किशोरी बलात्कार र हत्या प्रकरण : समिति थपिँदै, अनुसन्धान शून्य 

चित्रांग थापा, भवानी भट्ट

महेन्द्रनगर — कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका २ उल्टाखामकी १३ वर्षीया निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या भएको २ महिना हुनै लाग्यो । साउन १० गते बलात्कारपछि उनको हत्या भएको थियो । साउन ११ गते निर्मलाको शव गाउँनजिकैको उखुबारीमा फेला परेको थियो ।

साउन ११ देखि नै अनुसन्धानमा जुटेको कञ्चनपुर प्रहरीले अहिलेसम्म घटनामा संलग्न अपराधीबारे कुनै ठोस प्रमाण जुटाउन सकेको छैन ।

‘अझैसम्म खासै ठोस प्रमाण फेला पर्न सकेन,’ कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख कुबेर कडायतले भने, ‘गहन ढंगले अनुसन्धान भइरहेको छ तर अपराधी को हुन् भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन ।’ उनले अनुसन्धानमा संलग्न टोलीले घटनाबारे विभिन्न माध्यमबाट प्राप्त हुने सूचनालाई पछ्याउँदै सूक्ष्म ढंगले अनुसन्धान गरिरहेको दाबी गरे । ‘पत्रपत्रिका, सामाजिक सञ्जाल, बजारका चर्चासमेतलाई सूचना मानेर प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको छ,’ उनले भने ।

अपराधी पत्ता लाग्न जति ढिलो हुँदै गएको छ, त्यहीअनुरूप दिनहुँजसो विभिन्न कोणबाट थप आशंका देखा पर्न थालेका छन् । पछिल्लो घटना क्रममा प्रहरी हेडक्वाटरले जसरी एकपछि अर्को उच्च अधिकृत नेतृत्वमा छानबिन समिति गठन गर्दै गएको छ, त्यसबाट घटनाको सुरुको अनुसन्धानमा व्यापक त्रुटि भएको छर्लंग हुँदै गएको देखिन्छ ।

प्रहरी नायब महानिरीक्षक धीरु बस्न्यात नेतृत्व समितिलाई घटनाको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा संलग्न सबै दर्जाका प्रहरीमाथि छानबिन गर्ने काम तोकेपछि यतिबेला प्रहरीलाई संगठनभित्रका प्रमाण नष्ट गर्ने दोषी पत्ता लगाउने काम पनि थपिएको छ ।

‘हो, अहिले तत्कालीन एसपीका अंगरक्षक, गाडी चालकदेखि निर्मला घटनाको सुरुको अनुसन्धानमा संलग्न र मुद्दासँग संलग्न रहेका सबै तहका प्रहरीलाई केन्द्रमा झिकाइएको छ,’ एसपी कडायतले भने, ‘उनीहरू केही काठमाडौंमै थिए, केही सोमबारै जाँदैछन् ।’

उनका अनुसार सबै मिलाएर करिब १५ जनाजति केन्द्रमा झिकाइएका हुन् । प्रारम्भिक अनुसन्धानमा प्रहरीले प्रमाण नष्ट गरेको आरोपका सम्बन्धमा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग, गृहका सहसचिव नेतृत्वको उच्चस्तरीय टोली तथा प्रहरी महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनाल स्वयंले महेन्द्रनगरमा पत्रकार सम्मेलन तथा सार्वजनिक कार्यक्रममै उल्लेख गरेका हुन् ।

घटनाका सम्बन्धमा जनचासोको विषय भने सुरुको अनुसन्धानदेखि नै प्रमाणहरू ढाकछोप र नष्ट गर्ने काम किन र कसलाई जोगाउन गरिएको हो भन्नेतिर नै केन्द्रित रहेको छ । घटनाको वास्तविकता पत्ता लगाउनेभन्दा विभिन्न समिति र उपसमिति गठन गर्नमै समय खेर गइरहेको पनि स्थानीयको आरोप छ ।

घटनाको अनुसन्धान अधिकृत कञ्चनपुर प्रहरीका डीएसपी कृष्णराज ओझा पनि विभिन्न कोणबाट अनुसन्धान भइरहे पनि अझै नजिक पुग्न नसकिएको बताउँछन् । ‘हामीले शंकास्पद व्यक्तिहरूसँग सोधपुछ गर्ने, निगरानी गर्ने काम गरिरहेका छौं,’ डीएसपी ओझाले भने, ‘तर हामी अझै पनि घटना नजिक पुग्न सकेका छैनौं ।’

घटनास्थल नजिकै नेपाली सेनाको ब्यारेक छ । स्थानीयले घटनामा सेनाकै व्यक्तिको हात हुन सक्ने आशंकासमेत गरेका छन् । तर प्रहरीले अहिलेसम्म त्यतातिर अनुसन्धान सुरु नगरिएको जनाएको छ । ‘आवश्यक परे सेनातर्फ पनि अनुसन्धान सुरु गर्न सकिन्छ,’ ओझाले भने, ‘अहिलेसम्मको अनुसन्धानले त्यस्तो आवश्यकता देखाएको छैन ।’

प्रहरीले डीएनए परीक्षणका लागि नमुना लिइएको निलम्बित एसपी डिल्लीराज विष्टका छोरा किरण र महेन्द्रनगरकै स्थानीय आयुष विष्टलाई पनि निगरानीमा राखिएको ओझाले बताए । उनीहरू महेन्द्रनगरमै रहेको र यहींबाट नमुना लिएर प्रहरी प्रधान कार्यालय पठाइएको छ ।

यही घटनाको अनुसन्धानका लागि एसएसपी नेतृत्वको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो र प्रहरी प्रधान कार्यालयको टोलीसमेत यहीं काम गरिरहेको छ । यसका साथै आइतबारमात्रै डीआईजी नेतृत्वमा ९ सदस्यीय छानबिन तथा अनुसन्धान टोली गठन भएको छ । तर समिति थपेर पनि अनुसन्धानमा खासै प्रगति भएको विगतमा पनि नदेखिएको स्थानीय बताउँछन् । यद्यपि डीआईजी नेतृत्व टोली भने अनुसन्धानका क्रममा प्रमाण ढाकछोप र नष्ट गर्ने प्रहरीमाथि छानबिन गर्न गठन गरिएको जनाइएको छ ।

‘समिति र टोलीमात्रै थपेर हुँदैन, अनुसन्धान संवेदनशील हुनुपर्‍यो,’ नागरिक समाज कञ्चनपुरका संयोजक भवराज रेग्मीले भने, ‘बलात्कारपछि हत्या गरिएको घटना अनुसन्धानमा पनि यत्तिको लापरबाही हुनु ठूलो कमजोरी हो ।’ उनले प्रशासनिक निकायले सक्षमता देखाउने बेलासमेत भएकाले घटनाको सत्यतथ्य अनुसन्धानसँगै यसमा लापरबाही गर्नेमाथि समेत कारबाही अगाडि बढाउनुपर्ने बताए । लापरबाही गर्नेबाट पनि केही खुल्न सक्ने उनले बताए ।

घटनालगत्तै देखापरेका निर्मलाका मामा नाता पर्ने तीर्थराज भण्डारी दाहसंस्कारपछि बेखबर छन् । सुरुमा हत्यारा पत्ता नलागेसम्म दाहसंस्कार गर्नुहुँदैन भन्ने उनी दोस्रो दिन आफैं एक्लै भए पनि भान्जीको दाहसंस्कार गर्छु भनेर तम्सिएका थिए । दिदी र भिनाजु (निर्मलाका बुवाआमा) छोरीका लागि न्याय माग्न काठमाडौं पुगेका छन्, तीर्थराज भने मोबाइल स्वीचअफ गरेर पहाड घर बुडर पुगेका छन् ।

कञ्चनपुरका प्रहरी प्रमुख एसपी कडायत तीर्थराजसँग सामान्य सोधपुछदेखि टेलिफोन कल डिटेल लिने काम भएको बताउँछन् । ‘शंका लाग्ने आधार चाहियो, आधार देखिए अनुसन्धानको दायरामा ल्याउँछौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : आश्विन १, २०७५ २०:५७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

किशोरी बलात्कार र हत्या प्रकरण- प्रमाण लुकाउनेमाथि नै अनुसन्धान हुनुपर्छ : कानुनविद्

लापरबाही गर्ने जोसुकै होस्, कारबाही हुन्छ : डीआईजी
चित्रांग थापा, भवानी भट्ट

महेन्द्रनगर — निर्मला पन्त हत्यापछि प्रमाण नष्ट गर्न संलग्न हुनेहरूमाथि नै अबको अनुसन्धान केन्द्रित हुनुपर्ने कानुनविद्हरूले बताएका छन् । 

बलात्कारपछि हत्या गरिएकी १३ वर्षीया किशोरी निर्मला पन्तका अामा बुवा काठमाडौंमा । तस्बिर : घनश्याम खड्का


‘अनुसन्धानमा समस्या नै छैन, घामजत्तिकै छर्लंग छ,’ वरिष्ठ अधिवक्ता थानेश्वरप्रसाद भट्टले कान्तिपुरसँग भने, ‘जसले अनुसन्धान गरिराखेको थियो, जसमाथि औंला सोझिएको छ, उनीहरूले जवाफ दिनुपर्‍यो। प्रमाण तिनीहरू आफैं हुन्।’ उनले घटनाको प्रमाण नष्ट गरेर निर्दाेषलाई फसाउन खोज्ने कारण के हो र कसलाई जोगाउन प्रमाण ढाकछोप गर्न खोजियो भन्ने जवाफ उनीहरूले दिनुपर्ने बताए।

‘अनुसन्धानमा संलग्न भएकाहरूले नै प्रमाण नष्ट गर्नुपर्ने र दोषीका रूपमा डमी खडा गर्नुपर्ने अवस्था किन आयो?’ उनले भने, ‘नयाँ फौजदारी मुलुकी संहितामा समेत प्रमाण नष्ट गर्नेलाई कैद, जरिवाना र क्षतिपूर्तिको व्यवस्था भएकाले लापरबाही गर्ने र प्रमाण नष्ट गर्नेहरू उम्किन पाउनुहुन्न।’

प्रहरीको जिम्मेवारी नै घटना अनुसन्धान र शान्तिसुरक्षा भए पनि त्यस्तो हुन नसकेको उनले बताए। थ्रेट आएको भन्दै राजीनामा दिने उच्चस्तरीय छानबिन समितिका सदस्यलाई थ्रेट दिने व्यक्तिको पहिचान गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ। ‘प्रत्यक्ष प्रमाण र परिस्थितिजन्य प्रमाणका आधारमा अनुसन्धान अघि बढ्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘शक्तिशाली अपराधी भनिएको छ, अहिले राज्यभन्दा शक्तिशाली को छ?’ उनले घटनास्थलमा प्रहरीबाटै प्रमाण नष्ट गर्ने काम भएकाले यस्तो काम कसका लागि भएको हो, छानबिन हुनुपर्ने बताए।

स्थानीयले पनि विष्ट र बम दिदीबहिनीलाई छाडेपछि अनुसन्धान नयाँ ढंगले अघि बढाउनुपर्ने माग गरेका छन्। ‘प्रहरीले अहिलेसम्म दिलीपलाई नै अपराधी हो भनिरहेको थियो,’ नागरिक संघर्ष समितिकी संयोजक मीना भण्डारीले भनिन्, ‘अब वास्तविक अपराधी सार्वजनिक गरिनुपर्छ।’ उनी न्याय माग्दै निर्मलाका बुवा यज्ञराज, आमा दुर्गादेवी र महिला अधिकारकर्मीसँगै काठमाडौं पुगेकी छन्।

लापरबाही गर्ने जोसुकै होस्, कारबाही हुन्छ : डीआईजी
प्रदेश ७ का प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक डीआईजी सुरज केसीले प्रारम्भिक अनुसन्धानमा लापरबाही गर्ने प्रहरी अधिकृतमाथि कारबाही हुने बताए।

‘घटनालगत्तै अनुसन्धानमा संलग्न भएकाहरूमध्ये जो, जसबाट गल्ती भएको छ, उनीहरूलाई हदैसम्म कारबाही हुनेछ,’ केसीले भने, ‘सरुवा भएर अन्यत्र गएका अधिकृतहरूलाई झिकाएर नयाँ चरणको अनुसन्धान सुरु हुन लागेको छ।’ अनुसन्धानमा समय लागे पनि दोषीलाई उम्कन नदिने दाबी उनले गरे। ‘प्रहरीले घटनाका दोषीलाई पत्ता लगाएरै छाड्छ,’ उनले भने, ‘शंकास्पद रूपमा नाम उल्लेख भएका व्यक्तिहरूको पनि डीएनए परीक्षण गरिनेछ।’

अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरीले भने अनुसन्धान साँघुरिँदै गएको दाबी गरेका छन्। ‘अब फराकिलो ठाउँबाट अनुसन्धान साँघुरिँदै गएको छ,’ जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डीएसपी एवं घटनाका अनुसन्धान अधिकृतसमेत तोकिएका कृष्णराज ओझाले भने, ‘एकातिर डीएनए डेभलप भएको छ, अर्कातिर हामीले पनि एउटा बाटो पहिल्याएका छौं, अब छिट्टै अपराधी पत्ता लाग्छ।’

दिलीपको डीएनए निर्मलाको शरीरबाट लिइएको नमुनासँग नमिलेपछि उनलाई मंगलबार छाडिएको थियो। ‘अब धेरै गाह्रो छ्रैन, शंकास्पदको डीएनए परीक्षण गर्नेबित्तिकै मेल भए ठोस प्रमाणसहित अपराधी सार्वजनिक हुन्छ,’ उनले भने, ‘हामीले केही शंकास्पदको डीएनए परीक्षणका लागि पठाउने तयारी पनि गरिरहेका छौं।’


प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ २२:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT