चोक चोकमा साबुनपानी

टोलटोलमा चन्दा उठाएर हात धुने पानी र साबुनको व्यवस्था गरिएको छ । विभिन्न कार्यालयमा हात धोएर मात्रै प्रवेश दिइएको छ । केही स्थानमा सम्भावित संक्रमणबाट बच्नका लागि स्यानिटाइजरको प्रयोगसमेत गरिएको छ । साबुनपानीले पटक–पटक हात धुादा कोरोना भाइरस फैलिने जोखिम कम हुने चिकित्सकहरूले जनाएका छन् ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पाको न्युरोडमा पुग्नुभयो भने त्यहाँ तरल साबुनको बट्टा र स्ट्यान्डसहितको १२ वटा पानी भरिएको टुटी जडित हरियो ड्रम देख्नु हुनेछ । यो प्रायः भीडभाड हुने त्यस क्षेत्रमा किनमेल गर्न आउने सर्वसाधारणलाई हात धुन राखिएको हो । यसमा हात धोएबापत् कुनै शुल्क लाग्दैन ।

त्यस क्षेत्रका मोबाइल व्यवसायीले मिलेर कोभिड–१९ को संक्रमणबाट बचाउन निःशुल्क हात धुने व्यवस्था मिलाएका हुन् । ‘रोग लागेपछि उपचार खोज्नुभन्दा लाग्न नदिने उपाय अपनाउनु ठीक ठानेर यसो गरेका हौं,’ न्युरोडका विवेक शर्माले भने । न्युरोडमा जस्तै सुन्धारा, रत्नपार्क, जमल, घण्टाघरमा राख्ने योजना रहेको उनले बताए ।


ड्रम २ सय २५ लिटर पानी राखिएको छ । १२ वटा ड्रममा ३ हजार ६० लिटर पानी जम्मा गर्ने जिम्मेवारी श्रीराज महर्जन र महेन्द्र शाहीले लिएका छन् । पानी भर्न दुई जना कामदार राखेको महर्जनले बताए । ‘दैनिक ५ हजार लिटर पानीले यस क्षेत्रमा आउने सर्वसाधारणलाई हात धुन पुग्छ,’ उनले भने, ‘साबुन दिनको ३ वटा भए पुग्छ ।’


चोकचोकमा हात धुने व्यवस्था गरेकाले सबैलाई सचेत गराएको कीर्तिपुरका सुजित आर्चायले बताए । कामाडौंको भोटेबहाल भने लायन्स क्लब अफ काठमाडौं सर्मपनले ३ सय लिटरको पानी ट्यांकी राखेर हात धुने व्यवस्था मिलाएको छ । ट्यांकीमा पानी भर्ने र साबुन राख्ने जिम्मेवारी त्यहाँका बालकृष्ण अग्रवालले लिएका छन् । क्लबका सचिव अग्रवालले बबरमहल, वसन्तपुर र मैतीदेवीमा पनि राख्ने योजनामा रहेको बताए ।


कुपण्डोलमा भने नाइटिङ्गेल स्कुलले निःशुल्क हात धुने व्यवस्था मिलाएको छ । स्कुलले कोरोना भाइरसबाट बच्ने र बचाउने उपाय, भाइरसका मुख्य लक्षणबारे लेखिएको जनचेतनामूलक सन्देश पनि राखिएको छ । ललितपुर महानगरपालिका–१६ वडाले भने धपगाल बजारमा राख्ने योजना बनाएको जनाएको छ ।


काठमाडौंस्थित मैतीदेवीमा पनि युनाइटेड क्लबले हात धुने व्यवस्था मिलाएको छ । १० हजारको लगानीमा पैदलयात्रुका लागि सबैले हात धुने व्यवस्था गरेको क्लबका अध्यक्ष राम शाहीले बताए । वरिपरि कोरोनासम्बन्धी जनचेतनामूलक फ्लेक्स बोर्ड टाँसेर साबुनपानीले हात धुने व्यवस्था मिलाइएको छ । ‘कुनै वस्तु छुनेबित्तिकै हात धुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘कोरोनाको त्रासले भयभीत बनेको बेलामा पैदलयात्रु तथा सबैले हात धोऊन् भनेर व्यवस्था मिलाए हौं ।’ टोलटोलमा रहेका सबै क्लब तथा समितिले हात धने ठाउँको व्यवस्था गर्न पछि पर्न नहुने उनले बताए ।


त्यस्तै, काठमाडौं महानगरपालिकाको १५ नम्बर वडा कार्यालयले पनि स्वयम्भूस्थित भगवान्पाउ चोकमा हेल्थ डेस्कसहित हात धुने व्यवस्था गरेको छ । डेस्कमा हात धुने व्यवस्थासहित स्यानिटाइजर पनि राखिएको वडाध्यक्ष ईश्वरमान डंगोलले बताए । वडाका भीडभाड हुने सबै ठाउँमा यस्तो व्यवस्था गर्ने तयारी भइरहेको उनले बताए ।

महानगरीय प्रहरी कार्यालय रानीपोखरीले रत्नपार्क हुँदै आवतजावत गर्ने सर्वसाधारणलाई लक्षित गरेर हात धुने पानी र डिटोल राखेको छ ।


कार्यालय प्रवेश गर्ने प्रहरी र सर्वसाधारणले पनि हात धोएर मात्रै जाने गरेका छन् । कार्यालयबाट घर जाँदा पनि हात धुने गरेका छन् । महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाले कोरोनाविरुद्ध जनचेतना र सावधानीका लागि मुख्य प्रवेशद्वारमा साबुनपानीले हात धुने व्यवस्था गरेको छ । महाशाखाले हात धोई ज्वरो नापेर मात्र कार्यालयमा छिर्ने व्यवस्था गरेको प्रवक्ता एसी जीवनकुमार श्रेष्ठले बताए ।




‘ट्राफिक महाशाखाको मूलगेट अगाडि बाल्टिनमा पानी र साबुन राखिदिएका छौं,’ उनले भने, ‘ज्वरो नापेर र हात धोएर मात्र भित्र जानुहोला भन्ने सूचनासमेत मूलगेट अगाडि राखेका छौं ।’ कार्यालयमा प्रवेश गर्ने प्रहरी कर्मचारी, सेवाग्राही आगन्तुकले साबुनपानीले हात धोएरमा मात्र भित्र जान पाइने छ । महाशाखाका मातहतका सबै ट्राफिक कार्यालयमा पनि साबुनपानीले हात धुने व्यवस्था मिलाउन निर्देशन गरिसकेको महाशाखाले जनाएको छ ।


हात धोएर कार्यालय प्रवेश


स्पिकरमा कोरोना भाइरसबारे सचेतनाका आवाज गुन्जिएको छ । पैदलयात्रु, सवारीसाधन चालकलाई कोभिड–१९ बारे पर्चा वितरण गर्ने कार्य पनि उत्तिकै छ । सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयले कार्यालय प्रवेश गर्नुअघि हात धुने व्यवस्थाको थालनी गरेको छ । कोभिड–१९ संक्रमणको जोखिम न्यूनीकरणका लागि कार्यालयमा सेवा लिन आउने सेवाग्राहीलाई हात धुने व्यवस्था गरेको महानगरीय प्रहरी परिसर भक्तपुर प्रमुख एसपी सविन प्रधानले बताए ।


‘नागरिक सहजकर्ताले हात धोएर मात्र कार्यालय प्रवेश गर्न सेवाग्राहीलाई सुझाव दिन्छन्,’ उनले भने, ‘कर्मचारी तथा सेवाग्राहीलाई हात धुन प्रवेशद्वारमै साबुनपानीको सुविधा छ ।’ जिल्ला प्रशासन कार्यालय भक्तपुरले मातहतका सरकारी कार्यालयमा हात हुने व्यवस्था गर्न निर्देशन दिएको जनाएको छ । सबै सरकारी कार्यालयले कोभिड–१९ बारे सचेतना अपनाउँदै स्यानिटाइजरको प्रयोग गर्ने र हात धुने व्यवस्था गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी हुमकला पाण्डेले बताइन् । ‘जिल्ला प्रशासन प्रवेश गर्नुअघि हात धोएर व्यवस्था मिलाएका छौं,’ उनले भनिन् ।


हात धुन सिकाउँदै स्काउटर


काठमाडौं – नेपाल स्काउटले काठमाडौं उपत्यकाका मुख्य चहलपहल हुने कम्तीमा ५० स्थानमा स्यानिटाइजर केन्द्र स्थापना गरेको छ । नेपाल स्काउटले कोरोनाको रोकथाम गर्न जनचेतनामा आफ्ना रोभर र रेञ्जर सदस्य परिचालन गरेर चोकचोकमा स्यानिटाइजरको प्रयोग र हात धुने तरिका सिकाइरहेका छन् । त्यस्तै रोग लाग्न नदिन अपनाउनुपर्ने विधिको पर्चा बाँड्ने गरेका छन् । स्काउटले काठमाडौं उपत्यकाका सर्वसाधारणको चहलपहल हुने सामाखुसी, जावलाखेल बसपार्क, चाबहिल, असन लगायत ५० स्थानमा स्यानिटाइजरसहित हात धुने ठाउँको व्यवस्था गरेको हो । एउटा स्टेसनमा ३ देखि ५ जनाको प्रशिक्षित स्वयंसेवक टोली खटिएका छन् ।


कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट जोगिन सुरक्षित हात धुने तरिका, स्यानिटाइजरको प्रयोग र सुरक्षाका अरू उपायबारे सिकाउन आफ्ना स्वयंसेवक परिचालन गरिसकेको नेपाल स्काउट राष्ट्रिय तदर्थ समिति संयोजक लोकबहादुर भण्डारीले बताए । प्रकाशित : चैत्र ८, २०७६ १०:२२

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सावधानी अपनाउँदैनन् चालक

सीमा तामाङ

काठमाडौँ — लगनखेलदेखि रत्नपार्क जाने माइक्रोबसका चालकले मास्कबिनै गाडी चलाइरहेका थिए । सहचालकले पनि मास्क नलगाई यात्रुको अगाडि पुगेर भाडा उठाइरहेका थिए । यात्रुले भने केहीले सर्जिकल, धेरैजसोले कपडाको मास्क लगाएका थिए । मास्क नहुने महिलाले भने सलले मुख छोपेका थिए ।

केही पुरुष यात्रुले भने रुमाल बाँधेर यात्रा गरिरहेका थिए । मास्कबिनै यात्रा गर्ने यात्रु पनि उत्तिकै थिए । मास्क लगाउने यात्रुले नलगाउनेलाई एकहोरो हेरिरन्थे । उपत्यकामा चल्ने सवारीसाधनमा चढ्ने यात्रुको संख्यामा समेत कमी आइरहेको यातायात व्यवसायीहरू बताउँछन् । उपत्यकाबाहिर जाने सवारीमा भने यात्रुको चाप बढेको छ ।

काठमाडौं–बाह्रबिसे/त्रिपुरासुन्दरी चल्ने बसमा बिहीबार सिटभन्दा बढी यात्रु चढेर गाउँ फर्किरहेका थिए । दसैंतिहारमा मात्र भीड हुने बसले चाडपर्व नहुँदा पनि सिटभन्दा बढी यात्रु लिएर गएको हो । ती बसका कर्मचारी पनि मास्कबिना थिए भने यात्रुको स्यानिटाइजरको व्यवस्था पनि थिएन । विश्वभर कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को त्रास फैलिए पनि यातायात क्षेत्रमा कार्यरत चालक/सहचालकले हालसम्म कुनै पनि सावधानी अपनाएका छैनन् ।

कोभिड–१९ संक्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रण उच्चस्तरीय समन्वय समितिको बुधबार बसेको बैठकले सिट क्षमताभन्दा बढी यात्रु ओसारपसार नगर्न तथा नगराउन यातायात व्यवसायीलाई आग्रह गरेको छ । यातायात व्यवस्था विभागले बिहीबार सिटभन्दा यात्रु चढाउन नदिन निर्णय गरेको छ । ‘सिट खाली नभएको बसमा चढनुस्,’ विभागका महानिर्देशक गोगनबहादुर हमालले भने, ‘यातायात व्यवसायीले पनि यात्रुको सुविधाका लागि स्यानिटाइजरको व्यवस्था गर्नुपर्छ ।’ यात्रु चढाउन रुटमा लैजानुअघि संक्रमणमुक्त बनाउने व्यवस्था गर्न पनि विभागले आग्रह गरेको छ ।

विभाग र प्रहरीले यसको अनुगमन गर्न छुट्टै समितिसमेत बनाउने भएको छ । नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासघंका महासचिव सरोज सिटौलाले थोरै यात्रु बोकेर हिँड्न तयार रहे पनि गाडीको तेल खर्च र चालक/सहचालकको स्वास्थ्य सुरक्षामा सरकारले ध्यान दिनुपर्ने माग गरे । ‘चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीलाई प्रोत्साहन भत्तादेखि बिमाको व्यवस्था छ,’ उनले भने, ‘तर, यातायात क्षेत्रका लागि भने निर्देशन र निर्णय मात्र गरिएको छ ।’
यातायातलाई संवेदनशील क्षेत्र घोषणा गरे पनि त्यसतर्फ सरकारको ध्यान पुग्न नसकेको उनले दाबी गरे । ‘चालक/सहचालक दैनिक सयौं यात्रुसँग घुलमिल हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘उनीहरूले आफैं मास्क किनेर लाउन बाध्य छन् ।’

सरकारले यात्रुवाहक सार्वजनिक यातायातका सवारीधनीले सवारीसाधन चलाउनुअघि सवारीसाधनलाई डिसइन्फेक्सन स्प्रे गर्न निर्देशन दिएको छ । तर, डिसइन्फेक्सन गर्न सहजै सामान नपाउने उनले सुनाए । ‘मास्क, थर्मल गन, सेनिटाइजर, स्प्रे सबै किन्न तयार छौं,’ उनले भने, ‘त्यो पनि तोकिएको सरकारी मूल्यमा सहजै पाउनुपर्छ ।’ त्रासका कारण लामो र मध्यम दूरीमा यात्रुको संख्या बढेको उनले बताए । उपत्यकाभित्र भने अरू बेला गुड्नेको तुलनामा आधा मात्रै सार्वजनिक यातायात गुड्ने गरेको उनले बताए ।

सार्वजनिक यातायात केन्द्रीय महासंघका अध्यक्ष होमप्रसाद अधिकारीले सबै कम्पनीलाई सवारीसाधन सरसफाइ गर्न, मास्क लगाएरमा चलाउन निर्देशन दिइसकेको बताए । ‘सार्वजनिक सवारीसाधन भएपछि यात्रुलाई पनि सुरक्षित साथ गन्तव्यमा पुर्‍याउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘सम्बन्धित निकायले चालक/सहचालककै सुरक्षाका लागि केही नगरेपछि यात्रुलाई कसरी सुरक्षित यात्रा गराउने ?’ जनचेतना फैलाउनका लागि पर्चा, पम्पलेट बाँडे पनि यात्रुलाई सुरक्षित यात्रा दिन नसकेको उनले बताए ।

‘सम्बन्धित निकायले चालक/सहचालकको सुरक्षाको जिम्मा लिनुपर्छ,’ उनले , ‘उनीहरूले जस्तोसुकै अवस्थामा पनि सवारीसाधन चलाइरहेका हुन्छन् ।’ टिकट काट्ने ठाउँ धेरै भीडभाड हुने भएकाले त्यसलाई ई–टिकटमा परिवर्तन हुनुपर्ने उनले सुनाए । त्यस्तै, सरकारले किस्तामा लिएका सवारीसाधनको ३ देखि ६ महिनासम्मको ब्याज तथा किस्ता मिनाहा गर्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्ने उनले माग गरे ।

नेपाल यातायात स्वतन्त्र संगठनका अध्यक्ष नवराज घिमिरेका अनुसार ग्रामीण क्षेत्रबाट आउने सवारीसाधनमा केही चाप देखिए पनि उपत्यकामा सञ्चालन हुने सवारीसाधनमा यात्रुको संख्या न्यून रहेको बताए । त्यस्तै सुरक्षाका लागि अब बसपार्कहरूमा पानी ट्यांकी राखेर सफा गरिने उनले सुनाए । पृथ्वी राजमार्ग बस सञ्चालक समितिका अध्यक्ष योगेन्द्र केसीले बसका चालक/सहचालकहरूलाई मास्क र रुघाखोकी, ज्वरो आउने तथा खोकी लाग्ने यात्रुलाई छुट्टै ठाउँको व्यवस्था तथा नजिकैको स्वास्थ्य चौकीमा सामान्य परीक्षण गराई आवजावत गराइरहेको बताए ।

फागुन १५ गतेदेखि निरन्तर घट्दै गएको यात्रुको संख्यामा बिहीबार अचाक्ली बढेको उनले सुनाए । पहिले दैनिक माइक्रोबस, मिनीबस, रात्रिबस, एसी/डिलक्स गरी दुई सयभन्दा बढी सवारीसाधन चलिरहेको अवस्थामा अहिले ७० वटा मात्र चलिरहेको उनले बताए । यात्रुको संख्या घटेका कारण आइतबारदेखि सवारीको संख्या घटाउने तयारी भइरहेको उनले सुनाए । ‘बिरामी र चिकित्सक पछि संक्रमण फैलाउने अर्को आधार हो, सार्वजनिक बस,’ उनले भने, ‘दैनिक विभिन्न यात्रुसँग हिँड्नुपर्ने भएकाले सवारीसाधनले पनि संक्रमण फैलाउने छ ।’

राजधानीकै बसपार्कमा छैन हेल्थ डेस्क

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को मापदण्डअनुसार सरुवा रोगहरूको संक्रमण फैलन नदिन यातायात ट्रान्जिट र बसपार्क, नाकाहरूमा स्वास्थ्य परीक्षणमा कडाइ गर्नुपर्छ । तर, राजधानीकै बसपार्कहरूमा हालसम्म पनि हेल्थ डेस्क राखिएको छैन । महासचिव सिटौलाका अनुसार उपत्यकाका सबै बसपार्कहरूमा हेल्थ डेस्क राख्न एक साता अघिदेखि नै आग्रह गरेको थियो । तर हालसम्म त्यसको व्यवस्था हुन सकेको छैन ।
आफ्‍नै प्रयास

काठमाडौं चक्रपथमा सञ्चालन भएका सुन्दर यातायात र साझा यातायातले पनि यस्तो सेवा सुरु गरिसकेको छ । सुन्दरले यात्रुको तापक्रम परीक्षण गर्ने र ग्यारेजबाट सवारीसाधन निस्कनुअगावै डिसइन्फेक्सन गर्ने गरेको जनाएको छ भने साझाले पनि सबै सवारीसाधनलाई डिसइन्फेक्नस गरेर मात्र यात्रु चढाउन सुरु गरेको छ । यातायात व्यवस्था विभागले महानिर्देशक गोगनबहादुर हमालले एक महिनाका लागि रुट परमिट खुला गर्ने जनाएका छन् । यात्रुको भीडभाडलाई मध्यनजर गर्दै रुट परमिट खुला गरेको उनले बताए । त्यस्तै यातायात कार्यालयमा लाइसेन्स नवीकरण हुने तर नयाँ र क्याटेगोरी थप गर्न नपाउने उनले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७६ १०:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×