टिप्पणी : देउवा किन हच्किए हारको जिम्मेवारी लिन ?

सबैको अर्जुनदृष्टि चौधौं महाधिवेशन 
कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले निर्वाचनमा पार्टी हार्दाको नैतिक जिम्मेवारी लिन अस्वीकार गर्दा कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक टुंग्याउनै दुई दिन लाग्यो ।

देउवा कुनै पनि हालतमा आफू जिम्मेबारी लिन तयार नहुने र उनी इतर पक्ष (जसलाई बरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल र पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले नेतृत्व गरेका छन्) देउवाले जिम्मेवारी लिनै पर्छ भन्ने ‘इगो’ ले कांग्रेस थप विवादको भूमरीमा फँसेको छ।

निर्वाचनमा पार्टी हार्दा र जित्दाको जस–अपजसको भागीदार नेतृत्व नै बन्नुपर्छ भन्ने मागलाई प्राकृतिक मान्नु पर्ने हो। तत्कालिन सभापति सुशील कोइरालाले पनि पार्टीलाई कुनै नयाँ ढंगले हाँकेका थिएनन्। तर, ७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेस ठूलो पार्टी बन्न पुग्यो। ठूलो पार्टी बनाउने भूमिकामा जस–जसले भित्री योगदान गरेका थिए, उनीहरु छायाँमा परे, तर जस कोइरालाले पाए। हारेको भए अपजसको भारी पनि उनैले बोक्नु पर्ने हुन्थ्यो।

०६४ सालमा एमाले नेता माधवकुमार नेपालले निर्वाचन हारको जिम्मेबारी लिंदै नेतृत्वबाटै राजीनामा दिएको उदाहरण पनि हाम्रा सामु छ। कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको १३ दिनसम्म चलेको बैठकमा अधिकांशबाट हारको जिम्मेबारी लिएर अघि बढ्नुहोस् भन्दा पनि देउवा तयार भएनन्। पार्टी हार्नुमा आफ्नो भूमिका नभएर तीन वटा कारण मुख्य जिम्मेबार रहेको देउवाको भनाई रहँदै आएको छ। एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको वाम गठबन्धनलाई देउवाले निर्वाचन हारको प्रमुख कारण मानेका छन्। त्यसपछि पार्टीभित्रकै आन्तरिक अन्तर्घात र उम्मेदवारीकै कमजोरी रहेको उनको तर्क छ। आफ्नो भूमिका निर्वाचन हारसंग नजोडिएको उनले दावी गर्दै आएका छन्। सार्वजनिक रुपमै देउवाले समानुपातिक तर्फको मतलाई आधार मानी पार्टी हारेको नभएर उम्मेदवार नै हारेको भन्दै आएका छन्। जसलाई लिएर केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकमा उनको चर्को आलोचना भयो।

यतिको दबाव हुँदापनि देउवा किन निर्वाचन हारको जिम्मेबारी लिन चाहँदैनन्? तत्कालिन रुपमा दुई पक्षबीचको ‘इगो’ देखिएपनि दुवै पक्षको अर्जुनदृष्टि १४ औं महाधिवेशनतिर छ। देउवा १४ औं महाधिवेशनमा पुन: सभापति उठ्न चाहन्छन्। पार्टी नेतृत्वमा निरन्तरता दिनकै लागि देउवाले आफू तल पर्ने गरी कुनै निर्णय गराउन चाहदैनन्। आफ्नो कमजोरीलाई लिएर संस्थापन विरोधी पक्षले मोर्चाबन्दी नगरोस भन्नेमा देउवा सचेत छन्।

पौडेल र सिटौला पक्षले भने निर्वाचनको हारलाई देउवा बिरुद्ध मोर्चाबन्दीको प्रमुख अस्त्र बनाएको छ। त्यसमा पछिल्लो पटक पुराना नेता कुलवहादुर गुरुङ पनि जोडिन आईपुगेका छन्। सिटौला र गुरुङ दुवै पक्षले १३ औं महाधिवेशनमा देउवालाई सघाएका थिए। अहिले यी दुवै नेताले देउवाको साथ मात्रै छाडेनन्, देउवाबाट पार्टी अघि बढ्न नसक्ने निष्कर्षमा समेत निकालेका छन्। त्यसमा अर्का नेता अर्जुननरसिंह केसी पनि छन्। पौडेल र सिटौबीचको पानी बारबारको सम्बन्धलाई नजिक्याउने भूमिकामासमेत केसीले काम गरिसकेका छन्।

पार्टीको औपचारिक निर्णयमै निर्वाचन हारको जिम्मेबारी लिंदा पौडेल र सिटौला पक्षले त्यसैलाई लिएर पार्टीको तल्लो तहसम्म मोर्चाबन्दी गर्न सक्ने भन्दै देउवा जिम्मेबारी लिने विषयलाई पञ्छाइरहेका छन्। निर्वाचनपछि देउवाको साख र छवि गिर्दै गएको छ। यहि मौकामा अग्रिम महाधिवेशनमा पार्टीलाई धकेल्ने संस्थापन इतर पक्ष जुटेको छ। सिधै अग्रिम या विशेष महाधिवेशनको माग गर्दा देउवा तयार नहुने देखेपछि संस्थापन इतर पक्षको रणनीति विधान संशोधनपछि प्रादेशिक संरचना अनुसार पार्टीलाई रुपान्तरण गर्न महाधिवेशनमा जानुपर्ने माग उठाएको छ।

विधान संशोधन महासमिति बैठकको दुई तिहाईले मात्रै हुन्छ। विधान संशोधनलगतै महाधिवेशनको माग बढ्न सक्ने बुझेर देउवा महासमिति बैठक नै ढिलाई गर्ने पक्षमा छन्। विधान अनुसार वर्षको एकपटक महासमिति बैठक बोलाउनुपर्छ। तर देउवाले पार्टी नेतृत्व लिएको दुई वर्ष बढी वित्दासमेत एकपटक महासमिति बैठक बसेको छैन। अझै उनी लम्बाउने पक्षमा छन्। देउवा निकट सदस्यहरुकै अनुसार देउवा असोजको अन्तिम साता या कात्तिकमा महासमिति बैठक पुर्‍याउन चाहन्छन्। अहिले केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकमा भईरहेको विवादको एउटा चुरो यो पनि हो।

निर्वाचनपछि देउवा पार्टीभित्र कमजोर बन्दै गएका छन्। कांग्रेस निकटका शिक्षक संघ र कर्मचारी युनियनमा समेत संस्थापन पक्ष पराजित भएको छ। सिटौला, गुरुङ, केसी, चन्द्र भण्डारीजस्ता नेताले देउवाको साथ छाडेका छन्। नेता विजय गच्छदारसमेत उपसभापति नपाउने भएपछि देउवासंग रुष्ट छन्। उनले समेत देउवालाई साथ नदिने चेतावनी दिईसकेका छन्। देउवा विधान संशोधनमार्फत पदाधिकारी संख्या बढाएर गच्छदारसहित असन्तुष्टको चित्त बुझाउन चाहन्छन्। तर, पौडेल र सिटौला पक्षले १४ औं महाधिवेशन पूर्व नै साथ दिने पक्षमा छैनन। ‘चौधौं महाधिवेशनमा आफू कमजोर नहुन देउवाले सवै रणनीति लगाईरहेका छन्’ कांग्रेसका एक नेता भन्छन्, ‘त्यसैले उनी आफु तलपर्ने गरी कुनै काम गर्न चाहन्नन्।’

प्रकाशित : वैशाख १६, २०७५ १६:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सबै क्षेत्रबाट समृद्धिको तयारी जरुरी : राष्ट्रपति

अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले समृद्धिको तयारी सबै क्षेत्रबाट जरुरी भएको बताएकी छन् । आइतबार इन्द्रावती गाउँपालिकाको भिमटारस्थित दनुवार बस्ती उद्घाटन गर्दै भण्डारीले विकासको लागि अगाडि बढ्न सबैलाई अनुरोध गरिन् ।

२७ करोडको लागतमा बनेको एक सामुदायिक भवन, विद्यालय र बस्ती आइतबार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले वडाध्यक्ष कमलरत्न दनुवारलाई हस्तान्तरण गरिन्।
‘एसओसबाट भएको काम सह्रानीय छ , विपन्न वर्गलाई सहयोग हात अगाडि बढाउन जरुरी कुरा हो, ’ भण्डारीले स्थानीयमाझ भनिन्, ‘सिन्धुपाल्चोकलाई समृद्ध बनाउने काम अगाडि बढ्नेछ, यसको संरक्षणको जिम्मा स्थानीय सरकारले गर्नुहोस्। ’

दनुवार बस्तीको निरीक्षण गरिसकेपछि भिमेश्वरी माध्यमिक विद्यालय हस्तान्तरण गरेकी राष्ट्रपति भण्डारीले सबैलाई विकासमा लाग्न आग्रह गरिन्। ‘हेलम्बु, तातोपानीजस्ता महत्वपूर्ण क्षेत्रको प्रवर्द्धन गरिन आवश्यक छ, कृषि उत्पादन अगाडि बढाउन सिँचाइ अत्यावश्यक देखिन्छ, ’ उनले भनिन्। उनले बन्द रहेको तातोपानी नाका खोल्नुपर्ने र मेलम्चीको पानी राजधानी पुर्‍याउनेजस्ता कुरा तत्कालै गर्न पहलकदमी लिएको सुनाइन्। ‘नयाँ अभियान लिएर उत्साहपूर्ण ढंगले अगाडि बढ्नुहोस् चाहिने सहयोग गर्न तत्पर छौँ,’ उनले भनिन्।

आवास हस्तान्तरण गर्न आएकी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई दनुवार परिवारले खुसीसाथ भव्य स्वागत गरेका थिए। सुरक्षा घेराका कारण भण्डारीलाई बाहिरबाटै फूलमालाले फ्याँकेर स्थानीयले सम्मान गरेको वडाध्यक्ष दनुवारले बताए।

एसओएसका राष्ट्रिय निर्देशक ईश्वरीप्रसाद शर्माले गाउँको स्वरुपलाई बस्तीले थप व्यवस्थित बनाएकोमा खुसी व्यक्त गरे।

प्रकाशित : वैशाख १६, २०७५ १६:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्