लेन बन्यो, ऐन कहिले ?

सीमा तामाङ

काठमाडौँ — साइकल सिटी बनाउने योजनाअन्तर्गत ललितपुर महानगरपालिकाले मंसिरदेखि लेन निर्माणको काम सुरु गर्‍यो । उक्त लेन अन्य सवारीसाधनसँग मिलेर चलाउनुपर्ने थियो । साइकल आएको खण्डमा अन्य सवारीले बाटो छोड्नुपर्ने र साइकल नभएको खण्डमा चलाउन पाइने बताइएको थियो तर लेनमा ठूला सवारीसाधनले साइकलयात्रुलाई प्राथमिकता दिएनन् ।

ZenTravel

साइकल प्रयोगकर्ता सुरक्षित नहुने भएपछि साइकल ऐन ल्याउने तयारी महानगरपालिकाले गरेको थियो । ऐनबाट उक्त लेनमा साइकल यात्रुलाई प्राथमिकतासँगै सुरक्षाको प्रत्याभूति हुने मेयर चिरीबाबु महर्जनले बताएका थिए । साइकलसम्बन्धी एक कार्यक्रममा उनले पुसको अधिवेशनबाट साइकल ऐन पारित गर्ने दाबी गरेका थिए तर माघको दुई साता भईसक्दा पनि साइकल ऐन ल्याउन सकेको छैन ।

Meroghar


महानगरपालिकाले साइकलसम्बन्धी काम गर्न परामर्शदाता नियुक्त गरेको नेपाल साइकल सोसाइटी पनि साइकल ऐन आउने/नआउने भन्ने अन्योलमा छ । साइकल ऐनका प्रारम्भिक ढाँचा २५ दिनअगाडि नै महानगरपालिकालाई दिइसकेको सोसाइटीको साइकल ऐन निर्माण संयोजक तथा वातावरणीय इन्जिनियर निभेष दुगडले बताए । ‘महानगरले माघमा पारित गर्ने योजना सुनाएको छ,’ उनले भने ।

साइकल ऐनको ड्राफ्ट साइकलयात्री, पैदलयात्री र अन्य सवारीसाधनलाई मध्यनजर गर्दै बनाइएको उनले बताए । उक्त लेनमा साइकल र ह्वीलचियर प्रयोगकर्तालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनले उल्लेख गरे । उक्त ऐनको ड्राफ्टमा साइकलमा दुईभन्दा बढी सवार हुन नपाइने तर सिट भएको खण्डमा सिटअनुसार यात्रा गर्न पाइने उल्लेख छ । साइकल लेनमा साइकलयात्रुको अग्राधिकार हुने तर लेन नभएको खण्डमा अन्य सवारी चालकसरह अधिकार हुने उल्लेख छ । त्यस्तै, साइकल प्रयोगकर्ताले साइकल चलाउँदा टाढाबाट देखिने चम्किला साधन अर्थात् साइकलको अगाडि हेडलाइट र पछाडि रातो परिवर्तनशील बत्ती राख्नुपर्नेछ ।

साकइल प्रयोगकर्ताको बिमा सम्बन्धमा महानगरपालिकाले कोष खडा गर्ने साइकल ऐनको ड्राफ्टमा उल्लेख छ । साइकल चालकलाई प्राथमिकता नदिई उक्त लेनमा अन्य सवारीसाधन चलाएको खण्डमा एक हजार रुपैयाँ र लेनमा पार्क गरेमा पाँच सय रुपैयाँ जरिवाना हुने उल्लेख छ । ऐन कार्यान्वयन गर्न महानगरले साइकलसम्बन्धी निर्देशिका, कार्यविधि र मापदण्ड बनाउन सकिने उल्लेख छ । साइकल ऐनबारे छलफल भइरहेको महानगरको कानुन महाशाखाका प्रमुख तथा विधेयक समितिका सदस्य खगेन्द्रप्रसाद वस्तीले बताए । ‘सडक विभाग, यातायात विभाग र महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखासँग ऐनबारे छलफल जारी छ,’ उनले भने, ‘तीनवटै निकायबाट समन्वय भइसकेपछि महानगरपालिकाको बोर्ड बैठकमा पेस गर्ने र त्यसपछि नगरसभाबाट पास गर्नुपर्ने नियम छ ।’

महानगरपालिकाले कुपन्डोल हुँदै लगनखेलदेखि मंगलबजार–पुल्चोकसम्म साइकल लेन निर्माण गरिरहेको छ । करिब पाँच किलोमिटर सडकखण्डमा साइकल लेन निर्माण भइरहेको हो । मंसिरदेखि सुरु गरे पनि कुपन्डोलदेखि पुल्चोकसम्म एकतर्फी मात्र काम भएको छ । रमित कन्स्ट्रक्सन कम्पनीका प्रोप्राइटर विनोद सिलवालले कुपन्डोलदेखि पुल्चोकको आकासेपुलसम्म एकातर्फ काम गरिसकेको बताए । ‘मध्यरातमा काम गर्न्पुर्छ, थर्मोप्लास्टिक पेन्टरको पनि अभाव छ,’ उनले भने, ‘निर्धारित समयमै काम सकाउन लागिपरेका छौं ।’ एक साताभित्र अर्को सडकखण्डमा पनि लेन निर्माण गरिसक्ने उनले दाबी गरे । ‘लबिम मलको विपरीततर्फको सडकखण्डमा लेन छुट्याई साइकल र ट्राफिकको चिह्न बनाइसकेको छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : माघ १३, २०७६ ०९:३३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रोकिएन घ्याप्चेको पहिरो

टीकाप्रसाद भट्ट

रामेछाप — हिउँदको सुक्खा मौसममा पनि पहिरो । धेरैले यो कुरा पत्याउँदैनन तर रामेछापको मन्थली नगरपालिका वडा ३ र ४ बीचमा पर्ने घ्याप्चेमा हिउँदमा पनि निरन्तर सुक्खा पहिरो झरिरहेको छ । 

कुनै विस्फोटक पदार्थ पड्कँदा उड्ने धूलो जस्तै घ्याप्चेमा पहिरो झर्दा उडेको धूलोले वरिपरिका बस्ती धुलाम्य हुने गरेका छन् । वर्षामा फुटेर झर्न ठिक्क ढुंगा–माटाका ढिस्काहरू हिउँदमा चर्को घाम, हावा र सामान्य कम्पनले पनि झर्ने गरेको स्थानीय रामबहादुर मगरले बताए ।

घ्याप्चेमा ०१८ यता पहिरो जान थालेको हो । रणजोर खोलाको शिर उक्त स्थानमा पहिरो सामान्य खोला थियो । मगरका अनुसार पहिरोले सालु र कठजोर दुवैतर्फको जमिन झार्ने क्रम चलिरहेको छ । अहिलेसम्म पहिरोले करिब ८ सय मिटर चौडा क्षेत्रफल ओगटिसकेको छ । पहिरोको क्षेत्र विस्तार हुने क्रम पनि उत्तिकै बढेको छ । बिजुलीकोटतर्फको भागमा धेरै जमिन घ्याप्चेतिर तान्ने भएको छ । स्थानीय ज्ञानबहादुर खत्रीले भने, ‘काङ्वा गाउँको केही भाग जोखिममा छ । काङ्वाको माथिल्लो भेगको जंगलमा
धाँजा फाटेर जमिन झरिरहेको छ ।

पहिरोमा माटो र ढुंगा बराबरी झर्छ । नजिकै कोही जान सक्दैनन् । दिउँसोतिर ठूलो आवाज गरेर पहिरो झर्ने गरेको स्थानीय महेश श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार हिउँदमा झर्ने माटो र ढुंगा तल फेदिमा थुप्रिन्छ । वर्षालागेपछि त्यही माटो बगेर तामाकोसीतिर जान्छ ।

रणजोरमा पानीभन्दा धेरै लेदो बग्छ । पानी नै नदेखिने लेदो बग्ने रणजोरले सालुदेखि मन्थलीसम्म सयौं रोपनी खेतीयोग्य जमिन विनाश गरेको छ । लेदो र ढुंगाले खोलाको सतह उकास हुँदा खोला आसपासका खेतीयोग्य जमिन पुरिँदै गएका छन् । खेतभन्दा खोला माथि हुँदा रणजोर नियन्त्रणभन्दा बाहिर जाने गरेको हो ।

घ्याप्चेको पहिरो नियन्त्रणका लागि धेरै चुनावमा नेताहरूले नारा दिए । स्थानीयदेखि राष्ट्रियस्तरको निर्वाचनका लागि घ्याप्चेको पहिरो चुनावी मसला हुने गरेको छ तर नियन्त्रणको प्रयास अहिलेसम्म हुन सकेको छैन । जाईका र अन्य दातृ संस्थाले पहिरो नियन्त्रणका लागि धेरै पटक सर्भेक्षण समेत गरे पनि हालसम्म कुनै संस्थाले पनि पहिरो रोकथामको लागि काम सुरु गरेका छैनन् ।
धेरै ठूलो लगानी गर्नुपर्ने अवस्था रहेकाले स्थानीय सरकारले घ्याप्चेको पहिरो नियन्त्रणका लागि योजना वनाउन नसकेको मन्थली नगरपालिकाका प्रमुख रमेशकुमार बस्नेत बताउँछन् ।

उनका अनुसार स्थानीय सरकारले गर्न सक्ने लगानीले पहिरो नियन्त्रणमा आउने सम्भावना नै छैन । घ्याप्चे पहिरो नियन्त्रणका साथै त्यसबाट बग्ने रणजोर खोला नियन्त्रण गर्न सके सयौं रोपनी खेतीयोग्य जमिन निकाल्न सकिने अवस्था रहेको बस्नेतले बताए । भूसंरक्षण विभागमार्फत पहिरो नियन्त्रणका लागि केही वर्षअघि कार्यक्रम सुरु गरिएको थियो । काम गर्दा गर्दै आएको पहिरोले गरेको कामसमेत लग्यो । फेरि विभाग घ्याप्चेमा फर्किएको छैन ।

घ्याप्चे रामेछापको सबैभन्दा ठूलो पहिरो हो । यो पहिरो जान थालेपछि ७० परिवारको उठिबास लाग्यो । सालुको गैह्राथोकबाट धेरै बसाइँ हिँडे । अझै धेरै परिवार जोखिममा छन् । पहिरोले गैह्राथोक गाउँलाई समेत चिरा–चिरा पारेको छ । खेतबारीमा धाँजा फाँटेका छन् । ०७२ को भूकम्पले गैह्राथोकमा थप क्षति पुगेको छ ।

उक्त स्थानमा बसोबास गर्नेलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने प्रयोजनका लागि घडेरी किन्न २ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराउने निर्णय भएको थियो । हालसम्म जम्मा ४ परिवारले मात्र सुरक्षित स्थानमा जानका लागि जग्गा व्यवस्थापन गरेका छन् । अरू जोखिममै बसोबास गर्दै आएका छन् ।


प्रकाशित : माघ १३, २०७६ ०९:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×