तातोपानी नाकाबाट तत्काल मालसामान मात्रै

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — चार वर्षअघिको भूकम्पका कारण ध्वस्त भएको नेपाल-चीन तातोपानी नाका सञ्चालनमा आउने भएको छ। २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले पूर्वाधारमा नराम्ररी क्षति पुगेपछि नेपालले व्यापारिक तथा पर्यटकीय आम्दानी गुमाउन पुगेको थियो। चीनले यो नाका पुनः सञ्चालनको अग्रसरता लिएपनि तत्काल पर्यटक आवतजावतको लागि भने खुल्ला नगर्ने देखिएको छ।

सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोसी गाउँपालिकाको वडा-३ को लार्चास्थित सुख्खा बन्दरगाहको संरचना । चीनको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा लार्चामा निर्माणाधीन अन्तर्राष्ट्रियस्तरको सुख्खा बन्दरगाह तयारी अवस्थामा पुगेको छ । २०६९ सालमा सुरु भएको बन्दरगाहको निर्माण भूकम्पपछि रोकिएको थियो । तस्बिर : अनिश तिवारी/कान्तिपुर 

नेपालका सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार जेठको मध्यान्तरपछि तातोपानी नाका सुचारु भएको घोषणा गरिनेछ। ल्हासास्थित नेपाली महावाणिज्य दूतावासका महावाणिज्य दूत गोविन्दबहादुर कार्कीले नाका खुल्ने पुष्टि गरे। उनका अनुसार मितेरी पुल छेउमा २/३ वटा ट्रकमा सामान लोड गर्ने अनि नेपाल पठाउने योजना छ। मितेरी पुल नजिकैबाट नेपाली सामान लोड गरिएको ट्रक नेपाल पठाउने भन्ने हो।

‘नेपालका लागि चिनियाँ राजदूतावासले समन्वय गरेर काठमाडौँबाट नेपाली अधिकारीहरू आउने र चिनियाँतर्फबाट भन्सार र वाणिज्य विभागका पदाधिकारीहरू ल्हासाबाट तातोपानी बोर्डर जाने योजना छ,’ महावाणिज्यदूत कार्कीले भने, ‘तातोपानी नाका सम्बन्धित मान्छेहरू, न्यालम अन्तर्गत कार्य क्षेत्रमा परेका अधिकारीहरू पनि सहभागी हुनेछन्। रिबन काटेर ‘यो नाका माल सामानका लागि सुरुवात भयो’ भन्दै लोड गरिएका ट्रकहरू नेपाल भित्रिने छन्।’

तिब्बती अधिकारीहरूले जानकारी दिएअनुसार नाकाबाट अहिले नै पर्यटक ओहोरदोहोर गर्न पाउनेबारे निर्णय भएको छैन। कार्कीले बताए अनुसार तत्काल पर्यटकीय ओहोरदोहोर गर्ने गरी नाका चलाउने पक्षमा चिनियाँ मनस्थिति देखिँदैन। उनले भने, ‘सामान ओसारपसार सुचारु भएपछि चीनले नेपालतर्फको अवस्था अध्ययन गर्नेछ। नेपाल सरकारले कत्तिको भरपर्दो बाटो संरचना बनाउँछ, सामान ओसारपसार गर्दाको अनुभवबाट कत्तिको मानवीय आउजाउ भरपर्दो हुन्छ, त्यो हेरेर मात्रै चीन अगाडि बढ्नेछ तर भविष्यमा के हुन्छ भनेर अहिल्यै पूर्वानुमान गर्न सहज छैन।’

चार वर्षअघि भूकम्प उद्धारका क्रममा चीनले सुरक्षा संवेदनशीलताबारे बुझेपछि नाका खोल्न ढिलाइ गर्नुका साथै तत्कालका लागि केरुङ नाका खुल्ला गरेको थियो। हाल अन्तर्राष्ट्रिय नाकाका रूपमा विकसित भइरहेको यो नाका नै चीनले दक्षिण एसिया जोड्ने नाकाको रूपमा लिइरहेको छ।

नेपाली अधिकारीहरूको निरन्तरको प्रयास तथा कूटनीतिक अग्रसरताका कारण चीनले तातोपानी नाका खोल्ने तत्परता देखाएपछि पहिलो चरणमा पूर्वाधार पुनर्निर्माणमा गतिशीलता ल्याएको हो।

महावाणिज्यदूत कार्कीले तिब्बतले भूकम्पअघिको खासाको बस्तीलाई त्यहाँबाट टाढै राख्न खोज्नुको कारण सुरक्षा संवेदनशीलता नै हुनसक्छ। ‘चिनियाँको जस्तै बलियो संरचना नबनाइकन बाटो दिगो हुन नसक्ने र यातायात संरचना दिगो नहुनुको अर्थ बाह्रै महिना मालसामान आवतजावत हुन नसक्नु हो। त्यसैले जोखिम हुने ठानेरै तत्काल पर्यटकका लागि नखुलाउने हुनसक्छ’ उनले थपे।

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७६ १४:५५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वन मन्त्रालयले सोध्यो चन्द्रागिरीलाई स्पष्टीकरण 

अब्दुल्लाह मियाँ

काठमाडौँ — वन तथा वातावरण मन्त्रालयले चन्द्रागिरी हिल्स कम्पनी लिमिटेडलाई स्पष्टीकरण सोधेको छ । वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए) प्रतिवेदनमा उल्लेख भएभन्दा फरक प्रकृतिको संरचना निर्माण गरेको भन्दै वातावरण विभागले कारबाही गर्न सिफारिस गरेपछि मन्त्रालयले त्यसाे गर्नुको कारण सोधेको हो ।

काठमाडौंको चन्द्रागिरिमा रिसोर्टका लागि बनाइएका कंक्रिट भवनहरू । तस्बिर : किरण पाण्डे/कान्तिपुर

‘एक पटक स्पष्टीकरणको मौका दिइएको छ’, मन्त्रालयका प्रवक्ता सहसचिव सिन्धुप्रसाद ढुंगानाले कान्तिपुरसित भने, ‘उहाँहरुको के जवाफ आउँछ अनि त्यहीअनुसार मन्त्रालय अघि बढ्छ।

चन्द्रागिरीले ईआईए प्रतिवेदन उल्लंघन गर्दै संरचना निर्माण गरेकाले वातावरण ऐन २०५३ को धारा १८ (१) अनुसार कारबाही गर्न वातावरण विभागले दुई साता अघि मन्त्रालयसमक्ष प्रस्ताव गरेको थियो।

अध्ययन प्रतिवेदनमा विभागले संरचना निर्माण गर्दा ईआईए प्रतिवेदनलाई ख्याल नगरिएको उल्लेख छ। वातावरण ऐनको धारा १८ (१) मा प्रस्ताव स्वीकृत नगराई वा स्वीकृत प्रस्ताव विपरित कुनै कार्य गरेमा तोकिएको अधिकारीले त्यस्तो कार्य तुरुन्त बन्द गराउन सक्ने र त्यस्तो कार्य गर्ने कुनै व्यक्ति वा संस्थाले गरेको भए निजलाई कसूरको मात्रा हेरी एक लाख रुपैयाँसम्म जरिबाना गर्न सकिने व्यवस्था छ। कारबाही गर्ने निकाय वन तथा वातावरण मन्त्रालय नै हो।

तत्कालिन वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका सचिवबाट २०६९ भदौ १९ मा स्वीकृत चन्द्रागिरीको ईआईए प्रतिवेदनमा वातावरणमैत्री ४० वटा कटेज निर्माण गरिने उल्लेख छ। चन्द्रागिरीले त्यसबिपरित भालेश्वरमा कंक्रिट संरचना खडा गरेको छ।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयको जैविक विविधता तथा वातावरण महाशाखाले चन्द्रागिरीका संरचना ईआईएअनुसार निर्माण भए/नभएकोबारे अनुगमन गरी प्रतिवेदन पेश गर्न चैत १७ मा विभागलाई जिम्मेवारी दिएको थियो।

वातावरण निरीक्षकहरु भूपेन्द्र शर्मा, स्वस्ती श्रेष्ठ, हसना श्रेष्ठ, लक्ष्मीकुमारी ठगुन्ना, विभागका सिभिल इन्जिनियर अजय आचार्य र वन तथा भू–संरक्षण विभागका सहायक वन अधिकृत डम्बरबहादुर भण्डारीको टोलीले अध्ययन गरी प्रतिवेदन तयार गरेका थिए।

यी पनि पढ्नुहाेस् ........

प्रकाशित : जेष्ठ १२, २०७६ १३:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT