एक किसानको ‘लकडाउन’ डायरी : बिहान टुकुचा, दिउँसो बारीमा

मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — किसानलाई बाह्रैमास खेतीको चटारो हुन्छ । खेती लगाउनु, सिँचाइ गर्नु, गोडमेल गर्नु, थन्क्याउनु र बजारसम्म पुर्‍याउनु । उनीहरु वर्षभरि व्यस्त हुन्छन् ।

भक्तपुर लोकन्थलीका किसान बुद्धकृष्ण (हिरो) हेक्काले बारीमा लगाएको रायो, चम्सुर, पालुंगो लगायतको साग अहिले तयारी अवस्थामा छ । तर, देशभर कोरोना संक्रमणको त्रास र ‘लकडाउन’ ले उनलाई आफ्नो नियमित काम गर्न सहज छैन । सरकारले ‘घरबाहिर ननिस्कनू’ भने पनि उनले दैनिक गुजाराकै लागि बारीमा तयार भएको सागलाई बजारसम्म पुर्‍याइरहेका छन् ।


लकडाउनमा एक किसानको दैनिकी कसरी चलिरहेको छ त, हामीले बुद्धकृष्णसँग बुझ्ने कोशिष गरेका छौं ।


‘कोरोनो भाइरस नेपालमा देखिनुअघि देखि नै सरसफाइमा ध्यान दिएका छौं । तरकारी उखेलेर घरमा छिर्दा होस् या बजार गएर फर्कंदा, साबुनपानीले हात धोएर मात्रै घर छिर्छु । अरु देशमा कोरोना लाग्यो रे भनेको मात्रै सुनेको थिएँ । हाम्रो देशमा पनि यसका रोगी देखिन थालेपछि डर त लागिरहेको छ । सरकारले घरबाहिर पनि निस्कन नपाउने निर्णय गर्दा साग बेच्नका लागि तयारी अवस्थामा थियो ।




चैत १० मा भोलिपल्ट बिहान ६ बजेदेखि घरबाहिर निस्कन नपाउने खबर पाएँ । तब, बजार लैजान धोइ–पखाली गरी मुठा बानेर तयार गरेको साग बजार लैजाने कि नलैजाने भन्ने दोधार पर्‍यो । वरपरका आफन्तसँग ११ गते बजार जाने कि नजाने सल्लाह गरें । बिहान तीन बजेनै घरबाट निस्कने र ६ बजे घर आइसक्ने कुरा भयो । त्यही सल्लाहअनुसार भोलिपल्ट बिहानै साइकलमा दुई सय मुठाभन्दा बढी साग लिएर भृकुटीमण्डपको टुकुचा बजार पुगेँ । बजार जाँदा पन्जा र मास्क लगाउने गरेको छु । हुलमुलमा जान्नँ । त्यसैले व्यापारीले निर्धारण गरेको मूल्यमा साग छाडेर घर फर्किनु परेको छ ।


त्यसपछि दुई दिनसम्म त घर भित्रै बस्यौं । घरमा बस्दा झलझली बारी सम्झिन थालें । बारीमा रायो र पालुंगोको साग टिप्न ढिलो भइसकेको थियो । तर, सरकारले घरबाहिर ननिस्कन भनेको थियो । तेस्रो दिन त मनले मानेन । श्रीमती र म खेततिर लाग्यौं । छिप्पिन लागेको पालुंगो र रायोको साग टिप्यौं । बारी वरपरका अन्य किसान पनि साग टिप्न आउन थाले । त्यसपछि बारीमा अलि असुरक्षित ठानेर घरमै मुठा बान्न थाल्यौं ।




भोलिपल्ट बिहान तीन बजे नै टुकुचा पुर्‍याएँ । उज्यालो हुँदा घर आउन हतार हुन्छ । बजारमा जति मूल्य तोकिन्छ त्यतिमै दिनुपर्ने बाध्यता छ । उज्यालो हुँदासम्म खुद्रामा बिक्री गर्न पाइँदैन । बारीमा सुकाएर राख्नुभन्दा सस्तोमै दिने गरेको छु । अहिले एक दिन बिराएर बजार गइरहेको छु । बजारमा हुने हुलमुलदेखि टाढै रहनु पनि छ । त्यसैले जति तरकारी लगेको हुन्छु सस्तोमै दिएर फर्कन्छु । पहिले प्रतिमुठा १० रुपैयाँमा बिक्री हुने साग अहिले ६ रुपैयाँमा बेचेर फर्कन्छु ।


आज पनि बिहानै साइकलमा दुई सय मुठा साग लिएर गएँ । ६ बजे नै घर फर्किएँ । आज चमसुर, पालुंगो, मेथी, रायो र धनियाँको दुई सय मुठा लगेको थिएँ । चमसुर र पालुंगो मात्रै एक सय १० मुठा थियो । रायो ९० मुठा लगेको थिएँ । एक मुठाको ६ रुपैयाँमा बिक्री गरेर फर्किए । अहिले भाउ नै छैन । काठमाडौंको मान्छे सबै गाउँ गइसके । काठमाडौं भएका मान्छे पनि घर बाहिर निस्कदैनन् । बजार व्यापारीको हातमा छ । उनीहरुले खुद्रा बिक्री गर्न दिँदैनन् । हामीले जति साग लगेका हुन्छौं, सबै उनीहरुले नै किन्छन् र महँगोमा बेच्छन् । बारीमा भएको साग फाल्नुभन्दा सस्तोमा दिने भनेर बजार गइरहेका छौं ।


घरबाहिर निस्किँदा जोखिम छ भन्ने थाहा छ । तर, खेतमा तरकारी छिप्पिरहेको हुन्छ । फाल्ने कुरा भएन । हाम्रो कमाई पनि यही हो । तरकारी बिक्री गर्न नजाने हो भने घर खर्च गर्ने पैसा हुँदैन । त्यसैले डरैडरमा बजार जानु पर्छ ।


बीउको मूल्य मात्रै उठाउन भए पनि व्यापारीले तोकेको मूल्यमा जोखिम मोलेरै बजार जाने गरेको छु । आज बिहान बजारमा तरकारी पुर्‍याएर फर्केपछि बारीमा पानी लगाएँ । बीचमा पानी लगाउन नसकेर बारी पनि सुख्खा भएको छ । मेरो दैनिकी बिहान बजार जाने, फर्कने, खाना खाने, दिउँसो तरकारी टिप्न बारीमा जाने अनि बेलुका मुठा पार्ने । लकडाउनमा यसरी नै बितिरहेको छ दिन ।




तरकारी लिएर बजार जाँदा प्रहरीले पनि रोकतोक गर्दैनन् । सहयोग गरिरहेका छन् । प्रहरीले रोक्दा पनि रिसाउँदिन । किनभने उहाँहरुले पनि हाम्रै सुरक्षाको लागि घरभित्रै बस्न भन्नुभएको हो । कोरोनाको औषधि नै घरभित्र बस्नुपर्ने रहेछ । त्यसैले बजार जाँदा पनि भीडभाडतिर नगई फर्कन्छु ।


घरमा श्रीमती र छोरा विवेकलाई घर बाहिर ननिस्कन भनेको छु । बजारबाट फर्केपछि पनि राम्ररी हात धोएर मात्रै घर भित्र छिर्छु । रोग लाग्न नदिन अपनाउनु पर्ने सबै सचेतना अपनाएको छु । तर, बारीमा लगाएको तोरी, गान्टे मुला, धनियाँ, पालुंगो, रायो बारीमै सुक्न दिनु पनि भएन । लकडाउन आफ्नै लागि हो तर, खेतमा तरकारी छ । तरकारी लगाउनेबाहेक अर्को पेसा छैन । त्यसैले सतर्कता अपनाएर बारीमा तरकारी टिप्न जाने र बजारमा तरकारी बेच्न लैजाने गरेको छु । कोरोनाको संक्रमणबाट बच्न आफ्नो र परिवारको स्वास्थ्यमा पनि ख्याल गरिराछु प्रकाशित : चैत्र १९, २०७६ १९:२३

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

चैतेदसैंमा सुनसान शक्तिपीठहरु

तृप्ति शाही

बैतडी — जिल्लाका ठूला शक्तिपीठहरु त्रिपुरा सुन्दरी, निंगलासैनी, मेलौली र डिलासैनीमा चैतेदसैंका अवसरमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दथ्यो । तर, यो वर्ष अवस्था त्यस्तो रहेन ।

कोरोना भाइरस संक्रमणको त्रास र देश लकडाउनमा रहेकोले सबै मन्दिरहरु सुनसान बनेका छन् । पाँच सयको हाराहारीमा राँगा र यो भन्दा बढीको संख्यामा बोकाको बली चढाउने मन्दिरमा सीमित पूजारीले पूजा मात्रै गरेर चैतेदसैं पर्व मनाए ।

बैतडीका शक्तिपीठहरुमा बर्सेनि चैत शुक्ल अष्टमी अर्थात आजकै दिन धेरै आफूले चाहेको पूरा होस् भनेर भक्तजनहरुले भाकल गर्थे । यसकै लागि जिल्ला तथा देशबाहिर पुगेकाहरु पनि आफ्नो थातथलो फर्किन्थे । दशरथचन्द नगरपालिका–४ का गोवर्द्धन रानाले भने, ‘सबै धार्मिक स्थलमा थेग्नै नसक्ने भिड हुन्थ्यो । यो वर्ष भने कोही छैनन् । भित्र पूजा गर्नेहरु मात्र छन् ।’

उनका अनुसार यहाँको त्रिपुरा सुन्दरी र निंगलासैनी भगवती मन्दिरमा पूजा गर्न भारतबाटसमेत ठूलो संख्यामा दर्शनार्थी आउने गर्थे । नेपाल र भारत दुवैतर्फ लकडाउन चलिरहेकोले उनीहरु पनि यसपटक आउन पाएनन् ।

यो वर्षको चैतेदसैं खल्लो भएको दशरथचन्द नगरपालिका–२, देहिमाण्डौका स्थानीय सूर्य बोहराले बताए । देहिमाण्डौको निंगलासैनी मन्दिरमा यो वर्ष एक–एक वटा राँगा र बोकाको बली चढाएर पूजा मात्र गरिएको उनले सुनाए । ‘त्यसका लागि पनि स्थानीय प्रशासनसँंग हारगुहार गरेर भिडभाड नगरी चढाइएको हो । मुखिया र पूजारीले मात्र भित्र बसेर पूजा गर्नुभयो,’ उनले भने, ‘यसअघि २० हजारभन्दा बढी मान्छेभेला हुने गरेका थिए ।’

मन्दिर आसपासका गाउँहरुबाट घण्टौं हिँडेर राँगा तथा बोकासहित मन्दिरतर्फ आएका धेरैलाई फिर्ता पठाइएको जिल्ला प्रहरी प्रमुख डिएसपी डिल्लीनारायण पाण्डेयले बताए ।यो वर्ष अहिलको परिस्थितिअनुरुप भीडभाड नगरी सामान्य पक्रिया मात्रै पुर्‍याएर पूजाआजा भएको उनको भनाइ छ । उनले मन्दिर क्षेत्रमा भीडभाड हुन नदिन ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको जानकारी दिए ।

‘मंगरबार राति र बुधबार बिहान केही ठाउँबाट स्थानीय बली चढाउन भन्दै राँगा र बोकासहित आएका थिए । सबैलाइ फर्कायौं,’ उनले भने, ‘मन्दिरका पुजारीहरुले मात्र पूजा गरे ।’

प्रकाशित : चैत्र १९, २०७६ १९:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×