जात्रामय भक्तपुर- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार

जात्रामय भक्तपुर

मध्यपुर थिमि नगरमा बिहीबार ३२ खटसहितको सिन्दूर जात्रा मनाइँदै 
लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — बिस्केट (बिस्काः) जात्राको पाँचौं दिन अर्थात् नयाँ वर्षको पहिलो दिन तान्त्रिक विधिपूर्वक उभ्याइएको लिङ्गो ढालिएको छ । चैत मसान्तको रातिसम्म भेलुखेलमा बाजागाजासहित लिङ्गो उभ्याउने प्रयास गरे पनि नसकिएपछि बुधबार दिउँसो क्षमापूजा गरेर तान्त्रिक विधिपूर्वक उभ्याइएको ५५ हात लामो लिङ्गो साँझ ढालिएको हो । 

भक्तपुरको बिस्केट जात्रामा सहभागी । जात्राको पाँचौं दिन बुधबार तान्त्रिक विधिपूर्वक उभ्याइएको लिङ्गो ढालिएको छ ।तस्बिर: अंगद ढकाल/कान्तिपुर

दसकर्म विधान गरी लिङ्गोको कोखा (टुप्पो) मा नाग र नागिनीको प्रतीकस्वरूप दुईवटा ध्वजा बाँधी अष्टमातृकाको प्रतीक आठवटा डोरीले बाँधी उभ्याइने प्रचलन छ । लिङ्गोको कोखामा झुन्ड्याइएका ध्वजालाई वीरध्वजा, विश्वध्वजा र आकाश भैरवका ध्वजासमेत भनिन्छ । भक्तपुरको प्रसिद्ध बिस्केटको लिङ्गो जात्रा हेर्नाले सुख, समृद्घि, सहकाल आउनुका साथै शत्रु नास हुन्छ भन्ने धार्मिक मान्यता छ ।

अष्टमातृकाको प्रतीक मानिने लिङ्गोमा नाग–नागिनाको प्रतीकस्वरूप हलिपतका ध्वजा बाँधेर फहराइन्छ । त्यसको लगत्तै खलाँ टोलमा भैरवनाथ र भद्रकालीको रथलाई एकापसमा जुधाइने परम्परा छ । लिङ्गो ढालिसकेपछि साँझ नै भेलुखेलबाट भैरवनाथ र भद्रकालीको रथ गाःहिटी पुर्‍याइएको छ । जात्राको आठौं दिन भक्तपुरमा रहेका सम्पूर्ण देवीदेवताको सगुन पूजा गरिन्छ । यसलाई नेवारी भाषामा द्यो सगं बिइगु भनिन्छ । जात्राको नवौं दिन वैशाख ५ गते बिहान तालाक्वस्थित उभ्याइएको ज्याठा गणेशको हात नभएको लिङ्गो ढालिन्छ र बेलुका जात्राको पहिलो दिन जस्तै भैरवनाथ र भद्रकालीको रथ तानेर जात्रा सम्पन्न गरिने परम्परा छ ।

बिस्केटलाई सहकालको देवताको प्रतीकका रूपमा समेत लिइने इतिहासविद् डा. पुरुषोत्तम लोचन श्रेष्ठ बताउँछन् । बिस्केट जात्राअन्तर्गत बिहीबार मध्यपुर थिमि नगरमा ३२ खटसहितको सिन्दूर जात्रा अर्थात् सुथः सिया जात्रा मनाइँदै छ । मध्यपुर थिमिमा मात्र मनाइने विभिन्न जात्रामध्ये ३२ वटा खटसहितको सिन्दूर जात्रा प्रसिद्ध जात्रा हो । मूल देवता खटमा राखी धिमेबाजाका साथ चिराग बाली सिन्दूर जात्रा मनाइने परम्परा रहेको छ ।

जात्रा प्रत्येक चोक, चौबाटो र नगरपरिक्रमा गर्दा घरको झ्याल, कौसी र छतबाट सिन्दूर छर्ने, फूल बसाएर स्वागत गर्ने प्रचलन छ । जात्रामा काँयाबाजा, भुस्याबाजा, धिमेबाजा बजाएर देवताका खटलाई हर्षोल्लासका साथ एकापसमा सिन्दूर दलेर नगरपरिक्रमा गर्ने परम्परा छ ।

सिन्दूर जात्रासँगै मध्यपुर थिमिको बोडेमा प्रत्येक वर्ष वैशाख २ गते प्रसिद्ध जिब्रो छेड्ने जात्रा मनाइन्छ । गत वर्ष कोरोना महामारी संक्रमण रोकथामका लागि भन्दै जात्रा औपचारिक पूजामा सीमित गरे पनि यस वर्ष सयौंको उपस्थितिमा जात्रा मनाइएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय भक्तपुरले जात्रालाई औपचारिक पूजामा सीमित गर्न अनुरोध गरेको थियो ।

अरू पर्वले पनि भक्तपुर जात्रामय बनेको छ । सूर्यविनायक नगरपालिका सिरुटार र दधिकोटको संगमस्थल चरखण्डी मन्दिरमा बुधबार स्नान गरी जात्रा मनाइएको छ । चरखण्डी महादेव मन्दिरको कुण्डमा नुहाएर चरखण्डीश्वर महादेवको पूजा गरे शरीरका सबै रोग नास भई पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास छ । सूर्यविनायकको चित्रपुर, ललितपुरको टीकाथलीस्थित गुप्तेश्वर महादेव, चाँगुनारायणको सुडाललगायत स्थानमा खटसहितको जात्रा मनाइएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ ०७:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रधानमन्त्रीको दाबी– २०७७ ‘सफलताको वर्ष’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने कदमका कारण राजनीतिक अस्थिरताको पुनरावृत्ति र कोरोना कहरका कारण अर्थतन्त्र चौपट भए पनि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७७ साललाई ‘सफलताको वर्ष’ दाबी गरेका छन् ।


नयाँ वर्ष २०७८ को अवसरमा बुधबार बिहानै सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले आफ्नो राजनीतिक कमजोरी, सुशासनमा उठेको कैयौं सवालबारे कुनै प्रसंग नकोट्याई सफलताको कुरा मात्र पेस गरे । उनले नेत्रविक्रम चन्द समूह शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आउने वातावरण बन्नुलाई महत्त्वपूर्ण उपलब्धि ठानेका छन् ।

प्रधानमन्त्री ओलीले लिम्पियाधुरासहितको नक्सा जारी गरेको विषय पनि सम्बोधनमा उल्लेख गरेका छन् । ‘आफ्नो भूभाग समेटेर हामीले नेपालको नयाँ नक्सा जारी गरेका छौं । त्यसले सम्पूर्ण नेपाली जनताको मनमा हर्ष छाएको छ, उमंग छाएको छ । राष्ट्रिय गौरव बढेको छ, आत्मविश्वास बढेको छ,’ उनले भने, ‘हाम्रो गौरवपूर्ण र बहादुरीको इतिहास फेरि एकपटक सम्झेका छौं ।’ प्रधानमन्त्री ओलीले कहाँ पुग्ने हो भन्ने आफूहरूले गन्तव्य तय गरेको उल्लेख गरेका छन् । ‘अब देशमा हिंसाको राजनीति छैन अर्थात् राजनीतिलाई हिंसाका माध्यमबाट आफ्ना उद्देश्य प्राप्त गर्ने तरिका अवलम्बन गर्ने कुनै समूह छैन । राजनीतिक अभीष्ट संवैधानिक र शान्तिपूर्ण राजनीतिको मूलधारबाटै पाउन सकिन्छ,’ उनले सम्बोधनमा भनेका छन् ।

गएको वर्ष कोरोना कहरका कारण मानिसले धेरै दुःख पाए । त्यतिबेला सरकारले राम्ररी व्यस्थापन नगरेको भनेर व्यापक आलोचना भएको थियो । प्रधानमन्त्री ओलीले भने नागरिकको जीवनरक्षालाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर काम गरेको दाबी गरेका छन् । ‘अर्थतन्त्र र अरू सबै कुराभन्दा पनि नागरिकको जीवनरक्षा पहिलो हो,’ उनले भने । उनले काम राम्रो गरे पनि जनतालाई निराशा बनाउने र भड्काउने प्रयास भएको आरोप लगाए । ‘हामीले जनतामा आशा जगाउने थुप्रै काम गरेका छौं । कतिपय कोणबाट केही पनि भएन, केही पनि भएको छैन भनेर जनतालाई निराश बनाउने, जनतामा असन्तुष्टि भड्काउने प्रयास भइरहे पनि सरकार त्यसबाट किञ्चित विचलित भएन,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘हामीले जनतामा आशा जगाउने, सरकारका क्रियाकलापमा जनताको भरोसा जगाउने र भविष्यप्रति आशा र विश्वास जगाउने काम लगातार गर्‍यौं ।’

प्रधानमन्त्री ओलीले बितेको वर्ष गरेका विकास निर्माणका काम र शिलान्यासको फेहरिस्त पनि पेस गरे । उनले प्रत्येक दिन १२ वटा आवास तयार भइरहेको, सामाजिक सुरक्षा भत्ता पाउनेको संख्या ३० लाख नाघेको, हरेक दिन कम्तीमा एकभन्दा धेरै झोलुंगे पुल बनेको, तराईमा सदरमुकाम जोड्ने सडक चार लेन बनेको लगायत प्रसंग सम्बोधनमा उल्लेख गरेका थिए । पूर्वपश्चिम रेलमार्ग कतिपय ठाउँमा भइरहेको ट्र्याक र पुल निर्माण तथा कोसी र गण्डकीमा स्टिमर सञ्चालनलाई पनि ओलीले वर्षको उपलब्धिको सूचीमा सामावेश गरेका छन् । ‘हामीलाई जस या श्रेय लिने होडबाजीमा सामेल हुन रहर छैन । हामीलाई जस होइन, काम चाहिएको हो । काम सफल बनाउनु छ । देश अघि बढाउनु छ । जनतालाई सुविधा पुर्‍याउनु छ,’ उनले भने ।

प्रधानमन्त्री ओलीले एकपछि अर्को गरी मुलुक नयाँ युगमा प्रवेश गरेको दाबी गरे । ‘२०७८ वैशाख १ गते लाग्दा पात्रो या क्यालेन्डरको पाना पल्टिएको मात्र होइन, मिति परिवर्तन भएको मात्र होइन, हामीले यहाँको स्तर पनि परिवर्तन गरेका छौं,’ उनले भने, ‘०७७ साल राजनीतिक, आर्थिक सबै दृष्टिले सफलताको वर्ष रह्यो । हामी नयाँ वर्षमा नयाँ नयाँ काम थालनी गर्दै छौं ।’

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ ०७:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×