कम्लरीको सहकारीमा ठगी

दासताबाट मुक्त भएपछि किशोरीहरुले खोलेका सहकारी संस्था केही हर्ताकर्ताले रकम हिनामिना गर्दा बन्द हुने अवस्थामा पुगेका छन् ।
दुर्गालाल केसी

दाङ — कम्लरीले स्थापना गरेका सहकारी संस्था लाखौं ठगी भएपछि डुब्ने अवस्थामा पुगेका छन् । दाङको लमहीमा स्थापित लावाजुनी बचत तथा ऋण सहकारी संस्था व्यवस्थापक गीता चौधरीले ७ लाख ७८ हजार २ सय १६ रुपैयाँ हिनामिना गरेपछि एक वर्षदेखि बन्द छ । 

कैलालीको सुखडस्थित मुक्त कम्लरीको ओजरार डगर कृषि सहकारी संस्थाका सदस्य मासिक बचत गर्ने क्रममा बैठक बस्दै । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर
ZenTravel

चौधरीले रकम फिर्ता नगरेपछि सहकारीले उनीविरुद्ध मुद्दा दर्ता गर्ने तयारी गरेको छ । ०७३/०७४ को लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमै उनले उक्त रकम तिर्नुपर्ने भनी उल्लेख छ । लामो समय प्रयास गर्दा पनि पैसा फिर्ता गर्न नसकेको सहकारीकी अध्यक्ष कृष्णा चौधरीले बताइन् ।

Meroghar


‘वडा प्रहरी कार्यालय लमहीमा दुईपटक निवेदन दियौं, जिल्ला प्रहरीमा पनि निवेदन दियौं तर केही सुनुवाइ भएन,’ उनले भनिन्, ‘एक वर्षदेखि सहकारी बन्द छ । ठगी गर्ने मान्छे काठमाडौंमा लुकेर बसेकी छन् ।’ २०६५ असोज ७ मा स्थापित लावाजुनी मुक्त कम्लरीको पहिलो सहकारी हो । यसमा ७ सय सदस्य छन् । भाडा तिर्न नसकेर सामानएउटा कोठामा राखिएको छ ।

अध्यक्ष चौधरीले सदस्यहरूले बचत गरेको रकम मागिरहेको बताइन् । ‘सदस्यहरूले पैसा फिर्ता मागिरहेका छन् । मेरो पसलमा आएर धेरैले झगडा गर्छन्, गाली गर्छन्, पसलका सामान उठाएर लैजान खोज्छन्,’ उनले भनिन्, ‘एक/दुई हजार भए पनि आफैं तिरेर मिलाऔं भन्न हुन्थ्यो । ठूलो रकम हिनामिना भयो । एक्लो प्रयासबाट सम्भव छैन ।’

लमही नगरपालिका ३ मजगाउँकी गीता पूर्वकम्लरी हुन् । उनी सहकारीको सदस्य हुँदै व्यवस्थापक भएकी थिइन् । राम्रो काम गरेकाले पदोन्नति गर्दै महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी दिएका बेला उनले लाखौं रकम हिनामिना गरेको चौधरीले बताइन् ।

‘सदस्यहरूले बचत गरेको रकम कोषमा नराखेर आफैं खर्च गर्ने, बिनाकागजात ऋण निकालेर आफूले प्रयोग गर्ने गरेको पाइयो,’ उनले भनिन् । फोन स्वीच अफ गरेकाले गीतासँग सम्पर्क हुन सकेन । घोडाघोडी नगरपालिका १ सुखड कैलालीस्थित ओजरार डगर कृषि सहकारी संस्था पनि व्यवस्थापक तथा अध्यक्ष जुगिना चौधरीले ३ लाख ४६ हजार ५ सय रुपैयाँ हिनामिना गरेपछि सञ्चालनमा कठिनाइ भएको छ ।

२०७४/०७५ को लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा चौधरीले बिनानिर्णय र कागजात ऋण लगानी भनी उक्त रकम लिएको उल्लेख छ । प्रतिवेदनमा तत्काल उक्त रकम फिर्ता गरी संस्थालाई आर्थिक भारबाट बचाउन सुझाव दिइएको छ । २०६८ मा स्थापना भएकोसहकारीमा २ सय ४० सदस्य छन् ।

जुगिनाले सहकारीको व्यवस्थापक र अध्यक्ष हुँदा रकम हिनामिना गरेको हालकी अध्यक्ष रीता चौधरीले बताइन् । रकम फिर्ता गराउन पटकपटक प्रयास गर्दा पनि सफल हुन नसकेको उनले बताइन् । ‘अहिले नगरपालिकामा उजुरी दिएका छौं । नगरपालिकाले छलफलमा बोलाउँदा पनि उनी आएकी छैनन्,’ उनले भनिन्, ‘हामीले बोलाउँदा पनि आएकी छैनन् ।’

जुगिनाले भने आफूले ठगी नगरेको दाबी गरिन् । ‘सहकारीमा पहिलेदेखि नै हिसाब बिग्रेको रैछ, अहिले मलाई दोष लगाएका छन्,’ उनले भनिन्, ‘मैले राखेको ऐच्छिक बचतबाट केही रकम निकालेको हो । त्यो मेरो व्यक्तिगत रकम हो, सहकारीको रकम मैले हिनामिना गरेको छैन ।’

टीकापुर नगरपालिका ७ नारायणपुर बेलुवा कैलालीस्थित मिलन कृषि सहकारी संस्थाकी सदस्य सीता चौधरीले २ लाख ४९ हजार ९ सय रुपैयाँ ठगी गरेकी छन् । उनले समूहका सदस्यहरूलाई लगानी गरिएको घुम्ती कोषबाट फिर्ता भएको रकम र सदस्यहरूको बचत रकम हिनामिना गरेको स्वीकार गरेकी छन् ।

उनले २०७३ असार ३० गते तमसुक गरी १५ दिनभित्र उक्त रकम बुझाउने प्रतिबद्धता पनि जनाएकी थिइन् तर असुली हुन सकेको छैन । २०६८ मा स्थापना भएको यस सहकारीमा १ सय ४७ सदस्य छन् । सीतालाई पटकपटक फोन गर्दा पनि उठाइनन् ।

सहकारी नै आयआर्जनको भर
मुक्त कम्लरीले सहकारीलाई नै आयआर्जनको मुख्य आधार बनाउँदै आएका छन् । धेरैजसो अभिभावकले आर्थिक अभावका कारण छोरीलाई कम्लरी पठाउने गरेको बताएपछि अरू थप बालिका कम्लरी बस्न नपरोस् भनेर मुक्त कम्लरीले सहकारीमा हात हालेका हुन् । सहकारी चलाउने सबै सदस्य फूर्वकम्लरी हुन् ।

मुक्त कम्लरी विकास मञ्चका अनुसार मुत्त कम्लरी किशोरीले दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुरमा ४२ वटा सहकारी र १५ वटा बचत समूह सञ्चालन गरेका छन् । दाङमा ८, बाँके ६, बर्दिया ९, कैलाली १२ र कञ्चनपुरमा ७ सहकारी छन् । जसमा ९ हजार ३ सय ९२ सदस्य छन् ।

पाँच जिल्लामा गरी सहकारीको कुल पुँजी ३ करोड ४२ लाख ६६ हजार १९ रुपैयाँ छ । मुक्त कम्लरी आफैंले जम्मा गरेको २ करोड ७९ लाख ९३ हजार ८ सय ७ रुपैयाँ छ भने नेपाल युथ फाउन्डेसनले घुम्ती कोषका लागि सहयोग गरेको ६३ लाख रुपैयाँ छ । हालसम्म १ हजार ९ सय २३ सदस्यमा २ करोड ९३ लाख ८१ हजार ७४ रुपैयाँ ऋण लगानी भएको छ ।

सहकारीबाट ८ सय ४८ मुक्त कम्लरीले ऋण लिएर विभिन्न व्यवसाय गरिरहेका छन् । उनीहरूले बाख्रापालन, बंगुरपालन, तरकारी खेती, फ्रेस हाउस, किराना पसल, हार्डवेयर पसल, सिलाइकटाइजस्ता व्यवसाय सञ्चालन गरेका छन् । सुरुमा मुक्त गरेर विभिन्न आयमूलक तालिम दिए पनि लगानी गर्ने रकम नहुँदा उनीहरू व्यवसायगर्नबाट वञ्चित भएका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १४, २०७६ ०८:००
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कार्यान्वयन भएनन् पुराना फैसला

कैद भुक्तान गर्न र जरिवाना तिर्न बाँकी १ हजार ७ सय ९० जनालाई कुनै पनि सार्वजनिक सेवा नदिन अदालतले सम्बन्धित गाउँपालिका र नगरपालिकालाई पत्र पठाएको छ । 
दुर्गालाल केसी

दाङ — विभिन्न कसूरमा दोषी ठहर भई लामो समयदेखि कैद तथा जरिवाना भुक्तान गर्न बाँकी अपराधीको विवरण जिल्ला अदालतले बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ । विवरणअनुसार २००८ सालदेखिका फैसलासमेत अझै कार्यान्वयन हुन सकेका छैनन् ।

दाङ जिल्ला अदालतमा आयोजित कार्यक्रममा पुराना दोषीलाई सार्वजनिक सेवामा रोक लगाउन सम्बन्धित सरकारी तथा गैरसरकारी निकायमा पत्राचार गरिएको जानकारी दिंदै जिल्ला न्यायाधीश हेमन्त रावल । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

कैद भुक्तान गर्न र जरिवाना तिर्न बाँकी १ हजार ७ सय ९० जनालाई कुनै पनि सार्वजनिक सेवा नदिन अदालतले सम्बन्धित गाउँपालिका र नगरपालिकालाई पत्र पठाएको छ । प्रशासन, बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई पनि पत्र पठाउने तयारी भइरहेको जिल्ला अदालतका न्यायाधीश हेमन्त रावलले बताए ।

'उनीहरूलाई कुनै पनि सेवा दिन पाइने छैन । पत्रमा सबै विवरण लेखी सम्बन्धित स्थानीय तहमा पठाएका छौं,' उनले भने, 'अदालतको वेबसाइटमा पनि विस्तृत विवरण राखिएको छ । प्रशासन, बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सेवा दिनुअघि वेबसाइट हेरेर नाम भए/नभएको यकिन गर्नुपर्नेछ ।'

कुनै कारणवश अपराधीले सेवा पाएमा सम्बन्धित कार्यालयका अधिकारीलाई कारबाही हुने व्यवस्था भएकाले यसमा सतर्क रहन उनले सबैलाई अनुरोध गरेका छन् । 'सेवा दिनुअघि एकपटक नाम रुजु गर्न र नाम भेटिएमा तत्काल हामीकहाँ पठाएर कैद तथा जरिवाना भुक्तानीमा सहयोग गर्न अनुरोध गरेका छौं,' उनले भने, 'अपराध गरेको व्यक्तिले कुनै पनि हालतमा छुट पाउन सक्दैन भन्ने सन्देश दिन र अपराधी समाजमा निर्धक्क हिंडेर पीडितलाई झनै पीडित नबनाओस् भनेर यस्तो काम सुरु गरेका छौं ।' मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा ६५ तथा जिल्ला अदालत नियमावली २०७५ को नियम ८७ को व्यवस्थाअनुसार सबैलाई पत्राचार गरिएको उनले बताए ।

कैद तथा जरिवाना भुक्तान गर्न बाँकीमध्ये १८ जना विदेशी छन् । त्यसमध्ये कैद मात्र लागेका नौ, जरिवाना मात्रै लागेका पाँच र कैद तथा जरिवाना दुवै लागेका चार जना छन् । यसैगरी १ हजार ७ सय ७२ नेपालीमध्ये कैद मात्र लागेका २ सय ७९, जरिवाना मात्रै लागेका १ हजार ८५ र कैद तथा जरिवाना दुवै भएका ४ सय ८ छन् ।

उनीहरूबाट २ हजार ४० वर्ष ९ महिना साढे अठार दिनको कैद भुक्तान गर्न बाँकी रहेकामा अहिलेसम्म ५ सय ७५ वर्ष ४ महिना २७ दिनको भुक्तान भएको छ । अझै १ हजार ४ सय ६५ वर्ष ४ महिना साढे २१ दिनको बाँकी रहेको रावलले बताए ।

यसैगरी, ११ करोड २८ लाख २९ हजार २ सय ८३ रुपैयाँ ७७ पैसा जरिवाना असुल हुन बाँकी रहेकामा अहिलेसम्म ६९ लाख ८६ हजार ४ सय २९ रुपैयाँ असुल भएको र अझै १० करोड ५८ लाख ४२ हजार ८ सय ५४ रुपैयाँ ७७ पैसा बाँकी रहेको उनले जानकारी दिए ।

२००८ सालदेखिका बाँकी
सबैभन्दा पुरानो जरिवानाको मुद्दा २००८ सालको छ । तत्कालीन गुरुवा गाविसको गोठुवा ठेगाना भएका प्रेमलाल खत्रीलाई २००८ पुस ७ गते चोरी मुद्दामा ३ हजार १ सय ८ रुपैयाँ ६१ पैसा जरिवानाको फैसला भएको छ । त्यस्तै सबैभन्दा पुरानो कैद भुक्तान हुन बाँकी मुद्दा ०११ सालको छ ।

०११ फागुन ६ गते दंगिशरण गाउँपालिका-३ का कुमलाल कुँवर योगीलाई आगलागी मुद्दामा चार वर्ष कैद फैसला भएको थियो । बंगलाचुली गाउँपालिका-४ र राजपुर गाउँपालिका-७ हालसम्म कैद र जरिवाना असुल हुन बाँकी नरहेको क्षेत्रमा पर्छ । अन्य सबै स्थानीय तहका सबै वडामा कुनै न कुनै अपराधी रहेको देखिएको छ ।

सबैभन्दा बढी कैद भुक्तानी हुन बाँकी तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा छ । तुलसीपुरमा रहेका अपराधीबाट ४ सय ६९ वर्ष साढे २९ दिन बाँकी छ । त्यसपछि घोराही उपमहानगरपालिकाबाट ३ सय ५८ वर्ष ५ दिन र राप्ती गाउँपालिकाबाट १ सय ९८ वर्ष ११ महिना ९ दिन बाँकी छ ।

सबैभन्दा कम बंगलाचुली गाउँपालिकामा १५ वर्ष २ महिना २० दिनको छ । जरिवाना असुलीमा सबैभन्दा बढी घोराहीमा बाँकी छ । घोराहीमा ७ करोड २२ लाख ३६ हजार ६ सय ९२ रुपैयाँ बाँकी छ । त्यसपछि बंगलाचुलीमा २ करोड ४६ लाख ८३ हजार २ सय ५० रुपैयाँ छ । जरिवाना असुली सबैभन्दा कम राप्ती गाउँपालिकामा १ लाख ३९ हजार ८ सय ९५ रुपैयाँ छ ।

कैद भुक्तान हुन बाँकीमध्ये २२ जना जन्मकैद, १७ जना १० देखि २० वर्ष कैद, ५३ जना ५ देखि १० वर्ष कैद, १ सय ३१ जना १ देखि ५ वर्ष कैद र ३ सय ४० जना एक वर्षसम्म कैद भएका रहेको अदालतका फैसला कार्यान्वयन अधिकारी वसन्तराज जोशीले बताए ।

एउटै व्यक्तिसँग ८ करोड जरिवाना बाँकी
जम्मा जरिवानामध्ये ८ करोड १० लाख ३२ हजार ७ सय ३३ रुपैयाँ एकै व्यक्तिबाट असुल हुन बाँकी छ । घोराही उपमहानगरपालिका-१ र बंगलाचुली-३ ठेगाना भएका कोमानन्द अधिकारीले बैंकिङ कसुर कर्जा दुरुपयोग मुद्दामा ५ करोड ७३ लाख ८८ हजार ९ सय ८३ र बैंकिङ कसुर मुद्दामा २ करोड ३६ लाख ४३ हजार ७ सय ५० रुपैयाँ जरिवाना तिर्नुपर्ने उच्च अदालत पाटनको फैसला छ ।

अदालतले ०७३ जेठ १३ र असोज ४ मा गरेको फैसला अनुसार अधिकारीबाट उक्त जरिवानाका साथै ७ वर्ष १० महिना १ दिन कैद भुक्तान हुन बाँकी रहेको जोशीले जानकारी दिए । बाँकी कैद तथा जरिवाना असुलीका लागि विभिन्न निकायमा पत्राचार गर्नुका साथै अदालतबाट नियमित डोर खटाई प्रहरीको सहयोगमा विशेष अभियान सञ्चालन गरिने उनले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ४, २०७६ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×