पर्यटकीय गाउँ बन्दै देउजनथोक

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — गाउँको रहनसहन हेर्दै आनन्द लिन गाउँ आउने क्रम बढेपछि देउजनथोकका बासिन्दा पर्यटन प्रवद्र्धनमा जुटेका छन् ।

लमजुङको बेंसीसहर नगरपालिका १०, देउजनथोकमा आन्तरिक पर्यटक तथा पर्यटक आउँदा बढेको जमघट ।

पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि बाटोघाटोको साप्ताहिक सरसफाइको पालो मिलाइएको छ । फोहोर फाल्न ठाउँठाउँमा डस्टबिन राखिएका छन् । खोल्साखोल्सी, बाटोघाटो तथा खुला ठाउँमा दिसापिसाब गर्न बन्देज गरिएको छ । घरघरमाशौचालय र खानेपानीको ब्यवस्था मिलाइएको छ ।
पर्यटक पाहुनालाई खुवाउन बारीमा रैथाने सागपात, अन्न तथा तरकारी उब्जाउन थालेका छन् । देउजनथोक धार्मिक तथा ऐतिहासिकस्थल बराहपोखरी जाने मुख्य ढोका पनि हो । त्यही ठाउँमा स्थानीयले पर्यटकका लागि स्वागत गर्न चौतारो निर्माण गरेका छन् । मूल बाटोबाट गाउँसम्म सिँढी निर्माण गरेका छन् । पाहुनालाई चौतारोसम्म लिन आएपछि स्वागत गर्दै सामुहिक भवनमा लगेर सामुहिक रुपमा खुवाउने गरेका छन् । स्थानीयका अनुसार गाउँले रहनरहज, पौराणिक खेतीकिसानी, बनजंगलका जनावर तथा जडिबुटीहेर्नका लागि पनि देउजनथोकउपयुक्त गाउँ हो ।
बेंसीसहर नगरपालिका १० (साविक बाँझखेत गाविस २) मा पर्ने देउजनथोक गाउँमा ४१ घर छन् । स्थानीय कृषिमा आत्मनिर्भर छन् । पर्यटकलाई स्वागत गर्न गाउँका आमा समूह, युवा समूह तथा बाबा समूह नै लागिपरेको स्थानीय अगुवा बुद्धिजंग गुरुङले बताए । उनका अनुसार बेंसीसहरदेखि मस्र्याङदी नदी तरेर करिब आधा घण्टाको मोटरयात्रापछि देउजनथोक गाउँ पुगिन्छ । गाउँसम्म मोटरमा जान सकिन्छ । ‘सहरबजार नजिकै छ । नजिकै भएर पनि हामी पछाडि पर्‍यौं,’ उनले
भने, ‘अब मस्र्याङदीमा पूल बनेपछि हामी पनि सुगमका हुन्छौं । हामी गाउँको विकासमा जुटेका छौं ।’ उनले गाउँलाई प्रचारप्रसार गरी पर्यटक बोलाउने कार्य सुरु भएको बताए । उनका अनुसार पर्यटकलाई घाँटु, कृष्णचरित्र, आमा समूहको नाच लगायतले स्वागत गर्ने गरिएको छ ।
हिमालचुली आमा समूहकी अध्यक्ष सरला गुरुङका अनुसार गाउँलेले पाहुना आउने जानकारी पाउनेवित्तिकै चौतारोसम्म लिन जाने र गाउँमा स्वागत गर्ने गरेका छन् । शनिबारैपिच्छे बाटोको सरसफाइ गर्ने गरिएको छ । ‘गाउँ आउने पर्यटकलाई हामी फूलमालाले स्वागत गर्छौं । खदाले बिदाइ गर्छौं । बिदाइमा स्थानीय मदिरा ३ पटक चखाउँछौं’ उनले भनिन् । उनका अनुसार पर्यटकलाई मनपर्ने खाना भढेको ढिँडो र लोकल कुखुराको मासु अनि स्थानीय मदिरा हो । हरेक घरमा यसको व्यवस्था रहेकाले पर्यटकलाई कुनै समस्या छैन । ‘हामी होमस्टे बनाउने छलफलमा छौं । आमा समूहको नयाँ घर बनाउने तयारी पनि गरेका छौं’ उनले भने, ‘हिजोसम्म कोही आउने थिएन । यतिकै चल्थ्यो । अब त पाहुना आउने भए, पुरानै चलनले भएन ।’
गाउँलाई पर्यटकीय गन्तब्य बनाउन पर्यटकीय एवं ऐतिहासिक बराहपोखरीलाई जोड्ने गरी पदमार्गको निर्माणको पनि तयारी गरिएको छ । गाउँबाट एक दिनमा पुगिने बराहपोखरी देउजनथोक भएर जाने गरिएको छ । यसको पहिलो खुड्किलो स्थानीयले करिब साँढे ३ लाख रुपैयाँ खर्चेर छानोसहितको बिश्रामस्थल (चौतारो) निर्माण गरेका छन् । लमजुङ उद्योग वाणिज्य संघको एक गाउँ, एक उत्पादन (ओभीओपी) कार्यक्रमअन्तर्गत १ लाख ५० हजार रुपैयाँ सहयोग छ भने बाँकी स्थानीयले नै व्यवस्थापन गरेका छन् । ‘बराहपोखरीको पर्यटन प्रवद्र्धनको लागि चौतारो सुरुवात हो । हामी मिसन बराहपोखरी लिएर अघि बढेका छौं,’ शुक्रबार चौतारोको उद्घाटन गर्दै उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष राजेश थापाले भने, ‘हामी बराहपोखरी पर्यटकीय रुटको सर्भे गर्ने तयारीमा छौं । यो पदमार्गको क्षेत्रमा कोशेढुंगा सावित हुनेछ ।’

प्रकाशित : पुस ८, २०७४ ०८:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निमावि सकेपछि मजदुरी

बालश्रम
कान्तिपुर संवाददाता

तमानखोला (बागलुङ) — कक्षा ७ पछि तमानखोला ६, नर्जाखानीकी मीना सिर्पालीको अगाडिको पढाइ बन्द भएको छ । उनी बाबुआमासँगै मेलापात र ज्याला मजदुरीमा हिँड्न थालेकी छन् ।


मावि तह पढ्न गाउँमा विद्यालय छैन । चार घण्टा परको खुंखानीमा डेरा लिएर पढ्न उनको आँट पुगेन, खर्च धान्न नसक्ने पीरले अभिभावकले पनि उनलाई डेरामा राखेर पढाउन सकेनन् ।
‘टाढा गएर पढ्न सकिँदैन, बुवाआमाले खर्च हाल्न पनि सक्नुहुन्न,’ सिर्पालीले भनिन्, ‘गाउँका धेरै साथी पनि ७ कक्षा पास गरेपछि पढाइ छाडेर नोकरी खोज्न हिडेका छन् ।’ केटाहरू रोजगारीका लागि भारत र खाडी मुलुक जाने गर्छन् भने अधिकांश केटीको १५ देखि १६ वर्षको हुँदाहुँदै विवाह भइसक्ने उनले बताइन । विवाह नगरेका केटीहरूको समय भने मेलापातमै बित्ने गरेको छ ।
सानो गोरेटोले मात्र छोएको यो गाउँमा पुग्न सदरमुकामबाट सजिलो छैन । ‘यहाँका मान्छेले दुई छाक मीठो खान पनि गाह्रो छ, कसरी छोराछोरी पढाउँछन्,’ वडाध्यक्ष कुलबहादुर छन्त्यालले भने, ‘भूगोलले ठगेकोले हामीलाई शिक्षा र स्वास्थ्यमा धेरै समस्या छ । गाउँमा एउटा माध्यमिक विद्यालय बनाउन आवश्यकता परेको छ ।’ नजिक भनेको ४ घण्टा पैदल हिँडेर खुंखानीस्थित शान्ति माविमा पुग्नुपर्ने उनले बताए । नर्जाखानी गाउँ सदरमुकाम बागलुङबाट १ सय ४० किमि पश्चिम–उत्तरमा पर्छ । यहाँका विद्यार्थी उच्चमावि पढ्न एक दिन पैदल हिँडेर बुर्तिवाङ पुग्नेगरेका छन् ।
तमानखोला–६ को नर्जाखानी, पात्ले र भित्रिवन क्षेत्रका चार सय घरपरिवारका बालबालिकाले यस्तो समस्या वर्षौंदेखि भोग्दै आएका हुन् । गाउँमा रहेका दुई प्रावि र विष्णु निमाविमा पनि शिक्षक पर्याप्त छैनन् । तर, सदरमुकाम पुग्नै दुई दिनको समय र खर्च लाग्ने भएकाले गाउँलेले शिक्षक र विद्यालयको माग गरेका छैनन् । ‘सदरमुकाम पुगेर केही माग गर्नुपर्दा कम्तीमा १० हजार खर्च हुन्छ,’ स्थानीय प्रेमदेवी विकले भनिन्, ‘हाम्रा छोराछोरीले पढेर पनि जागिर पाउने होइनन्, हामीले ज्याला मजदुरी नगरी खान पाइँदैन । को जाओस् सदरमुकाम ।’ गाउँका अधिकांशले भारी खेप्ने र मजदुरीकै भरमा जीवन गुजारा गरेको उनले बताइन् ।
जिल्ला शिक्षा कार्यालयले यी गाउँमा पनि शतप्रतिशत बालबालिका विद्यालय भर्ना गराउने अभिायन सञ्चालन गरेको सदरमुकाममा आयोजित कार्यक्रममा बताउने गरेको छ । तर, नाम मात्र लेखाएर स्कुल छाड्ने दर उच्च रहेको अभिभावकको भनाइ छ ।
विद्यालय जानै समस्या, भर्ना भएकाहरू पनि छाड्ने दर बढी भएकाले जिल्ला शिक्षाको तथ्यांक प्रभावकारी नभएको शिक्षकहरूकै भनाइ छ । ‘भर्ना भए पनि बाध्यताले बालबालिका आउन सक्दैनन्,’ शान्ति माविका प्रधानाध्यापक लालबहादुर छन्त्यालले भने, ‘प्राथमिक तहलाई अनिवार्य भने पनि मावि तहलाई अनिवार्य भनेर हामीले ल्याउनसकेका छैनौं ।’
निमावि तह पूरा गर्दा यहाँका अधिकांश बालबालिकाको उमेर १६ देखि १८ पुगिसकेको हुने उनले बताए । ‘त्यसपछि उनीहरू रोजगारीको खोजी अरू जिल्ला र विदेशतिर जान्छन्,’ उनले भने, ‘विद्यालयमा ल्याउने र टिकाउने गर्न सजिलो छैन ।’

प्रकाशित : पुस ८, २०७४ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्