विश्वसम्पदामै शौचालय छैनन्

‘टिकट लिन आउनेले मागेमात्र कर्मचारीले साँचो दिन्छन्, पर्यटकले देख्दै देख्दैनन् । यत्रो विश्वसम्पदामा एउटै सार्वजनिक शौचालय नहुनु दु:खद हो ।’
दामोदर न्यौपाने

काठमाडौँ — हनुमानढोका दरबार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रमको टिकट काउन्टरका लागि नवआदर्श स्कुलको एउटा फ्ल्याट भाडामा लिइएको छ । कार्यालय प्रयोजनका लागि त्यहाँ शौचालय पनि छ, तर सधैं तालाबन्दी अवस्थामा । 

टिकट लिन आउनेले मागेमात्र कर्मचारीले साँचो दिन्छन् । ‘पर्यटकले देख्दै देख्दैनन्,’ काठमाडौं उपत्यकाका सफाइमा अध्ययन गरेका प्रकाश अमात्यले भने, ‘यत्रो विश्वसम्पदामा एउटै सार्वजनिक शौचालय नहुनु दु:खद हो ।’

विश्वसम्पदामा सूचीकृत स्वयम्भूमा पनि एउटै सार्वजनिक शौचालय छैन । यहाँ जाने पर्यटक स्वयम्भू चैत्यभन्दा तलको बसपार्कछेउ भगवान् पाउ र बुद्धपार्क जानुपर्छ । यहाँ तीनवटा सार्वजनिक शौचालय छन् । बुद्धपार्कको शौचालय साँघुरो छ । ‘यी कुनै पनि पर्याप्त छैनन्,’ अमात्य भन्छन्, ‘चैत्यमा दर्शन गर्न आउने वृद्ध, अशक्तलाई समस्या पर्ने गरेको छ ।’

पशुपति क्षेत्रका पनि शौचालय व्यवस्थित छैनन् । वाग्मती पुलबाट श्लेश्मान्तक वनतिर जाने उकालो र आर्यघाटमा पक्की सार्वजनिक शौचालय छन् । त्यसबाहेक ठाउँठाउँमा बाकसका अस्थायी शौचालय व्यवस्था गरिएको छ । पशुपति क्षेत्र विकास कोषले एभरेस्ट बैंकसँगको सहकार्यमा ठाउँठाउँमा शौचालय राखे पनि व्यवस्थित छैन । पशुपतिका भण्डारी केदारमान भण्डारी भन्छन, ‘सार्वजनिक शौचालय बनाइएका त छन्, तर व्यवस्थापन छैन ।’
चाँगुनारायणमा चारवटा शौचायल पर्यटकलाई केन्द्रित गरेर बनाइएका छन् । मन्दिर क्षेत्रमा एउटा, बस्तीको बीचमा दुईवटा र बसपार्कछेउमा एउटा । ‘पहिला नियमित सफाइ हुन्थ्यो,’ स्थानीय प्रजेन भँडेल भन्छन्, ‘अहिले सफाइ नै हुँदैन । मान्छे आउने ठाउँमा त दिनभर सफाइ हुनुपर्‍यो भनेर माग राखिराखेका छौं । तर नगरपालिकाबाट सुनुवाइ भएको छैन ।’ ललितपुर संग्रहालयभित्र शौचालय भए पनि नियमित सफाइ हुँदैन ।

वसन्तपुरमा शौचालय बनाउन बजेट समेत विनियोजन गरे पनि ठाउँ भेटिएको छैन । महानगरले भूकम्पअघि प्रहरी कार्यालय भएको भवनछेउमा शौचालय बनाउन खोजेको थियो । भुवनेश्वरी मन्दिरको पश्चिमतिरको यो भागमा नीलबाराहीको मौला भएकाले पुजारीले बनाउन दिएनन् । स्थानीय भन्छन्, ‘महानगरले जुद्ध सालिकअघिका पसल हटाएर बनाउन सक्छ ।’

सफाइ अभियानमा श्रीकृष्ण

उनी फोहोर देखेर घिन मान्दैनन् । लाज पनि लाग्दैन । सार्वजनिक शौचालय सफा गर्न आफैं खटिन्छन् ।

उनी हुन्, गोकर्णेश्वर नगरपालिका–१ सुन्दरीजलका ४४ वर्षीय श्रीकृष्ण सिंखडा । हास्य कलाकारसमेत रहेका उनले शौचालय सफाइको खर्च आफैं जुटाउँदै आएका छन् । एक्लैले शौचालय सफाइ अभियान चलाएका छन् ।

सरसफाइबारे जनचेतना जगाउन पनि उनले भ्याइरहेका छन् । आइतबार दिउँसो उनी रत्नपार्कस्थित सार्वजनिक शौचालय सफाइमा व्यस्त थिए । पन्जा, मास्क र स्पोर्टस् सुज लगाएर उनी बिनाहिचकिचाहट शौचालय सफा गरिरहेका थिए । ‘सभ्यताको पहिलो प्रतीक शौचालय हो । घरमा पाहुना आउँदा त्यो घर कस्तो छ भन्ने कुरा शौचालयले निर्धारण गर्छ,’ उनले भने, ‘त्यसकारण शौचालय सफाइलाई पवित्र काम मानेको छु ।’ उनी स्कुल, कलेज र अस्पतालका सार्वजनिक शौचालयमा साता दिन बिराएर सफाइमा खटिने गरेका छन् ।

विद्यालयका शौचालय सफा गर्न गएका बेला उनले हास्य प्रस्तुतिमार्फत् विद्यार्थीलाई मनोरञ्जन पनि दिने गरेका छन्  ।

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७६ १०:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

उपनिर्वाचनका मतपत्र तयार

राजेश मिश्र

काठमाडौँ — तीनवटै तहमा मंसिर १४ गते हुने उपनिर्वाचनका लागि निर्वाचन आयोगले मतपत्र तयार पारेको छ । रिक्त रहेका प्रतिनिधिसभा सदस्य–१, प्रदेशसभा सदस्य– ३, नगरपालिका प्रमुख– १, गाउँपालिका अध्यक्ष– ३, गाउँपालिका उपाध्यक्ष १ तथा नगर र गाउँपालिकाका ४३ वडाध्यक्ष पदका लागि उपनिर्वाचन हुँदै छ । 

तीनवटै तहका रिक्त ५२ स्थानका लागि त्यति नै प्रकारका सबै मतपत्र छापिएको निर्वाचन आयुक्त नरेन्द्र दाहालले जानकारी दिए । जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेडको प्रेसमा मतपत्र छापिएको हो । उपनिर्वाचनले ३७ जिल्लालाई छोएको छ । ती जिल्लाका मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा मतपत्र पुर्‍याइनेछ । ‘मतपत्र, मतदाता परिचपत्र र निर्वाचन सामग्री सम्बन्धित क्षेत्रमा पठाउने काम बुधबारबाट सुरु हुन्छ,’ आयुक्त दाहालले भने ।

प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि कास्की–२ को मतपत्रमा ठाडोमा ६ र तेर्सो चारवटा चुनाव चिह्न छन् । त्यहाँ २१ जना उम्मेदवार रहेकाले मतपत्रमा त्यति नै संख्यामा निर्वाचन चिह्न छन् । यहाँ दलका ११ र स्वतन्त्र १० उम्मेदवार छन् । मतपत्रको पहिलो लहरमा सुरुमै नेकपाको सूर्य, कांग्रेसको रूख, समाजवादी पार्टीको पाँच औंलासहितको हत्केला र साझा पार्टीको तराजु चिह्न छ । दोस्रो लहरमा राप्रपाको गाई, राप्रपा (संयुक्त) को हलो, नेकपा (माले) को हँसिया र तारा, राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीको घर चुनाव चिह्न छापिएका छन् । तेस्रो लहरमा मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसनको कुखुराको भाले, नेपाली कांग्रेस (बीपी) को करुवा र देशभक्त समाज पार्टीको जरायो चिह्न छन् । त्यसपछि १० जना स्वतन्त्र उम्मेदवारका चिह्न राखिएका छन् ।

आयोगका प्रवक्ता राजकुमार श्रेष्ठले अघिल्लो निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ अत्यधिक मत ल्याउने दलको पहिलो र त्यसपछिका क्रमअनुसार मतपत्रमा राजनीतिक दलको चिह्न राखिएको बताए । स्वतन्त्र उम्मेदवारको हकमा वर्णानुक्रमअनुसार चिह्न राखिएको छ । तीनवटै तहका मतपत्रमा त्यही आधारमा चिह्न राखिएको उनले बताए । प्रदेशसभाको दाङ–३ (ख) निर्वाचन क्षेत्रमा दलका १२ र स्वतन्त्र २ उम्मेदवार छन् । त्यहाँ ठाडो र तेस्रो चार–चारवटा चुनाव चिह्न भएका मतपत्र छन् । मतपत्रमा क्रमश: सूर्य, रूख, हत्केला, तराजु, गाई, हलो, मादल, हँसिया र तारा, घर, कुखुराको भाले, करुवा र नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टीको नमस्कार गरेको हात चुनाव चिह्न छन् । त्यसपछि दुईजना स्वतन्त्र उम्मेदवारका चिह्न छन् ।

प्रदेशसभाको बागलुङ–२(ख) को मतपत्रमा १० चुनाव चिह्न छन् । त्यहाँ राजनीतिक दलका १० र स्वतन्त्र २ जना उम्मेदवार छन् । त्यहाँ नेकपाबाट उम्मेदवारी नपरेकाले मतपत्रमा पहिलो स्थानमा कांग्रेसको रूख चिह्न छापिएको छ । त्यसपछि क्रमश: हत्केला, गाई र हलो छ । दोस्रो लहरको पहिलो स्थानमा राष्ट्रिय जनमोर्चाको गिलास चिह्न छ । नेकपा र जनमोर्चाको गठबन्धनबाट त्यहाँ जनमोर्चाले उम्मेदवारी दिएको हो । त्यसपछि घर, संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चको दापसहितको खुकुरी र कुखुराको भाले चिह्न छन् । तेस्रो लहरमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका २ चिह्न छन् ।

प्रदेशसभाको भक्तपुर १(क) ठाडो पाँच र तेर्सो चारवटा चुनाव चिह्न भएको मतपत्र तयार गरिएको छ । पहिलो लहरमा क्रमश: सूर्य, रूख, हत्केला र तराजु चिह्न छन् । दोस्रो लहरमा गाई, मादल, हँसिया तारा, दापसहितको खुकुरी, करुवा र त्यसपछि स्वतन्त्र उम्मेदवारका विभिन्न चिह्न छापिएका छन् । त्यहाँ राजनीतिक दलका ९ र स्वतन्त्र १० गरी १९ जना उम्मेदवार छन् । प्रतिनिधिसभाको सेतो कागजमा हरियो मसीले छापिएको, प्रदेशसभाको सेतो कागजमा कालो मसीले र स्थानीय तहको सेतो कागजमा नीलो मसीले छापिएको मतपत्र हुनेछ ।

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७६ ०९:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×