कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

ब्युँताइयो पूर्णचण्डी पोखरी

वरिपरिको पर्खालमा चुना–सुर्कीजस्ता सामग्रीसमेत प्रयोग गरेपछि पाखेरी पुरानै स्वरूपमा आएको स्थानीय बताउँछन्
दामोदर न्यौपाने

(ललितपुर) — वरिपरि बस्ती । उत्तरतर्फ अग्लो रुख । पोखरीको चारैतिर फलामको बार । पोखरीको आधाभन्दा बढी भागमा पानीको सतह । वैशाखसम्म सुक्खा चौरलाई ललितपुर महानगरपालिकाले पुरानै पोखरीको रूपमा पूर्णचण्डीलाई ब्युँताएको हो । २ रोपनी ३ आनाको जग्गामा पोखरी बनाइएको छ । प्राचीन स्वरूपअनुसार नै पोखरी पुनर्निर्माण गरिएपछि स्थानीय बासिन्दा खुसी छन् । 

पोखरी वरिपरिको पर्खालमा चुना सुर्कीजस्ता प्राचीन निर्माण सामग्री प्रयोग गरिएका छन् । पोखरीको पिँधमा कालोमाटो राखिएको छ । बल्खुदेखि कालो माटो ल्याएर पानी अड्याइएको छ । पोखरी वरिपरिबाट वर्षायामको पानी भित्र जान्छ भने बाहिर फिल्टर गरेर पाइपबाट पानी जाने व्यवस्था मिलाइएको छ । पोखरीमा सधैं पानी रहन डिप बोरिङ गर्ने तयारी भइरहेको उपभोक्ता समितिका सदस्य उद्धव मुल्मीले जानकारी दिए । पोखरी ब्युँतिएपछि वरिपरिका इनारसमेत रसाउन थालेको स्थानीय अशोक श्रेष्ठले बताए । ‘मेरो घरको इनार यतिबेला सुकिसक्थ्यो । यो वर्ष प्रशस्त पानी आइरहेको छ,’ उनले भने, ‘मंगलबजारको ढुंगेधारा पनि यही पोखरीको पानीले रिचार्ज हुन्छ भन्ने सुनेका छौं, हेर्दै जाऊँ यसको प्रभाव कहाँसम्म पर्ने हो ।’


पोखरी वरिपरि ३८ वटा इनार छन् । ललितपुर महानगरपालिका कार्यालयबाट मंगलबजार जाने बाटोमै पर्ने यो पोखरी ३० वर्षअघि सुकेको थियो । सुक्खा केही भागमा पार्क बनाइएको थियो । सुक्खा पोखरीको पुनर्निर्माण गत वैशाखबाट सुरु भएको हो । भदौबाट पोखरीमा पानी जमाउन थालियो । वरिपरिको निर्माण अधुरै रहे पनि पोखरीमा भने पानी जमाइएको छ । पोखरी बनाउन महानगरले १ करोड रूपैयाँ खर्च गरेको छ । पोखरीमा पर्यटक आकर्षित गर्न वाटर फाउन्टेनसमेत राख्ने तयारी भएको छ । यसका लागि नगरपालिकाले ३ लाख रूपैयाँ विनियोजन गरिसकेको छ । पूर्णचण्डी मन्दिरबाट दुईवटा पर्यटक मार्गसमेत खोलिएका छन् ।


‘मंगलबजार आउने पर्यटकलाई यतातिर पनि आकर्षित गर्छौं,’ श्रेष्ठले भने, ‘पर्यटकलाई थप एक दिन अलमल्याउने गन्तव्य हुन्छ अब यहाँ ।’ पोखरीसँगै पूर्णचण्डी मन्दिर छ । पूर्णचण्डी बुङमतीका प्रसिद्ध रातो मत्स्येन्द्रनाथको कुलदेवता मानिन्छ । विगतमा पोखरी सुक्नुको मुख्य कारण राजकुलो सुक्नु र पोखरीको वरिपरि फूल रोप्नु रहेको श्रेष्ठले बताए । ‘एकजनाले पोखरीको छेउमा फूल रोप्छु भन्यो,’ उनले भने, ‘पछि त्यो फूल बढ्दै गयो । बढ्दै गएपछि त्यसको जराले माटो अठ्याउँदै गयो । अनि पोखरी सुक्यो ।’


यीमध्ये अहिले पूर्णचण्डी र पिम्बाहल पोखरीमात्र अस्तित्वमा छन् । न्हु पोखरी सुक्खा छ । महानगरले यो पोखरीलाई पनि बनाइरहेको छ । त: पुखु रहेको जग्गामा निजी भवन बनाइएका छन् । निजी भवनको एक छेउमा पिण्ड चढाउने प्रयोजनको लागि सानो पोखरी बनाइएको छ । ‘यो ठूलो तीर्थ थियो,’ पूर्णचण्डी टोल सुधार समितिका सचिव जोनकृष्ण जोशीले भने, ‘अहिले पनि पिण्ड सेलाउन आउनेको भीड लाग्छ । त्यही भएर त्यहाँ सानो पोखरी बनाइदिएका छन् ।’ प्रकाशित : माघ ९, २०७६ ०९:४३

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्वघोषित कुष्ठरोगीलाई पुरस्कार

फातिमा बानु

काठमाडौँ — बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाले कुष्ठरोगी स्वघोषणा गर्नेलाई १० हजार रुपैयाँ पुरस्कार घोषणा गरेको छ । कुष्ठरोग निवारणसम्बन्धी कार्यक्रममा शुक्रबार नगरपालिका प्रमुख उद्धवप्रसाद खरेलले पुरस्कार घोषणा गरेका हुन् । 

समाजले अपहेलना गर्ने डरले घरमै लुकेर बसेका कुष्ठरोगीलाई उपचारमा प्रेरित गर्ने उद्देश्यले पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको उनले बताए । ‘उपचार नि:शुल्क छ भन्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि बिरामी जाँदैनन् । यो रोग सामान्य हो र उपचार सम्भव छ भन्ने जनचेतना फैलाउन हामीले यस्तो नीति अपनाएका हौं,’ उनले भने, ‘हाम्रो नगरपालिकामा कोही कुष्ठरोगी लुकेर नबसून् ।’

नगरपालिकाले कुष्ठरोगका बिरामीको खोजपड्तालसमेत गर्ने भएको छ । रोगबारे थाहा नभएर घरभित्रै लुकेका बिरामीलाई उपचारमा ल्याउन नगरपालिकाले यस्तो पहल गर्न लागेको हो । स्थानीय संघसंस्था, स्वास्थ्य चौकी र स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको सहकार्यमा बिरामी खोजिने नगरपालिकाका जनस्वास्थ्य अधिकृत कुमारप्रसाद दाहालले बताए । ‘स्वास्थ्यकर्मीसहितको टोली लिएर घरदैलोमा जान्छौं,’ दाहालले भने, ‘बिरामी भेटिए उपचार गर्ने र औषधि खुवाउने गर्छौं ।’ पहिलो चरणमा सुकुम्बासी र गरिब समुदायमा बिरामीको खोजी हुनेछ । नगरपालिकामा रहेको स्वास्थ्य प्रवर्द्धन केन्द्रका स्वास्थ्यकर्मीसमेत अभियानमा खटिनेछन् । ‘बिरामीलाई उपचारका साथै जीवन निर्वाहका लागि आवश्यक रकमसमेत दिनेछौं,’ दाहालले भने ।

रोग लागेकै कारण परिवार र समाजले बहिष्कार गरेका करिब ५० बिरामी संघसस्थाले चलाएको गृहमा आश्रित छन् । ती गृहलाई नगरपालिकाले सघाउने भएको छ । ‘त्यहाँ बिरामी अत्यन्तै अभावमा बसेका छन् रे,’ दाहालले भने, ‘अब त्यहाँ आवश्यक औषधिको व्यवस्था गर्छौं, अन्य शाखासँग समन्वय गरेर बस्नेखानेको पनि पहल हुनेछ ।’ पहिलो चरणमा ती बस्तीमा घाउ सफा गर्ने दुई सेट स्वास्थ्यसामग्री दिने उनले बताए ।

नगरभित्रका प्रत्येक विद्यालयमा नर्सबाट कुष्ठरोगबारे सूचना दिन तयारी भइरहेको छ । यसका लागि एक विद्यालय एक नर्स कार्यक्रम पूर्ण रूपमा लागू हुने उनले बताए । ‘जनचेतनाले नै बिरामीमाथि हुने लाञ्छना हट्छ,’ उनले भने, ‘अब कुष्ठरोगका लागि बजेट नै छुट्याएर काम गर्नेछौं ।’


प्रकाशित : माघ ९, २०७६ ०९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×