जग्गा नहुँदा बनेन विद्यालय भवन- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जग्गा नहुँदा बनेन विद्यालय भवन

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — प्याफलस्थित अग्ला भवनको बीचमा छ, कान्ति ईश्वरी राज्यलक्ष्मीे विद्यालय । २२ आना जग्गामा विद्यालयको मुख्य भवन छ । दायाँबायाँ टहरा छन् । मुख्य भवन भने कतै भासिएको त कतै पर्खाल छुट्टिएको अवस्थामा छ । भूकम्पले क्षति पुर्‍याएको भवनमा १९ कोठा छन् ।

भवन अभाव भएपछि अफिस, शौचालय, पुस्तकालय र कम्प्युटर कोठालाई पनि स्टोर रुम बनाइएको छ । जोखिमयुक्त भवन भएकाले विद्यार्थी अर्कै भवनमा पढ्छन् । विद्यालयको खाली मैदानको दायाँबायाँ दुई वटा भवन छन् । पहिलो तल्ला ढलान गरिएको छ भने अर्को तल्ला ट्रष्टले निर्माण गरेको छ । दुई भवनमा ११ कोठा छन् ।


तिनै कोठामा शिशु कक्षा (नर्सरी) देखि १० सम्मका विद्यार्थीलाई पढाइरहेको निमित्त प्रधानाध्यापक रामशरण खनालले बताए । भूकम्पअघि तीन सयभन्दा बढी विद्यार्थी भए पनि भवन बन्न नसकेपछि विद्यार्थी घटेर १ सय ५० मा पुगेको छ । ‘विद्यालय निर्माण गर्न हरेक वर्ष नापजाँच र अनुगमन गरिन्छ,’ उनले भने, ‘तर, जग्गाको लालपुर्जा नहुँदा भवन बन्न सकेको छैन ।’


गत पुसमा मेयर विद्यासुन्दर शाक्य, राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीसहितको टोलीले अनुगमन गरी सडककै छेउमा र सम्पदाभित्र रहेको भन्दै विद्यालय भवन नबन्ने बताएका थिए । माघमा महानगर, विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षक प्रतिनिधि बसेर स्थानान्तरण गरेर उक्त ठाउँमै भवन निर्माण गर्ने गरी हस्ताक्षर गरिएको थियो । ‘तर, अहिले विद्यालयलाई एउटा कोठामा सीमित राखेर विद्यार्थी र शिक्षकलाई अन्य ठाउँमा पठाउने र भवन निर्माण भएपछि स्कुल फेरि सञ्चालन गर्ने सुनेको छु,’ उनले भने, ‘लिखितम अहिलेसम्म आएको छैन ।’


वसन्तपुरस्थित नवआदर्श माविको अवस्था पनि उस्तै छ । तीन आना दुई पैसा दुई दाम जग्गामा रहेको विद्यालयमा शिशु अर्थात् बाल विकास केन्द्रदेखि ११ कक्षासम्म पढाइ हुन्छ । चारतले भवनको पहिलो तलामा हनुमानढोका दरबार संरक्षण समितिको कार्यालय र शौचालय छ । दोस्रो, तेस्रो र चौथौ तलामा पढाइ हुन्छ । भत्काएर नयाँ बनाउनुभन्दा रेट्रोफिटिङ गर्न लागिएको प्रधानाध्यापक पदम श्रेष्ठले बताए । ‘स्कुल नापजाँच गरेर जान्छन्, जग्गा यता छोड्नुपर्छ, उता छोड्नुपर्छ भन्छन्,’ उनले भने, ‘थोरै जग्गा भएकाले बनाउन पुग्दैन भनेर जान्छन् ।’


बाल सेवा मावि झोछें र न्युरोडको निर्मल विद्यापीठ आधारभूत विद्यालयले पनि भवन बनाउन सकेका छैनन् । विद्यालय गुठी संस्थानको जग्गामा छन् । जोखिमपूर्ण भवनको पहिलो र दोस्रो तलामा कम्प्युटर ल्याब, शिशु कक्षा, शिक्षकका लागि बस्ने कोठा, अकाउन्ट कक्षा छन् भने तेस्रो तला बन्द छ । पुनर्निर्माण गरी जसोतसो चलाइए पनि तेस्रो तला बनाउन नसकिएको शिक्षक दीपक दाहालले बताए ।


निर्मल विद्यापीठको पहिलो तला संस्थानले व्यापारीहरूलाई दिएको छ । दोस्रो तलामा मात्र पढाइ हुन्छ । विद्यालयमा दिउँसो काम गर्नेहरूका र फुटपाथ व्यापारीका छोराछोरी पढ्ने गरेको एक शिक्षकले बताए । कम विद्यार्थी भएका विद्यालय गाभ्ने प्रक्रिया चलिरहेकाले उनले विद्यार्थी संख्या नलेख्न आग्रह गरे ।


यी विद्यालयजस्तै काठमाडौंका १८ वटा विद्यालय जग्गा अभावका कारण पुनर्निर्माण हुन सकेका छैनन् । कुनैको आफ्नै लालपूर्जा छैन, कुनैसँग पर्याप्त जग्गा छैनन् । अन्य संस्थाको नाममा हुँदा अनुमति नदिने जस्ता समस्याले भवन बन्न नसकेको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई (शिक्षा) ले जनाएको छ । काठमाडौंका २ सय ८१ वटा सामुदायिक विद्यालयमध्ये २ सय ३२ वटामा भूकम्पबाट क्षति पुगेको थियो । हालसम्म १ सय ४ वटाको पुनर्निर्माण सकिएको इकाइका इन्जिनियर सागर पौडेलले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र २, २०७६ ०९:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धमाधम बन्दै च्यासल रंगशाला

वाग्मती करिडोरको जग्गामा खोलाबाट २० मिटर परमात्र संरचना बनाउनुपर्ने नियमका कारण रंगशालाको क्षमता ८ हजारमा झरेको छ 
कुशल तिमल्सिना

काठमाडौँ — दशरथ रंगशालाको विकल्पका रूपमा स्तरोन्नति भइरहेको च्यासल रंगशाला निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ । जेठ मसान्तसम्म निर्माण पूरा भइसक्नुपर्ने यो रंगशालामा कार्यप्रगतिको गति हेर्दा भने निर्धारित समयमै सम्पन्न भइसक्नेमा शंका गर्ने धेरै ठाउँ छ ।

देशको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रियस्तरको दशरथ रंगशाला भूकम्पले क्षतविक्षत हुनुअघि नै पुनर्निर्माणको काम हुँदै थियो । त्यसलाई मध्यनजर गरी वैकल्पिक रूपमा च्यासल मैदानको स्तरोन्नतिको काममा खेलकुद मन्त्रालय र राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप) ले तदारुकता देखाएका थिए । मन्त्रालयले अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) सँग मिलेर कृत्रिम मैदानसहितको रंगशाला बनाउने सम्झौता गरेको थियो ।

ललितपुर महानगरपालिका ९ मा पर्ने वाग्मती नदी किनारको करिब ४९ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको च्यासलमा दीर्घकालीन महत्त्वको रंगशाला बनाउन नसकिने अवस्था बुझेर पूर्ववत योजना स्थगित भयो । फेरि २०७४ वैशाखमा डाँफे प्रेररा प्रतिष्ठा जेभीसँग २ वर्षमा काम सम्पन्न गर्ने गरी नयाँ सम्झौता भएको हो । त्यसपछि गति पाएको निर्माण कार्य अहिले जारी छ । यसबीचमा वाग्मती परियोजनाको हस्तक्षेप, वर्षाको समयमा वाग्मतीको बाढी पस्दा र च्यासल फुटबल क्लबले प्रशिक्षणस्थलका रूपमा प्रयोग गर्दा निर्माणकार्य केही धकेलिएको राखेपका साइट इन्जिनियर पूर्णबहादुर सुन्दासले बताए ।

‘मेरो विचारमा अन्य परियोजनाको तुलनामा यो रंगशाला स्तरोन्नतिको काम छिटो भइरहेको हो । केही अवरोधका बाबजुद यहाँ काम रोकिएको छैन,’ इन्जिनियर सुन्दासले सुनाए । २ वर्षको समय गत वैशाखमा सकिएपछि २ पल्ट थपिएको समय जेठमा सम्पन्न हुँदैछ । १ सय २० मिटर लम्बाइ र ७० मिटर चौडाईको मैदानसँगै दक्षिणतर्फ ५ सय दर्शक क्षमताको प्यारापिटमात्र रहेको च्यासल टेक्निकल सेन्टरलाई रंगशालाको स्वरुप दिन पूर्व र पश्चिमतर्फ तीनतले प्यारापिट निर्माण सम्पन्न भएको छ । दक्षिणतर्फ भएको प्यारापिटको दायाँबायाँ दुई तले नयाँ प्यारापिट निर्माण गरिएको छ । हरेक ब्लकमा दुई शौचालय रहनेछन् भने दक्षिणतर्फको ब्लकमा चेन्जिङ रुम, रेफ्री रुम, मिडिया सेन्टर र मेडिकल रुम रहनेछन् ।

निर्माण भएका प्यारापिटको भित्रपट्टि फिनिसिङको काम अहिले भइरहेको छ । त्यसबाहेक मैदानमा ड्रेन राख्ने काम हुँदैछ । साइट इन्जिनियर सुन्दासका अनुसार मैदानमा पानी नजम्ने प्रविधिसहित ड्रेन राखेपछि बालुवामिश्रित रोडाले छोपेर त्यसमाथि माटो भरिन्छ र दुबो रोपिन्छ । मैदानमा आधुनिक प्रविधिको बर्मुडा ग्रास रोप्ने तयारी छ । अहिले दैनिक २० मजदुरले काम गरिरहेका छन् ।१० हजार दर्शक क्षमताको प्यारापिटसहित रंगशाला निर्माण गर्ने सम्झौता भए पनि वाग्मती करिडोरको जग्गामा खोलाबाट २० मिटर परमात्र संरचना बनाउनुपर्ने नियमका कारण रंगशालाको क्षमता ८ हजारमा झरेको छ । रंगशालाको तीनपट्टि प्यारापिट निर्माण भएको छ ।

यो रंगशाला निर्माणका लागि ३३ करोड लागतको सम्झौता भएकोमा ठेकेदार कम्पनीले १३ पटक गरी २१ करोड भुक्तानी लिइसकेको छ । वाग्मती करिडोरको जग्गामा संरचना निर्माण गर्न नपाएपछि कुल लागत कम हुने इन्जिनियर सुन्दासले बताए । तर निर्माण कम्पनी प्रतिष्ठा जेभीका म्यानेजर इन्जिनियर महेशमंगल जोशीले सम्झौताबाहेक बोरिङ र मैदान निर्माणको काम गर्नुपरेकाले लागत कम नहुने तर्क गरे । ‘हामीले नियमित रूपमा काम गरिरहेका छौं । सम्झौतामा मैदानको काम उल्लेख थिएन, बोरिङलगायत नयाँ काम गर्नुपर्‍यो । त्यसले गर्दा निर्धारित समयभन्दा केही धकेलिएको हो । समय–समयमा सानातिना समस्याहरू आएका पनि थिए,’ जोशीले भने ।

राखेपले यस मैदानमा १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदअन्तर्गत हक्कीको स्पर्धा आयोजना गर्ने तयारी गरेको थियो । सम्भव नभएपछि हक्की खेल नै प्रतियोगिताबाट हटाइयो । पछि फुटबलको अभ्यासस्थल बनाउने भनियो । त्यसका लागि निर्माणाधीन रंगशालाको काम स्थगित गरी सरसफाइ गरिसकिएको थियो । तर अन्तिममा प्रयोगमा ल्याइएन ।वाग्मती किनारमा बगरका रूपमा रहेको पर्ती जग्गामा खेलकुद केन्द्र बनाउने पहल स्थानीय च्यासल क्लबले करिब तीन दशकअघि नै गरेको थियो । ललितपुर नगरपालिकासँगको सहकार्यमा खेलकुद मैदान निर्माण भएपछि च्यासलले घरेलु मैदानको रूपमा प्रशिक्षणलगायत विभिन्न कार्यक्रम पनि हुन थालेका थिए ।

एन्फाले २०५९ सालमा च्यासलमा टेक्निकल सेन्टर बनाउने प्रस्ताव ल्याएपछि ललितपुर प्रशासन र च्यासल क्लबको सहमतिमा फिफाको गोल प्रोजेक्टअनुसारको टेक्निकल सेन्टर स्थापना भयो । यो टेक्निकल सेन्टरको उद्घाटन २०६३ सालमा एएफसीका तत्कालीन अध्यक्ष मोहम्मद बिन हमामले गरेका थिए ।

प्रकाशित : चैत्र २, २०७६ ०८:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×