दुईधारे नीति लिएकै हो : अर्थमन्त्री

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बजेटले नागरिकका तात्कालिक आवश्यकताको सम्बोधन र दीर्घकालीन विकासको दरिलो जग बसाल्न दुईधारे नीति लिएको बताएका छन् ।

‘दुईधारे भनेको दोधारे होइन, दुईधारे नीति लिनु रणनीतिक रूपमा राम्रो मानिन्छ,’ बिहीबार अर्थ मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, ‘जनताको अपेक्षा तत्काल विकास निर्माण भइदेओस् भन्ने छ । कतिपय विषय दीर्घकालीन विकासको सोचले गर्नुपर्छ । त्यसैअनुसार दुवै धारलाई सम्बोधन गर्ने गरी बजेट तर्जुमा गरेका हौं ।’


बजेटले सम्बोधन गरेका कतिपय क्षेत्रको प्रतिफल तत्काल नदेखिने उनले बताए । ‘तत्काल नदेखिने काम अहिले सुरु नगरे पछि ढिला हुन्छ,’ उनले भने, ‘संविधानले नै सुनिश्चित गरेको नागरिकको मौलिक हकलाई आलटाल गर्ने सुविधा हामीलाई छैन । त्यसो गर्नु पनि हुँदैन ।’ मौलिक हक कार्यान्वयन गर्ने जनउत्तरदायी सरकार भएको उनको दाबी छ ।


त्यसैले शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी र रोजगारीको अधिकारलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै कार्यान्वयनमा अघि बढेको उनले बताए । ‘बजेटमा तत्कालै लाभ दिने कृषि, पर्यटन, उद्योगजस्ता क्षेत्र र भौतिक पूर्वाधारमा जोड दिइएको छ,’ उनले भने, ‘यसभित्र सडक, रेल, हवाईजहाज, विद्युत्जस्ता क्षेत्रमा लगानी बढाएका छौं ।’


गत वर्ष सांसदलाई बजेट विनियोजन गरेर ‘ट्र्यापमा परें’ भनेका खतिवडाले यसपटक भने यो कार्यक्रमको खुलेर बचाउ गरे । सांसदलाई ६ करोड दिने निर्णय अस्वाभाविक नभएको भन्दै खतिवडाले निर्वाचन क्षेक्र विकास कार्यत्रमको पक्षमा प्रतिक्रिया दिएका छन् । ‘हामीले जनप्रतिनिधिमूलक व्यवस्था रोज्यौं, जनप्रतिनिधिलाई विकाससँगै जोडेर चुनाव लड्न भन्यौं,’ उनले भने, ‘यो विकास, त्यो विकास गर्छौं भनेर निर्वाचित भएर आउनुभएको छ ।’


जनमतलाई प्रतिविम्बित गर्ने र त्यसलाई प्रकट गर्ने जनप्रतिनिधि नै रहेकाले उनीहरूलाई विकास निर्माणका कामबाट टाढा राख्न नसकिने उनको धारणा छ । जनप्रतिनिधिका जायज कुरा नसुनी अघि बढ्ने प्रजातान्त्रिक विधि नै नभएको उनले बताए । ‘जनप्रतिनिधिको संलग्नता नभएको जनसहभागिता कस्तो होला ?’ उनले प्रश्न गरे, ‘यो कार्यक्रम सांसदलाई बजेट होइन, जनप्रतिनिधिले आयोजना छान्ने हो, त्यसको कार्यान्वयन स्थानीय तहमा हुन्छ ।’


सांसदलाई पैसा बाँडिएको नभई उनीहरूले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रका ६ करोड रुपैयाँभित्रका आयोजना छान्ने अधिकार पाएको मन्त्री खतिवडाको भनाइ छ । त्यसको कार्यान्वयन र अनुगमनभन्दा बढी अधिकार केही नभएको उनले बताए । यसमा समानुपातिक र राष्ट्रिय सभाका सांसदको पनि भूमिका रहने र अनुगमनको बलियो प्रणाली हुने उनको भनाइ छ ।


‘यसमा कुनै किसिमको दुरुपयोग हुन नदिन हामी चनाखो हुनुपर्छ, तर जनप्रतिनिधिलाई नै विकासबाट विमुख बनाउने भन्ने कुराले लोकतन्त्रमा राम्रो संकेत गइहाल्छ जस्तो लाग्दैन,’ उनले भने ।

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७६ ०७:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दाहालले बढाए दबाब

‘केपी ओलीले समय आएपछि सत्ता हस्तान्तरण गर्न अप्ठेरो मान्नुहुन्न, मैले पनि लिन अप्ठेरो मान्दिनँ’
दुर्गा खनाल

काठमाडौँ — नेकपा अध्यक्ष केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले दोस्रो बजेट पेस गरेकै दिन बुधबार अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले एक वर्षअघि एकीकरणका क्रममा भएको ‘आलोपालो सरकार चलाउने’ सहमतिको प्रसंग उप्काउँदै त्यसबाट दायाँबायाँ गरे कोही नटिक्ने बताएपछि पार्टीमा नयाँ तरंग पैदा भएको छ । 


एक टेलिभिजन च्यानलसितको अन्तर्वार्तामा उक्त अभिव्यक्ति दिएकै दिन यसअघि ‘दुई अध्यक्षबीचको गोप्य सहमति’ भनिँदै आएको पत्रसमेत सार्वजनिक हुनुलाई दाहालले पार्टी वा सरकारमध्ये एउटा आफूले पूर्ण रूपमा चलाउन पाउनुपर्ने वातावरणका लागि दबाब बढाएको अर्थमा बुझिएको छ ।

अघिल्लो वर्षको जेठ २ गतेको मितिमा हस्ताक्षरित उक्त पत्रको चौथो बुँदामा ‘समानता र समान अवधिका आधारमा आवश्यकताअनुरूप दुवै अध्यक्षले सरकारको नेतृत्व गर्ने’ उल्लेख छ । अन्तर्वार्तामा अध्यक्ष दाहालले एकता गर्दाको सहमतिप्रति इमानदार हुनैपर्ने उल्लेख गर्दै भनेका छन्, ‘म के विश्वास गर्छु भने केपी ओलीले समय आएपछि सत्ता हस्तान्तरण गर्न अप्ठेरो मान्नुहुन्न । मैले लिन पनि अप्ठेरो मान्दिनँ ।’

दाहालले आफ्नो हैसियत राम्ररी परिभाषित हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै सरकारको नेतृत्व एउटाले र पार्टीको नेतृत्व अर्कोले गरेमा सन्तुलन मिल्ने बताएका छन् । सहमतिमा महाधिवेशन नभए फरक स्थिति पैदा हुनेसमेत उनको भनाइ छ ।
केन्द्रीय समितिको कार्यविभाजनका विषयमा आन्तरिक तयारी भइरहेकै बेला आएको दाहालका यी अभिव्यक्तिलाई लिएर विभिन्न टीकाटिप्पणी हुन थालेका छन् । ‘पार्टीभित्र कार्यविभाजनको कुरा चलिरहेको छ, समान अध्यक्ष भनिए पनि उहाँ पार्टीभित्र दोस्रो नेता जस्तो हो,’ नेकपाका एक नेताले भने ।

‘त्यसैले पार्टी वा सरकारमध्ये एउटा पूर्ण रूपमा चलाउने वातावरण बनाउनकै लागि उहाँको यो अभिव्यक्ति आएको हो,’ उनले भने ।

नेकपाभित्र ‘एक व्यत्ति एक जिम्मेवारी’ को बहस पार्टी एकताकै बेला पनि भएको थियो । एकता नै टर्न सक्ने भएपछि ओली र दाहाललाई समानान्तर अध्यक्ष बनाउने समझदारी बनेको थियो । दुई अध्यक्षको अभ्यास झन्डै ६ महिना चलेपछि यसमाथि पुनर्विचार गर्नुपर्ने लिखित प्रस्ताव गत मंसिर २९ मा सचिवालय सदस्य वामदेव गौतमले स्थायी समिति बैठकमा गरेका थिए । तत्कालीन एमाले पृष्ठभूमि भए पनि गौतमले दाहालसमेतको समझदारीमा प्रधानमन्त्री ओलीको आलोचना गर्दै एक व्यत्ति एक जिम्मेवारीको प्रस्ताव पेस गरेको त्यतिबेला धेरैको बुझाइ थियो । अहिले पनि दाहालबाट त्यही खालको अभिव्यक्ति आएको हो ।

‘प्रचण्डले पनि त्याग गर्नुभएकैले यो पार्टी एकता भएको हो । त्यसैले जे सहमति भएको छ, त्यो पालना हुनुपर्छ,’ सचिवालय सदस्य गौतमले कान्तिपुरसँग भने, ‘आलोपालो जिम्मेवारीको जुन कुरा आएको छ, त्यो ठीक छ । एउटा व्यक्ति एउटा जिम्मेवारीमा मात्र रहनुपर्छ ।’ दोहोरो जिम्मेवारी भएका कारण पार्टी र सरकार दुवैको काम राम्ररी हुन नसकेको गौतमले टिप्पणी गरे ।

‘सरकार चलाउने अध्यक्षले पार्टीको काम छोड्नुपर्छ र पार्टीको काम गर्ने अध्यक्षले सरकारको काममा जोडिनु हुँदैन,’ गौतमले भने, ‘अबको कार्यविभाजनमा यो विधिबाट जानुपर्छ ।’ हाल ओलीसँग दोहोरो जिम्मेवारी भएकाले तीन महिनामा हुने एकताको काम एक वर्षसम्म पूरा नभएको र सरकारको कामको पनि आलोचना भइरहेको गौतमको निष्कर्ष छ ।

‘सरकार र पार्टीको काम आपसमा मिलेर चलाउने भन्ने समझदारी भएको हो,’ स्थायी समिति सदस्य देवेन्द्र पौडेलले भने, ‘दुई अध्यक्षहरू सबै काममा मिलेर जानुपर्छ ।’ तत्कालै नेतृत्व परिवर्तन गर्ने हेतुले नभई विगतका समझदारी र महाधिवेशनसम्मको अवस्थाको विषयलाई इंगित गर्दै दाहालको यस्तो अभिव्यक्ति आएको हुन सक्ने पौडेलको बुझाइ छ ।

अध्यक्ष दाहालले प्रधानमन्त्री ओलीलाई आफूले दुःख, सुख र अप्ठेरोमा रक्षा गर्न बल गरिरहेको उल्लेख गर्दै भनेका छन्, ‘यसकारण पनि उहाँले भोलि छाड्नुहुन्न भन्ने म कल्पना गर्न चाहन्नँ ।’

नेपालको आन्तरिक मामिला र पार्टी राजनीतिभित्रसमेत भूराजनीतिक शक्ति सन्तुलनलाई जोडेर व्याख्या गरिने गरेको भन्दै नेकपाकै अर्का एक नेताले दाहालको यो अभिव्यक्ति आएको समयप्रति पनि ख्याल गर्नुपर्ने सुझाए ।

‘विगतमा पालैपालो सरकार चलाउने सहमति भएको कुरा अध्यक्ष दाहालले भारत पुगेर आफ्नै मुखबाट खोलेका थिए,’ ती नेताले भने, ‘अहिले भारतमा नरेन्द्र मोदी सरकारमा अझ बढी शक्तिशाली भएर आएका छन् । मोदीको शपथग्रहणमा ओली जाने अघिल्लो दिन पारेरै दाहालले मुख खोल्नु पनि आफैंमा अर्थपूर्ण छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७६ ०७:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×