“अर्केस्ट्रा” मा बेचिँदै चेली

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — रौतहट गमहरियाकी १८ वर्षीया रविना खातुन र उदयपुर गाईघाटकी १६ वर्षीया राधा चमार (दुवै नाम परिवर्तन) लाई प्रहरीले वीरगन्जस्थित नेपाल–भारत सीमामा फेला पार्‍यो ।

रविनालाई अर्जुन कलवारले घरायसी काममा लगाइदिन्छु भन्दै वीरगन्ज बोलाएका थिए । रविना १४ वर्षीया अर्की साथीका साथ सीमान्त सहर आइपुगेकी थिइन् ।

तीनैजना युवतीलाई वीरगन्ज नाकाबाट केही पर गाउँको बाटो हुँदै भारत लगियो । त्यहाँको अज्ञात गाउँमा लगेर स्थानीय पारस बैठाले सञ्चालन गरेको अर्केस्ट्रा (पेसेवर नृत्य समूह) मा जोडियो । पहिलो साता राम्रै व्यवहार भयो । पछि उनीहरूलाई कुटपिट गर्दै नृत्यको तालिम दिन थालियो । बैठाको समूहले युवतीलाई जबर्जस्ती वैवाहिक तथा अन्य समारोहमा नाच्न लगाउँथे । छोटा कपडा लगाएर नृत्य गर्नुपथ्र्यो । एक दिनको भारु १ हजार ५ सय रुपैयाँ आम्दानी हुन्छ भनेर प्रलोभन देखाए पनि पारिश्रमिक भने पाएनन् । ज्यादती बढेपछि युवतीले स्वदेश फर्कन खोजे ।

तीनैजनाले पारिश्रमिक माग्दा पाएनन् । खेतको बीचमा झुप्रो बनाएर राखिएको थियो । राति अपरिचित युवा आएर दुव्र्यवहार गर्थे । भाग्न खोज्दा कुटपिट गर्थे । एक रात भाँडा माझ्ने बहानामा रविना र राधा भागेर नेपाली सीमासम्म आइपुगे । रविनासँगै आएकी किशोरी अहिले पनि सीमापारि अर्केस्ट्रा समूहकै चंगुलमा छिन् । रविना र राधालाई भने माइती नेपाल वीरगन्ज शाखाले अभिभावक बोलाएर जिम्मा लगाएको छ । उनीहरूले अब कहिल्यै कामको लोभमा भारत नजाने बताए ।

स्याङ्जा वालिङ घर भएकी नाम मात्र लेख्न सक्ने सोनी मगर (नाम परिवर्तन) को कथा(व्यथा पनि उस्तै छ । गाउँकै तारा भनिने एक महिलाले मैनबत्ती उद्योगमा काम पाइन्छ भनेर उनलाई भारत विहारको बगाहा पुर्‍याइदिइन् । तर मैनबत्ती उद्योगमा नभई अर्केस्ट्रामा काम गर्नुपर्‍यो, उनले । त्यहाँ नारकीय यातना भोगिन् । माइती नेपालले भारतीय प्रहरीसँग समन्वय गरी बगाहा पुगेरै उनलाई उद्धार गरेर स्वदेश ल्यायो ।

यी प्रतिनिधि घटना मात्र हुन् । यसले अर्केस्ट्राका नाममा चेलीबेटी बिक्री हुने गरेको नयाँ तथ्य सार्वजनिक भएको छ । भागेर आउने आँट नभएका र माइती नेपाल तथा भारतीय प्रहरीको नजरमा नपरेका थुप्रै नेपाली चेली अहिले सीमावर्ती भारतीय बजारमा फस्टाएको अर्केस्ट्रा व्यवसायमा काम गर्न बाध्य छन् । माइती नेपालकी वीरगन्ज शाखा प्रमुख संगीता पुरी ३/४ वर्षयता नेपाली चेली जानेर वा नजानेर ठूलो संख्यामा यसरी अर्केस्ट्रा समूहमा जोडिन पुगेको बताउँछिन् । ‘धेरैलाई त अन्य र आकर्षक कामको लोभ दिएर भारत लगिएको हुन्छ, केहीलाई भने अर्केस्ट्रा नै भनेर पनि लगिएको हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘तर त्यहाँ पुगेर कामबाट सन्तुष्ट हुने कुरा त परै जाओस्, शारीरिक र मानसिक यातनाले विक्षिप्त हुन पुग्छन् ।’

शाखाले सन् २०१७ मा भारतबाट २० चेलीबेटीको उद्धार गरी ल्याएकोमा तीमध्ये अधिकांश नाबालिका थिए । आधा दर्जनलाई भारतको मोतिहारी र बगहास्थित अर्केस्ट्रा समूहबाट उद्धार गरी ल्याइएको थियो । एक चेलीलाई नयाँदिल्लीको वेश्यालयबाट तथा अन्य केहीलाई भारतकै विभिन्न स्थानबाट जोखिमपूर्ण अवस्थामा उद्धार गरी ल्याइएको थियो । उनीहरूलाई कतिपय भारतीय पुरुषले प्रेम र विवाहको बहाना तथा आकर्षक रोजगारी दिने प्रलोभनमा भारत पुर्‍याएका थिए ।

पछिल्लो समय भारतीय अर्केस्ट्रा समूह चेलीबेटी बेचबिखनको नयाँ गन्तव्य बन्दै गएको छ । युवतीहरूलाई अश्लील शैली र भावभंगीमा नृत्य गराइने भएकाले यस्तो समूहको माग पनि बढ्दो छ । पुरुषहरूले आफ्नो आनन्दका लागि रुचिपूर्वक यस्तो नृत्य हेर्छन् । तर अर्केस्ट्रामा नृत्य गर्ने युवती स्वेच्छाले नभई करकाप र जबर्जस्तीमा परेर यस्तो काम गर्न बाध्य छन् ।

विगतमा भारतका महानगरमा नेपाली चेलीबेटीलाई जबर्जस्ती यौन व्यवसायमा लगाउने गिरोह सक्रिय रहेकोमा पछिल्ला केही वर्षयता यो नयाँ शैलीमा बेचबिखनको गिरोह सक्रिय रहेको माइती नेपालकी शाखा प्रमुख पुरीको अनुभव छ । ‘वेश्यालयमा बिक्री गर्नु मात्र बेचबिखन होइन, अर्केस्ट्रामा चेलीबेटीलाई उनीहरूको इच्छाबेगर काममा लगाउनु र त्यसबापत पारिश्रमिकसमेत नदिनु पनि बिक्री गर्नुसरह हो,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : माघ २०, २०७४ ०६:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तस्बिर देखेरै भक्कानिए आफन्त

कतारमा कोमामा नेपाली
पर्वत पोर्तेल

भद्रपुर (झापा) — झापा, भद्रपुरका श्रीबहादुर नेम्वाङ १० वर्षदेखि कोमामा छन्, त्यो पनि विदेशी भूमिमा । कतारको हमाद अस्पतालमा रहेका ३७ वर्षे नेम्वाङको खबर उनका आफन्तलाई थाहा नभएको होइन । सबै जान्दाजान्दै पनि उद्धार गरेर घर ल्याउन नेम्वाङ परिवारसँग उपाय छैन । आर्थिक अवस्था पनि ज्यादै नाजुक छ ।

नेम्वाङका भाइ मन्दिर र बहिनी भावना । तस्बिर : कान्तिपुर


नेम्वाङका आमाबुबा बितिसके । दुइटी बहिनी र एउटा भाइ छन् । बहिनीको बिहे भइसकेको छ । जेठी बहिनीको हालत पनि श्रीबहादुरकै जस्तो छ । वैदेशिक रोजगारीमा खाडी पुगेकी उनको त्यहाँबाट फर्किएलगत्तै मानसिक सन्तुलन गुमेको बहिनी भावनाले बताइन् । ‘विगत १० वर्षदेखि दिदीलाई स्याहारेर बसेकी छु,’ भद्रपुर, घोडामाराकी भावनाले भनिन्, ‘अब कोमामा रहेका दाजु पनि ल्याएर स्याहार्ने स्थिति छैन ।’

आमाबुबाको निधनपछि भावनाले दिदी र भाइ मन्दिरलाई पनि आश्रय दिएकी छन् । ‘आफन्त नातागोता त धेरै छन्,’ भावनाले सुनाइन्, ‘तर, कोमामा रहेका दाजुलाई घर ल्याउन कसैलाई मतलब छैन ।’ श्रीबहादुर विदेश उडेको करिब १७ वर्ष भयो । त्यसयता घर फर्किनै पाएका छैनन् । गएको तीन वर्षपछि नै सडक दुर्घटनामा परेपछि उनी कोमामा छन् । ‘दाजु विदेश जाँदा म सानै थिएँ,’ भावनाले भनिन्, ‘घरमा साह्रो दु:ख थियो, हामीलाई सुख दिन्छुभनेर कमाउन जानुभएको, त्यस्तो घटना भयो ।’
भावनाले दाजुको नागरिकताको तस्बिर मात्रै देखेकी थिइन् । कान्तिपुरको शुक्रबारको अंकमा प्रकाशित श्रीबहादुरको पछिल्लो तस्बिर उनले निकैबेर नियालिरहिन् । बोल्दाबोल्दै उनको गला अवरुद्ध भयो । ‘यस्तो हुनुभएछ मेरो दाजु,’ भावनाले तस्बिर सुमसुम्याउँदै भनिन्, ‘दाजुलाई विदेशमै मर्नदिने मन त छैन ।’

श्रीबहादुर विदेश जाँदा मुलुक चरम द्वन्द्वमा थियो । युवा वैदेशिक रोजगारीमा जाने लहरै चलेको थियो । तत्कालीन महेशपुर १ का श्रीबहादुर स्थानीय एजेन्ट धनराज थेबेमार्फत कतार पुगेका थिए । कतारको अली रामदान ट्रेडर्समा श्रमिकका रूपमा काम थालेका थिए । ‘हामीसँग कहिलेकाहीँ भेटदा काम नराम्रो छ भन्थ्यो’, त्यस बेला कतारमै कार्यरत छिमेकी साजन लिम्बूले त्यो क्षण सम्झिए, ‘पछि भेटघाट पातलिँदै गयो, एक्कासि दुर्घटना भयो रे भन्ने सुनियो ।’ परिवारले उनको उद्धारका लागि निरन्तर प्रयत्न गरिरह्यो । तर, न सरकारले पहल गर्‍यो न त दूतावासले । ‘दाजुलाई नेपाल ल्याइदिन्छौं भन्ने धेरै आए,’ भाइ मन्दिर आक्रोश पोख्छन्, ‘तर, सबैले झूटा आश्वासन दिए ।’ मन्दिरका अनुसार पहिल्यै सरकारले उद्धार गरिदिएको भए दाजुलाई स्याहार्न सकिने अवस्था थियो । तर, अहिले घरको अवस्था नाजुक छ । ‘मआफैंदिदीभिनाजुकोमा आश्रयलिएर बसेको छु,’ उनी भन्छन्, ‘दाजुलाई ल्याएर कहाँ राख्ने, कसरी स्याहार्ने, के ख्वाउने ?’

परिवारले उनलाई विदेश पठाउँदा सयकडा ६ रुपैयाँका दरले काढेको ऋणको ब्याजले डाँडा काटिसक्यो । अहिले ब्याज बढेर झन्डै ४ लाखजति पुगेको छ । त्यो ऋण अझै तिर्न नसकेको भाइ मन्दिरले सुनाए । उनका अनुसार विदेश गएपछि श्रीबहादुरले एकपटक मात्रै पैसा पठाएका थिए । ‘बुबा बिरामी भएर साह्रै हुँदा ३२ हजार रुपैयाँ पठाएजस्तो लाग्छ,’ उनले भने, ‘आमा र दिदीले सदरमुकाम (चन्द्रगढी) पुगेर पैसा लिएर आउनुभएको थियो । त्यसपछि त दुर्घटना भइहाल्यो, पैसा पठाउनै पाउनुभएन ।’ छोरा दुर्घटनामा परेर अचेत भएको चिन्ताले आमाबुबा दुवै बिते । लेबनान गएकी जेठी छोरी त्यहाँ चरम यातना पाएपछि मानसिक सन्तुलन गुमाएर फर्किइन् । नेम्वाङ परिवार अहिले छिन्नभिन्न छ । उनीहरू २०३० को दशकमै चरम गरिबीबाट बच्न पाँचथरबाट झापा झरेका थिए । महेशपुर र पृथ्वीनगर क्षेत्रमा झोडा फाँडेर बस्ती बसाउनेमध्ये श्रीबहादुरका बुबापनि हुन् ।

भावनालाई दाजुको अनुहारको बनोट पनि राम्रो याद छैन अहिले, तर तिहारमा सधैं उनको सम्झनाले सताउँछ । दुवै दाजुभाइलाई एकसाथ टीका लगाइदिने इच्छा छ उनको । ‘तर, भविष्यमा पनि पूरा हुने हो कि होइन, सपनामा कहिलेकाहीँ दाजुलाई ठूलो बिल्डिङमा काम गरिरहेको देख्छु,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : माघ २०, २०७४ ०६:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्