स्थानीय तहमा बेथिति : जनप्रतिनिधिको स्वार्थअनुकूल सडक

चुनावका प्रतिबद्धता पूरा गर्न घरघरमा सडक
सुगमका योजना दुर्गममा
ज्योती कटुवाल

दैलेख — स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिले आफ्नो स्वार्थअनुकूल बजेट परिचालन गरेका छन् । जथाभावी बजेट विनियोजन गर्दा विकासमा अराजकता बढ्दै गएको छ भने सर्वसाधारणले असन्तुष्टि जनाएका छन् ।

साबिक जिल्ला विकास समितिले यसअघि गुरुयोजना बनाएर ३३ सडक निर्माण गरेको थियो । ती सडक पर्याप्त भए पनि स्थानीय तहले जथाभावी सडक निर्माणलाई तीव्रता दिएका छन् ।

जिल्लाका ९० वडामा गत वर्ष ९८ डोजरले काम गरेका थिए । डोजरले काम गर्दा अधिकांश युवा वैदेशिक रोजगारीमा जानुपर्ने बाध्यता छ । जिल्लाका ११ स्थानीय तहमा गत आवमा करिब ५० करोड रुपैयाँ सडकमा खर्च भएको थियो । ११ स्थानीय तहले गुरुयोजना निर्माण नगरेरै सडक निर्माण गर्दा अधिकांश बजेट दुरुपयोग हुने गरेको छ ।

गत वर्ष नारायण नगरपालिकाले हरेक वडापिच्छे ४५ लाख रुपैयाँका दरले रकम विनियोजन गरेको थियो । यो वर्ष पनि ११ वटै वडामा सडकलाई नै प्राथमिकता दिएर बजेट विनियोजन गरिएको छ । जिल्लामा पारिवारिक सम्बन्धका आधारमा समेत सडक योजना पर्न थालेको स्थानीय मनोज थापाको भनाइ छ । ‘ठाँटीकाध गाउँपालिकामा घरघरमा सडक खनिएका छन्,’ उनले भने, ‘कतिपय सडक प्राविधिक स्टमेटबिनाका छन् ।’

योजना तर्जुमामार्फत बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने भए पनि अधिकांशले लौ गरी खाऊ भन्ने शैलीमा सडक निर्माण गरिरहेको स्थानीय डिलबहादुर थापाले बताए । ‘आवश्यकताका नाममा भन्दा जनप्रतिनिधिले मनोगत आधारमा बजेट बाँडिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘विकासको नाममा झन् विनाश हुँदै गएको छ ।’
केही जनप्रतिनिधिसमेत जथाभावी सडक निर्माण अस्वाभाविक भएको बताउँछन् ।

नारायण नगरपालिकाका १ का वडासदस्य रमेश केसीले सबै स्थानीय तह डोजरमय भएको बताए । ‘सडक निर्माणमात्र समृद्धि होइन, रोजगारीको विकल्प पनि हो,’ उनले भने, ‘तर डोजरबाट फाइदा हुने भएकाले नेतृत्वले आफन्तलाई ठेक्का दिएर व्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गरिरहेका छन् ।’ उनका अनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीलगायत अन्य पूर्वाधारमा स्थानीय तहका नेतृत्वको ध्यान गएको छैन । अधिकांश रकम डोजर खरिद र सडकका नाममा मात्र सकिन थालेको उनले गुनासो गरे ।

जिल्ला समन्वय समितिका समन्वय अधिकारी पदम सापकोटाले प्राविधिक स्टमेट र गुरुयोजनाबिनै सडक निर्माण हुँदा अनावश्यक बजेट खेर गइरहेको बताए । सडक गुरुयोजनाअनुसार काम गर्दा साविकको जिविस कार्यसम्पादन मूल्यांकनमा नेपालभर प्रथम भएको उनको भनाइ छ । ‘अहिले कृषि ज्ञान केन्द्रले समेत सडकमा रकम विनियोजन गरिरहेको छ,’ उनले भने, ‘जसका कारण काममा डुप्लिकेसन हुने र सडकको रकम सदुपयोग नहुने सम्भावना बढेको छ ।’

उनका अनुसार स्थानीय स्तरको सडक निर्माण सीमाभन्दा बाहिर छ । उनले संघीय र प्रदेश सरकारले यसमा नियन्त्रण गर्नुपर्ने जनाए ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७५ ०९:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

इन्डोनेसियामा सुनामीले २२२ को मृत्यु

बीबीसी

जाकार्ता — इन्डोनेसियाको सुन्दा स्ट्रेटस्थित सामुद्रिक तटमा आएको सुनामीका कारण कम्तीमा २ सय २२ जनाको मृत्यु भएको छ । 

इन्डोनेसियाको सुन्दा स्ट्रेटस्थित सामुद्रिक तटमा आएको सुनामीपछि हराइरहेकाको खोजी गरिँदै ।तस्बिर : रोयटर्स

सुनामीका कारण घाइते हुनेको संख्या ८४३ पुगेको अधिकारीहरूले बताएका छन् । दुई दर्जन हराइरहेको जनाइएको छ । विपद् व्यवस्थापन निकायका अनुसार सुनामीपछि दर्जनौं भवन भत्किएका छन् ।

अधिकारीहरूले अनाक क्रकाटाउ ज्वालामुखी विस्फोटपछि समुद्रमुनि ठूलो मात्रामा भू–क्षय भएका कारण सुनामी आएको हुन सक्ने अनुमान गरेका छन् । इन्डोनेसियाका जाभा र सुमात्रा टापुबीचको सुन्दा स्ट्रेटले जाभा सागरलाई हिन्द महासागरसँग जोड्छ ।

विपद् व्यवस्थापन निकायले मानिसहरूलाई तटीय क्षेत्रबाट टाढै रहन चेतावनी दिएका छन् । निकाय प्रमुखले सार्वजनिक गरेका तस्बिरहरूमा सुनामीले पुर्‍याएको क्षति देख्न सकिन्छ । तस्बिरहरूमा पानीमा डुबेका सहर तथा पल्टिएका सवारी साधनहरू देखिएका छन् । उनले पानीको बहाव सहर क्षेत्रमा पसेपछि स्थानीयहरू भागिरहेका दृश्य पनि सार्वजनिक गरेका छन् ।

अनाक क्रकाटाउ ज्वालामुखी हालैका महिनामा पटक पटक विस्फोट भइसकेको छ । शनिबार रातिको विस्फोटपछि जाभाको पश्चिममा पर्ने पर्यटकीय गन्तव्य तान्जुङ बिच तथा रिसोर्टहरू ध्वस्त भएका छन् ।
रेडक्रस अधिकारी काथी मुलरले भनिन्, ‘भवनका भग्नावशेषहरू जमिनमा छरपस्ट भएका छन् भने कार तथा मोटरसाइकलहरू कच्याककुचुक भएका देखिन्छन् ।’ उनले पान्डेग्लाङको मुख्य सडकमार्ग अवरुद्ध भएकाले प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारका लागि जान कठिनाइ भइरहेको बताइन् ।

एक प्रत्यक्षदर्शी असेप पेराङटले भने, ‘सुनामीका छालले करिब २० मिटर टाढाका कारहरूसमेत तानेको थियो ।’ समाचार संस्था एएफपीसँग कुराकानी गर्दै उनले कारिटा बिचका रिसोर्टहरू ध्वस्त भएका तथा रुख र विद्युत्का खम्बा ढलेका बताए । विपद् व्यवस्थापन निकायका प्रवक्ता सुटोपो पुर्वो नुग्रोहोले लाम्पुङ क्षेत्रमा भएको क्षतिका दृश्य सार्वजनिक गरेका छन् ।

आपतकालीन सेवा प्रदायक निकायका अधिकारीले अनाक क्रकाटाउ ज्वालामुखीका कारण सुनामी आएको हो/होइन यकिन गर्न अनुसन्धान गरिहेको बताएका छन् । अनाक क्रकाटाउ सुन्दा स्ट्रेटमा पर्छ । गत सेप्टेम्बरमा त्यहाँको मध्य टापु सुलाबेसीमा शक्तिशाली भूकम्पपछि सुनामी आएको थियो ।

सुनामीका कारण २ हजार जनाको ज्यान गएको थियो । सुनामीले तटीय नगर पालुलाई पूर्णतया ध्वस्त बनाएको थियो । इन्डोनेसिया ‘रिङ अफ फायर’ भनिने प्रशान्त महासागरको तटीय इलाकामा पर्ने भएकाले भूकम्प तथा ज्वालामुखीको उच्च जोखिममा पर्छ ।

समुद्रमुनि हुने ठूलो हलचलका कारण ठूला तथा अग्ला छालहरू उत्पन्न हुन्छन् । त्यस्ता छाललाई सुनामी भनिन्छ । ती छाल निकै बेगका साथ अगाडि बढ्ने भएकाले तटीय क्षेत्रमा क्षति पुर्‍याउँछन् ।

सुनामी जापानी शब्द हो । जापानी भाषामा ‘सु’ भनेको सामुद्रिक तट र ‘नामी’ भनेको छाल हो । समुद्रमा छाल सामान्यतया चन्द्रमा, सूर्य तथा अन्य ग्रहको गुरुत्वाकर्षण शक्तिको प्रभावका कारण उत्पन्न हुन्छन् । तर सुनामी वा समुद्रमा अस्वभाविक छाल उत्पन्न हुने प्रमुख कारण भूकम्प हो । त्यसका अतिरिक्त जमिन धस्सिने वा ज्वालामुखी विस्फोटका कारण पनि सुनामी आउने गरेका छन् ।

‘भागेर बाँच्यौं’
नर्वेका ओएस्टिन लुन्ड एन्डरसन ज्वालामुखीबारे फोटो खिच्ने पेसाकर्मी हुन् । इन्डोनेसियाको सुन्दा क्षेत्रमा सुनामी आउँदा उनी जाभाको पश्चिममा पर्ने आन्यर तटीय क्षेत्रमा थिए । सुनामीका समय आफूले देखेको दृश्यबारे उनले बीबीसी विश्व टेलिभिजनलाई दिएको विवरण :

म तटमा एक्लै थिएँ । मेरा परिवार होटलको कोठामा सुतिरहेका थिए । म विस्फोट भइरहेको अनाक क्रकाटाउ ज्वालामुखीका तस्बिरहरू खिच्दै थिएँ । सुनामीको केही समयअघि ज्वालामुखी विस्फोटका घटनामा तीव्रता देखिएको थियो । तर तटीय क्षेत्रमा छाल आउनु ठीक अघि भने अवस्था सामान्य थियो ।
बाहिर अँध्यारो थियो । त्यसैबीच ठूलो छाल आइरहेको जस्तो देखेपछि म भागें । दुइटा छाल आइरहेका थिए । पहिलो छाल ठूलो नभएकाले म भाग्न सकें । त्यसलगत्तै म सोझै मेरी श्रीमती र छोरा सुतिरहेको होटल पुगें र उनीहरूलाई उठाएँ ।

त्यति नै बेला दोस्रो छालको आवाज सुने । झ्यालबाट बाहिर हेर्दा त्यो छाल निकै ठूलो देखें । त्यसले सडकबाट गाडीलाई समेत हुत्याएको थियो । हामी होटलका अन्य मानिसहरूसहित छिटोछिटो नजिकैको जंगलतर्फको उच्च भूभागमा लाग्यौं । हामी अहिले पनि त्यहीं बसिरहेका छौं ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७५ ०९:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्