त्रिविका शिक्षक–कर्मचारीलाई कोरोनाविरुद्धको खोप- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

त्रिविका शिक्षक–कर्मचारीलाई कोरोनाविरुद्धको खोप

आफ्नालाई मात्र प्राथमिकता दिएको गुनासो
गणेश राई

काठमाडौँ — त्रिभुवन विश्वविद्यालयले आफ्ना शिक्षक र कर्मचारीलाई कोरोना भाइरसविरुद्ध खोप लगाउन सुरु गरेको छ । मंगलबार र बुधबार गरी दुई दिन खोप दिइने भनिएको छ । पहिलो दिन पाँच सय जनालाई मात्र दिइने भएपछि शिक्षक कर्मचारी चर्को घाममा लामबद्ध भएर खोप लगाउन पुगेका छन् ।

‘कुपन सिस्टम छ, आइडी कार्ड लिएर आउनू, बाहिर सामाजिक सञ्जालमा कतै हल्ला नगर्नू भन्ने जानकारी दिइयो,’ एक शिक्षकले भने, ‘बिहान आठ बजेबाट लामबद्ध भएर बस्यौं । तर एघार बजेपछि पाँच सय जनालाई कुपन बाँडिसकियो भनेर पन्छाए ।’ पदाधिकारी र पहुँचका आधारमा कुपन बाँडिएको ती शिक्षकले बताए ।

यसअघि कोभिसिल्ड खोप दिइएको थियो । अहिले भेरोसेलको पहिलो डोजको व्यवस्था गरिएको जनाइएको छ । ‘परीक्षा सञ्चालनलगायत अग्रपंक्तिमा खटिने शिक्षक कर्मचारीलाई प्राथमिकता दिइएको छ,’ त्रिवि सूचना अधिकारी योगेन्द्रप्रसाद दाहालले कान्तिपुरसित भने, ‘सरकारसँग अनुरोध गरेका हौं । दूरदराजसम्म समेटिन पर्ने भएपनि अहिलेका निम्ति उपत्यकामा रहेका शिक्षक कर्मचारीलाई व्यवस्था गरिएको छ । ’

दुई दिन दिइने खोपको मात्रा एक हजार जनालाई लक्षित गरिएको छ । ‘यदि स्वास्थ्यकर्मीले लगाउन सक्छौं भनेमा त्योभन्दा बढीलाई खोप दिइने छ,’ दाहालले भने, ‘आज (मंगलबार) पाँच सय जनालाई टोकनका आधारमा दिइएको हो । बल्खुमा मात्र छ । स्वास्थ्य मापदपण्ड पूरा गर्न दुई ठाउँ सेवा दिन अनुरोध गरेपनि सम्भव भएन । सम्भव भएसम्म पहिलो दिने तोकिएभन्दा बढीलाई खोप दिने प्रयास जारी छ ।’ सकेसम्म विद्यार्थीलाई पनि खोप दिइनु पर्ने माग भएको तर सम्भव नरहेको उनले जनाए ।

काठमाडौंको बल्खुस्थित परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय हातामा विश्वविद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीलाई खोप दिइएको हो । त्रिविमा आठ हजार कर्मचारी र सात हजार नौ सय शिक्षक छन् । सामाजिक/भौतिक दूरी कायम गर्न भनिए पनि अत्याधिक भीडभाडकामाझ खोप दिइएको छ ।

यही असार लागेसँगै सामुदायिक विद्यालयमा नयाँ शैक्षिक सत्रको पठनपाठन सुरु भएको छ । हालसम्म सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकले खोप पाएका छैनन् । विश्वविद्यालयका विद्यार्थीलाई भर्चुअल कक्षाको व्यवस्था गरिएको छ । ‘असार १ गतेबाट सामुदायिक विद्यालयको पठनपाठन सुरु भयो,’ एक शिक्षकले भने, ‘त्रासका कारण शिक्षकमात्र उपस्थित छन् । एउटा कक्षामा बढीमा १० जना जतिमात्र विद्यार्थी उपस्थित छन् ।’

प्रकाशित : असार ८, २०७८ १३:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बहिरा विद्यार्थीको एसईई मूल्यांकनमा सकस

सांकेतिक भाषाका माध्यमबाट पढ्नुपर्ने भएकाले पढाइ गुणस्तर कमजोर
‘सुन्ने क्षमता नभएका कारण गाह्रो छ, मोबाइलको सानो स्क्रिनमा सांकेतिक भाषा संकेत गरेकै देखिँदैन’
गणेश राई

काठमाडौँ — बहिरा विद्यार्थीलाई चार महिना पढाएकै आधारमा माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) मूल्यांकन गर्नुपर्दा सकस भएको शिक्षकले बताएका छन् । बहुअपांगता भएका र बहिरा विद्यार्थीको अनलाइन कक्षामा पहुँच पुग्न नसक्दा समस्या देखिएको हो ।

नक्सालस्थित केन्द्रीय बहिरा माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थी एक समारोहमा राष्ट्रगान गाउँदै । फाइल तस्बिर : गणेश राई/कान्तिपुर

‘सामान्य विद्यार्थीले वैकल्पिक कक्षा पढाउँदा बुझ्छन्,’ नक्सालस्थित केन्द्रीय बहिरा माविका प्रधानाध्यापक उपेन्द्र पराजुलीले भने, ‘बहिरा विद्यार्थीको सुन्ने क्षमता नभएको कारण गाह्रो छ । मोबाइलको सानो स्क्रिनमा सांकेतिक भाषा संकेत गरेकै देखिँदैन । त्यसैले उनीहरूको शैक्षिक गुणस्तर स्वत: कमजोर हुने देखिएको छ ।’

उक्त विद्यालयमा शिशु कक्षादेखि कक्षा १२ सम्मका ३ सय ६९ जना सबै विद्यार्थी बहिरा विद्यार्थी हुन्, जो देशभरिका ६० जिल्लाबाट आएका छन् । तीमध्ये यसपटकको एसईईमा ३८ जना र कक्षा १२ मा ३४ जना परीक्षार्थी छन् । अधिकांश विद्यार्थी उपत्यका बाहिरका भएकाले अनलाइन कक्षाका निम्ति इन्टरनेटमा पहुँच नहुँदा र पहुँच भएकाले पनि मोबाइल स्क्रिनमा सांकेतिक भाषामा पढ्न नसक्दा समस्या आएको हो । ‘गत वर्ष लकडाउन भएपछि अनलाइन कक्षा लिन सकेनौं र बीचमा चार महिनाजति भौतिक कक्षा चलायौं,’ प्रधानाध्यापक पराजुलीले भने, ‘यो पटक फेरि लकडाउन भएपछि सबै विद्यार्थी गाउँ फर्किएका छन् । यसअघि दुई पटक आन्तरिक परीक्षा लिएका थियौं । अहिले उनीहरूसित सम्पर्क हुन सकेको छैन । अब काठमाडौं महानगरपालिकाले दिएको निर्देशिकाअनुसार एसईईको मूल्यांकन गर्नेछौं ।’

कीर्तिपुरस्थित ल्याबोरेटरी माविबाट ८९ जना एसईई प्रतिस्पर्धी विद्यार्थी छन् । तीमध्ये ४ जना दृष्टिविहीन छन् । ‘दृष्टिविहीन विद्यार्थीको पठनपाठनमा खासै असर परेको छैन,’ प्रधानाध्यापक लाक्पा शेर्पाले भने, ‘उनीहरूले आँखा नदेखे पनि अनलाइन कक्षामा सुनेर बुझेका छन् । सांकेतिक भाषामात्र बुझ्ने बहिरा विद्यार्थीलाई गाह्रो भएको छ ।’

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले एसईईको विद्यार्थी मूल्यांकन, नतिजा प्रकाशन तथा प्रमाणीकरण कार्यविधि २०७८ जारी गरेसँगै आन्तरिक मूल्यांकन हुने भएपछि दृष्टिविहीन परीक्षार्थीले यो पटक राइटर राखेर परीक्षा दिनुपर्ने झन्झट टरेको छ । विद्यालयका शिक्षकले कार्यविधिअनुसार निरन्तर मूल्यांकन पद्धति अपनाउने छन् । अनलाइन पहुँच भएर पनि सांकेतिक भाषाका माध्यमबाट पढ्नुपर्ने विद्यार्थीको पढाइ गुणस्तर कमजोर हुन पुगेको शिक्षकको ठम्याइ छ । ‘अपांगताको प्रकृतिअनुसार बहिरा विद्यार्थीले पढ्न पाएनन्,’ प्रधानाध्यापक शेर्पा भन्छन्, ‘त्यसैले शिक्षक खुम्चिएर कम नम्बर दिने वा फुर्किएर धेरै नम्बर दिने कुरो पनि हुन्न । जीपीए धेरै दिँदा मूल्यांकन कमजोर पनि हुन सक्छ । यसतर्फ हामी सचेत छौं ।’

ललितपुर महानगरपालिका–२२ बुङमतीस्थित आदर्श शौल युवक माविबाट एसईई दिनेमध्ये ७ जना अपांगता भएका छन् । तीमध्ये बहिरा २ र दृष्टिविहीन ५ जना छन् । उनीहरू विद्यालय नजिकै अपांग सेवा संघमा बस्दै आएका छन् । ‘लकडाउन भएपछि बहिरा विद्यार्थी घर गएका छन्, उनीहरूको अनलाइनमा पहुँच छैन,’ संघका संस्थापक अध्यक्ष तथा आदर्श शौल माविका शिक्षक दयाराम महर्जनले भने, ‘बहिराले पहिले दुई पटक दिएका जाँचकै आधारमा मूल्यांकन हुनेछ ।’ ती अपांगता भएका विद्यार्थीले करिब चार महिना भौतिक कक्षामा उपस्थित भएको उनले जनाए ।

शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रको तथ्यांकअनुसार देशभरिमा सांकेतिक भाषामा पढाउने २२ विद्यालय छन् भने १ सय ७८ वटा स्रोत कक्षा छन् । केन्द्रको देशभरिमा ७ हजार ७ सयभन्दा बढी अपांगता भएका विद्यार्थी विद्यालय तहमा पढ्ने समावेशी शिक्षा शाखाकी निर्देशक दिव्या दवाडीले बताइन् । कोरोना महमारीले गर्दा सबैभन्दा बढी बहुअपांगता भएका विद्यार्थी अनलाइन कक्षाबाट वञ्चित हुन पुगेको उनले जनाइन् । सांकेतिक भाषाको शब्द सीमित रहेकाले पनि विद्यार्थीलाई मर्का परेको ठानिएको छ । राष्ट्रिय बहिरा महासंघले प्रकाशन गरेको ‘नेपाली सांकेतिक भाषा शब्दकोश’मा ४ हजार ७ सय हस्ताकारमा आधारित शब्द समेटिएका छन् । ‘सीमित शब्दसंकेतका कारणले पनि बहिरा विद्यार्थीले पाठ्यक्रम र पाठ्यपुस्तकमा समेटिएका विषयवस्तुबारे पर्याप्त सिकाइ हुन सकेको छैन,’ निर्देशक दवाडीले भनिन् ।

एसईई परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयका उपनियन्त्रक चेतनाथ शर्माले यसपटक देशभर करिब ५० जना बहिरा परीक्षार्थी रहेको जनाए । ‘अपांगता भएका परीक्षार्थीलाई विशेष व्यवस्था गर्ने तयारीमा थियौं,’ उनले भने, ‘दृष्टिविहीनलाई गणित, विज्ञान र सामाजिक शिक्षा छुट्टै प्रश्नपत्रको तयारी थियो भने अन्यलाई समयअनुकूल तुल्याउन भनेका थियौं । तर महामारीले आन्तरिक मूल्यांकन पद्धति अपनाउन बाध्य तुल्यायो ।’ ऐनमा १० किसिमको अपांगता परिभाषासहित उल्लेख छ । शारीरिक अपांगता, दृष्टिसम्बन्धी अपांगता (दृष्टिविहीनता, न्यून दृष्टियुक्त र पूर्ण दृष्टिविहीन), सुनाइसम्बन्धी अपांगता (बहिरा र सुस्तश्रवण), श्रवण दृष्टिविहीन अपांगता, स्वर र बोलाइसम्बन्धी अपांगता छन् । त्यसैगरी मानसिक वा मनोसामाजिक अपांगता, बौद्धिक अपांगता, अनुवंशीय रक्तस्राव (हेमोफिलिया) सम्बन्धी अपांगता, अटिजमसम्बन्धी अपांगता र बहुअपांगता रहेका छन् ।

प्रकाशित : असार २, २०७८ १८:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×