधबार प्रधानमन्त्री मोदीलाई सम्बोधन गर्दै स्वास्थ्य जटिलको अवस्थामा रहेकाले आफूलाई मन्त्री नबाउन आग्रह गरेका थिए । तर, स्रोतका अनुसार मोदी जेटलीलाई बिनाविभागीय भए पनि मन्त्रिमण्डलमा राख्न पक्षमा छन् । त्यही भएर मोदी जेटलीलाई मनाउन बुधबार साँझ उनकै निवास पुगेका थिए । तर, जेटलीले मोदीको आग्रहको स्वीकार गरे कि गरेनन् भन्ने खुलेको छैन ।

दुइटा मन्त्री नपाएपछि भाजपा नेतृत्वको संयुक्त लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए) को एउटा प्रमुख घटक जनता दल युनाइटेड (जेडीयू) ले मोदी सरकारमा जान अस्वीकार गरेको छ । अन्य घटकहरू शिवसेना, लोक जनशक्ति पार्टी भने सरकारमा सहभागी भएको छ ।

यसअघि बिहीबार अपराहृनसम्म पनि मोदी मन्त्रिमण्डलका सदस्यको नाममा ‘सस्पेन्स’ कायम थियो । मन्त्रीहरूको नाम टुंगो लगाउन मोदी र भाजपा अध्यक्ष अमित शाह बुधबार दिनभरि नै व्यस्त रहे । तर, पनि बुधबार साँझसम्म पनि नाम टुंगो लाग्न सकेन ।

बिहीबार पनि शाह र मोदीबीच यसलाई लिएर लामो छलफल चलेको थियो । सूचीको अन्तिम टुंगो लागेपछि बिहीबार ३ बजेतिर मात्र शाहले मन्त्रीका लागि चयन गरिएकालाई फोन गर्दै जानकारी गराएका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७६ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×