त्रिशूल जात्रा क्षमा पूजामा सीमित- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार

त्रिशूल जात्रा क्षमा पूजामा सीमित

प्रशान्त माली

काठमाडौँ — पशुपति क्षेत्रमा मनाइने प्रख्यात त्रिशूल जात्रा कोभिड–१९ महामारीका कारण क्षमा पूजामा सीमित भएको छ । परम्परा अनुसार जात्रा प्रत्येक वर्ष भलभल अष्टमीका दिन पशुपति क्षेत्र विकास कोष अमालकोट कचहरी कार्यालयबाट सञ्चालन गर्ने गरिन्छ ।

फाइल तस्बिर ।

जात्रामा जयबागेश्वरी, वत्सलेश्वरी मन्दिर र बज्रघरबाट पाँच जना बालक कुमार र कुमारीको रुपमा त्रिशूलमा घोपेर बेग्लाबेग्लै खटमा राखी नगर परिक्रममा गराइन्छ ।

मल्लकालीन राजा नरेन्द्रदेवका पालाका ५ वटा भोटो प्रदर्शन गरिन्छ । ललितपुरको जावलाखेलमा प्रत्येक वर्ष रातो मत्स्येन्द्रनाथको जिम्मामा रहेको भनिएको बहुमूल्य ऐतिहासिक भोटो देखाए जसरी त्रिशूल जात्राका दिन पशुपति क्षेत्रमा लाखे (नार्गजुन डाडाका राक्षस) का छोराको भनिएको भोटो नगर परिक्रमा गर्ने चलन छ ।

तान्त्रिक बन्धुदत्त आचाजुको छोराको शवयात्रा गरिन्छ । बन्धुदत्त आचाजु रातो मत्स्येन्द्रनाथलाई भारतको कामरुपकामक्ष पर्वतबाट नेपाल ल्याउने तीन जनामध्ये तान्त्रिक हुन् । तर, महामारीका कारण भोटो र शवयात्रा पनि रोकियो । जयबागेश्वरी मन्दिरका जजमान विनोद वैद्यले कोभिडको तेस्रो लहर फैलिन सक्ने खतरालाई मध्यनजर गरेर जात्रा स्थिगित गरेको बताए । ‘जात्रामा बालक अनिवार्य रुपमा सहभागी गराउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘तेस्रो लहर पनि बालबालिका केन्द्रित छ ।’

वैद्य गुठीका गुठीयार छत्रानन्द वैद्यका अनुसार देवमाला वंशावलीमा जात्राबारे यस्तो उल्लेख छ । तन्त्रशास्त्रमा निपुण बन्धुदत्त आचाजुले ६ महिनासम्म कोठा खोलेर नहेर्नु भनी समाधिमा बसे । शरीर मात्र बन्द कोठामा छोडी हंस (आत्मा) मात्र अमृत लिन गए । अमृत लिएर फर्कँदा बाटोमा आफू मरेको भनी लाससमेत जलाइसकेको खबर बाटोमा त्रिशूल जात्रा हेरेर फर्केका मानिसबाट थाहा पाएपछि अमृतको कलश घोप्ट्याई त्यहीं सिद्ध भएको मानिन्छ । त्यसरी सिद्ध भएको ठाउँमा शिलामूर्ति छ । शिलामूर्ति रहेको ठाउँ हाल अन्तर्राष्ट्रिय सम्मलेन भवन अगाडि उत्तर दक्षिणमा छकुबकुको नामबाट परिचित छ । जात्रा कोभिडका कारण गत वर्ष पनि स्थगित भएको थियो ।

प्रकाशित : असार १८, २०७८ १७:१७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ललितपुरको बजेटमा अझै किचलो

बिहीबार र शनिबार बोलाइएको दुवै नगरसभा विपक्षी दलद्वारा बहिष्कार
प्रशान्त माली

ललितपुर — राजनीतिक खिचातानीका कारण ललितपुर महानगरपालिकाले अझै बजेट र नीति तथा कार्यक्रम ल्याउन सकेको छैन । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ अनुसार स्थानीय तहहरूले असार १० भित्र आगामी आर्थिक वर्षको बजेट र नीति तथा कार्यक्रम गाउँ वा नगरसभामा प्रस्तुत गर्नुपर्छ । तर ललितपुरले आइतबारसम्म पनि त्यसका लागि मिति तोक्न सकेको छैन ।  

यसअघि वडामा बजेट सिलिङ पठाउन नसक्दा समयमै योजना संकलन हुन सकेन । विवादकै कारण बिहीबार र शनिबार डाकिएको नगरसभा स्थगन भयो । दुवै पटकको सभा एमाले र माओवादी केन्द्रबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिले बहिष्कार गरेपछि गणपूरक संख्या नपुग्ने भएपछि बस्न नसकेको हो । महानगरमा १ सय ३१ जना नगरसभा सदस्यमध्ये ९२ जना एमाले र माओवादी केन्द्रबाट निर्वाचित छन् । ‘यो समय मुख्य गरी विधेयक, ऐन/कानुन बनाउने बेला हो,’ महानगरका सल्लाहकार दिलेन्द्रराज श्रेष्ठ भन्छन्, ‘जनप्रतिनिधिको पहिलो कार्यकाल निकै कठिनाइ र चुनौतीपूर्ण हुन्छ । यस अर्थले जनप्रतिनिधिबीच घनिष्ठ सम्बन्ध राखेर काम गर्नुपर्छ । जनप्रतिनिधिले यसतर्फ ध्यान दिनु जरुरी छ ।’

गत वर्ष पनि यस्तै विवादका कारण असार २५ मा मात्रै नीति तथा कार्यक्रम पारित भएको थियो । एमाले र माओवादी केन्द्रबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरूले महानगर प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले चालु आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममाथि समीक्षा नगरीकन, आगामी आवको पनि कार्यपालिकामा छलफलकै क्रममा रहेको र बैठकबाट पारित हुन बाँकी रहेकै अवस्थामा एकलौटी ढंगबाट सभा बोलाएर सार्वजनिक गर्न खोजेको भन्दै आपत्ति जनाएका हुन् । ललितपुर–३ का अध्यक्ष श्रीगोपाल महर्जनले ठूलो पदमा बसेकाले सानोलाई नटेर्ने प्रवृत्ति दोहोरिएको आरोप लगाए । ‘यही हो त लोकतन्त्र भनेको ?,’ उनले प्रश्न गरे, ‘विगतको समीक्षा नगरीकन, भविष्यको नीतिबारे कसरी बोल्ने ?’

प्रमुख महर्जनले भने असार ४ मै बैठकका लागि पत्र पठाएको तर उनीहरू (असन्तुष्ट जनप्रतिनिधि) अनुपस्थित भएकाले अहिले आएर समस्या निम्तिएको बताए । ‘असार ६ मा पनि नीति तथा कार्यक्रमबारे छलफलका लागि बोर्डमा लगिएको हो । छलफल हुँदाहुँदै अलिकति ढिला मात्र भएको हो,’ उनले भने, ‘कोभिड–१९ ले गर्दा पनि बैठक बोलाउन अलि ढिला भयो तर यसैलाई इस्यु बनाउनु हुँदैन्थ्यो ।’

आगामी वर्षको नीति तथा कार्यक्रमको प्रस्ताव तयार, प्राथमिकीकरण र कार्यपालिकामा पेस गर्ने ‘बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा समिति’ को संयोजक उपप्रमुख रहने व्यवस्था छ । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ को दफा ६५ अनुसार पनि बजेट र योजना तर्जुमा गर्न उपप्रमुखकै संयोजकत्वमा गठित ७ जनाको राजस्व परामर्श समितिको भूमिका हुन्छ । उक्त समितिले चैत १५ भित्र आगामी आवमा प्राप्त हुन सक्ने राजस्वको अनुमान गर्छ र त्यसउपर छलफल गर्छ ।

यसैगरी महानगर प्रमुख महर्जनको अध्यक्षतामा गठित ७ जनाको ‘स्रोत अनुमान तथा बजेट सीमा निर्धारण’ समिति पनि छ । यसले आन्तरिक आय, राजस्व बाँडफाँटबाट प्राप्त रकम, अनुदान, ऋण र अन्य आयको प्रक्षेपण, सन्तुलित वितरणको खाका तथा बजेट सीमा निर्धारण गर्छ । बजेटको सन्तुलित वितरणको खाका तय गर्ने, केन्द्र र प्रदेश सरकारबाट प्राप्त मार्गदर्शन र आन्तरिक आयको अवस्थाका आधारमा बजेट तर्जुमा गर्छ । तर दुवै समितिले समयमा काम नगरेको प्रतिपक्षी दलका जनप्रतिनिधिको गुनासो छ ।

प्रकाशित : असार १४, २०७८ ०८:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×