मध्यपुर थिमिमा ८ वटा पार्क बन्दै

लीला श्रेष्ठ

(भक्तपुर) — मध्यपुर थिमि नगरपालिकाले नगर क्षेत्रभित्र ८ वटा पार्क निर्माण गर्ने भएको छ । नगरपालिकाको तेस्रो नगरसभामा पेस भएको चालू आर्थिक वर्ष ०७६/७७ को वार्षिक नीति तथा कार्यक्रमअनुसार फोहोर फाल्ने स्थानको रूपमा रहेको सार्वजनिक/पर्ति जग्गा संरक्षण गरी पार्क निर्माण गर्न लागिएको हो । 

मध्यपुर थिमि–१ लोकन्थलीको सार्वजनिक जग्गा संरक्षण गरी बाल उद्यान निर्माणका लागि ५० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको वडाध्यक्ष सुरज खड्काले बताए । ‘गोरखनाथ क्षेत्रको भिरालो क्षेत्रमा भू–क्षयको समस्या भएकाले गत आवमा २० लाख रुपैयाँको लगानीमा टेको लगाइएको थियो,’ उनले भने, ‘चालू आवमा बाल उद्यान निर्माण तथा व्यायाम केन्द्र निर्माण गर्ने योजना छ ।’


मध्यपुर थिमि–२ नाट्यश्वरीमा अत्याधुनिक अपांगमैत्री नाट्यश्वरी पार्क बन्ने भएको छ । पार्क निर्माणका लागि नगरपालिकाले चालू आवमा ७५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगरप्रमुख मदनसुन्दर श्रेष्ठले बताए । मध्यपुर थिमि–२ वडा कार्यालयले सुविधासम्पन्न अपांगमैत्री पार्क निर्माणको तयारी गरेको जनाएको छ । समुदायलाई समेट्ने गरी करिब १० रोपनी क्षेत्रफलमा फूलबारीसहितको भ्यु टावर, सत्तल, पार्किङ, चिल्ड्रेन पार्क, रक क्लाइम्बिङ, वाटर फललगायत संरचना बनाउन डिजाइन तयार गरिसकेको वडाध्यक्ष राम थापामगरले बताए । पार्कमा सत्तल निर्माणका लागि ३६ लाख ६५ हजार रुपैयाँ, पार्किङसहितको सामाजिक भवन निर्माणका लागि ५१ लाख ९५ हजार, भ्यु टावर निर्माण गर्न ७१ लाख २७ हजार, शौचालयका लागि २५ हजार ४७ हजार, ल्यान्डस्केपका लागि १ करोड ९४ लाख ३७ हजार गरी करसहित करिब ४ करोड २९ लाख रुपैयाँ लागत इस्टिमेट तयार गरेको वडा कार्यालयले जनाएको छ ।


मध्यपुर थिमि नगरपालिकाले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक भित्र्याउने उद्देश्यले पार्क निर्माणको अवधारणा अघि सारेको थापामगर बताउँछन् ।


त्यसैगरी, मध्यपुर थिमि–४ शंखधर चोकमा अपांगमैत्री शंखधर पार्क निर्माण सुरु भएको छ । मध्यपुर थिमिको मुख्य प्रवेशद्वार शंखधर चोकसँगैको भिरालो क्षेत्रमा फुटपाथसहितको पार्क निर्माण हुनेछ । करिब १ सय ३० रोपनी क्षेत्रफलमा परम्परागत प्राचीन ढुंगेधारा तीनवटा, सिँढी, फुटपाथ र रेलिङ निर्माण गर्न लागेको नगरपालिकाले जनाएको छ । साबिक इनार तथा कुवाको पानी ढुंगेधाराबाट आउने गरी निर्माण गरिसकेको नगरप्रमुख श्रेष्ठले बताए । प्राविधिकको रिपोर्टअनुसार पार्क निर्माण तथा सर्वेका लागि करिब १३ करोड रुपैयाँ लागत इस्टिमेट तयार पारिएको छ । नगरपालिकाले गत आवमा शंखधर चोक गुरुयोजना कार्यान्वयन शीर्षकमा ५० लाख रुपैयाँ र शंखधर चोक हनुमन्ते सडक सुधार शीर्षकमा ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो । चालू आवको वार्षिक बजेट, नीति तथा कार्यक्रममा शंखधर चोक गुरुयोजना कार्यान्वयन शीर्षकमा १ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ ।


त्यस्तै, मध्यपुर थिमि–९ स्थित नीलबाराही क्षेत्रमा नगरपालिकाले इको पार्क बनाउने भएको छ । भू–क्षयका कारण उक्त क्षेत्रमा ८ वटा खोँचहरू बनेका छन् ।


‘नगरभित्र संकलित फोहोरमध्ये ६० प्रतिशत कुहिने, २० प्रतिशत पुन: प्रयोग गर्न सकिने र २० प्रतिशत प्रयोग गर्न नमिल्ने फोहोर छ,’ नगरप्रमुख श्रेष्ठले भने, ‘कुहिनेलाई प्रांगारिक मल बनाउने र नकुहिनेलाई समेत दुई भागमा विभाजन गरी व्यवस्थापन गर्ने योजना छ ।’


चालू आवको वार्षिक नीति तथा कार्यक्रममा विष्णुकुण्डल पार्क निर्माणका लागि २५ लाख विनियोजन गरिएको छ । विष्णुकुण्डल क्षेत्र हरियाली/सुन्दरताका लागि युरोपियन युनियनले करिब १० लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ । मध्यपुर थिमि–५ ले नीलवर्ण गणेश चोडेस्थित फोहोर फाल्ने स्थानलाई सरसफाइ गरी पार्क निर्माण गर्ने भएको छ । करिब ६ रोपनी क्षेत्रफलमा बन्न लागेको पार्क निर्माणका लागि नगरपालिकाले ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको जनाएको छ । त्यस्तै, मध्यपुर थिमिले नगदेश संग्रहालय तथा पार्क निर्माणका लागि १ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगरप्रमुख श्रेष्ठले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७६ ०८:२५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मखमली र गोदावरीको पर्व

तिहारमा सयपत्री र प्रणय दिवसमा रातो गुलाब आयात गर्नुपरे पनि नेपाल मखमली, गोदावरी फूलमा आत्मनिर्भर बनिसकेको छ
लीला श्रेष्ठ

तिहार नजिकिँदै गर्दा चाँगुनारायण नगरपालिका–९ ताथलीकी सुनिता वनमालाको परिवारलाई फूलको माला गाँस्न भ्याइनभ्याई छ  । बिहान शीतमा टिपेको मखमली फूलको माला उनीहरू बेच्नका लागि गाँस्छन्  । वनमालाको परिवारलाई जस्तै यतिखेर भक्तपुरको ताथली, गुन्डुलगायत क्षेत्रका किसान मखमली फूल टिप्न र गाँस्न व्यस्त छन् । मखमली फूलका लागि भक्तपुरको ताथली र गुन्डु प्रसिद्ध छन् । अधिकांशका बारीमा ढकमक्क मखमली फुलेका छन् । कतिपयले सयपत्री फूलको खेती गरेका छन् ।

केही वर्षदेखि यसभेगका कृषकको मुख्य आयस्रोत मखमली फूल खेती बनेको छ । ‘मखमली फूल खेतीले हामीलाई आत्मनिर्भर बनाएको छ,’ ताथलीका इन्द्रबहादुर वनमालाले भने, ‘दसैं–तिहारका लागि अन्यत्र खर्च खोज्नु पर्दैन, चाडपर्व मनाएर पनि बचत निकाल्न सकिन्छ ।’ उनले मखमली फूल खेतीसँगै भटमास, मकैलगायत अन्य जातका फूल पनि लगाएको उनले बताए ।

इन्द्रबहादुर वनमालाको पुर्खाले फूल खेती गरेर घर–घरमा पूजाका लागि फूल पुर्‍याउँथे । त्यसबापत उनीहरूले चामल, दक्षिणा पाउँथे । सोही चालम, दक्षिणाले परिवारको गुजारा चल्थ्यो । तिनैका सन्तानले अहिले मखमली फूललाई मुख्य व्यवसाय बनाएका छन् । ‘वनमालाले छोएको फूल चोखो हुन्छ भन्ने भनाइ नै छ,’ इन्द्रबहादुरले भने ।

तिहारमा दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई कहिल्यै नओइलाउने मखमली फूलको माला लगाएर आशीर्वाद दिने प्रचलन छ । त्यही कारण मखमली फूलको मालाको माग बढेको उनीहरू बताउँछन् । ‘मखमली फूलको माला खोज्न दसैंअघिदेखि नै आइपुग्छन्,’ सुनिताले भनिन्, ‘विकल्पमा सयपत्रीलगायत अन्य फूलको माला लगाइदिने चलन पनि छ तर मखमली फूललाई विशेष मानिन्छ ।’ जेठमा रोपेको मखमली फूल साउनको सुरुवातदेखि नै टिपेर माला गाँस्ने गरिन्छ ।

प्रत्येक वर्ष यस भेगका कृषकले मखमली फूलबाट ५० हजारदेखि ३ लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्दै आएका छन् । ‘पुरुषहरू अन्य काममा व्यस्त हुन्छन्, फूल खेती महिलाले गर्छन्,’ उनले भनिन् । एक रोपनी जग्गामा लगाएको मखमली फूलको करिब ६ हजार माला बन्ने उनले बताइन् । प्रतिमाला २० देखि २५ रुपैयाँमा बिक्छ । गुन्डु र ताथलीका महिलाले वर्षमा २ हजारदेखि ७ हजार माला बेच्छन् ।

मखमली फूलको माग छठपर्वमा समेत हुँदै आएको कृषकहरू बताउँछन् । भक्तपुरको मखमली फूलको माग विदेशमा समेत उत्तिकै छ । ‘प्रत्येक वर्ष तिहारमा जापान, क्यानडा, अस्ट्रेलिया, अमेरिकालगायत देशमा भक्तपुरको माला पुग्ने गरेको छ’, मखमली फूलको माला लिन गुन्डु आइपुगेका व्यापारी दुर्गा कार्कीले भने, ‘विदेशमा बस्ने नेपालीको मागअनुसार माला पठाउने गरेका छौं ।’ उनले अमेरिका, क्यानडा, अस्ट्रेलियालगायत देशमा हजारौं माला पठाउँदै आएको बताए ।

मखमली फूलमा मेहनत गरेअनुसार आम्दानी भने उत्साहजनक नभएको किसानहरू बताउँछन् । ‘मखमली फूलको बिरुवा जोगाउनै मुस्किल पर्छ,’ दिलमाया बालाले भनिन्, ‘जरा कुहिने, डढुवा रोग लाग्ने हुनाले औषधि र भिटामिनको प्रयोग अत्यधिक गर्नुपर्छ ।’ फूल खेती गर्न मेहनत चाहिन्छ । फूल खेती प्रोत्साहन गर्न कुनै निकाय तयार नभएको उनले बताइन् ।

कृषक सन्तमाया बालाले फूलको मालामा बिचौलियाले बढी आम्दानी गरिरहेको बताइन् । ‘कृषकले लिएको भन्दा दोब्बर भाउमा बजारमा माला बिक्री भइरहेको हुन्छ,’ उनले भनिन् ।

सूर्यविनायक नगरपालिका–७ गुन्डुका कृषकले मखमली फूलसँगै सयपत्री फूल उत्पादन गरेका छन् । नगरपालिकाले फूल खेती प्रवर्द्धनका लागि गुन्डु क्षेत्रका ६ सय ८७ कृषकलाई सयपत्री फूलको बेर्ना अनुदान दिएको वडाध्यक्ष रवीन्द्र सापकोटाले बताए ।
फ्लोरिकल्चर एसोसिएसनले भने मखमली र गोदावरी फूलमा आत्मनिर्भर भएको जानकारी दिएको छ । वार्षिक १० देखि १५ प्रतिशतका दरले पुष्प व्यवसाय वृद्धि भइरहेको फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन नेपालका महासचिव विश्वमणि पोखरेलले बताए । एसोसिएसनले प्रत्येक वर्ष ५ प्रतिशतका दरले आयातलाई प्रतिस्थापित गर्दै जाने लक्ष्य लिइएको र नेपालमै फूल उत्पादनलाई वृद्धि गर्दै लगेको जनाएको छ ।

एसोसिएसनका महासचिव पोखरेलका अनुसार २५ हजार मालाको माग छ । मखमली र गोदावरीमा आत्मनिर्भर भए पनि २ लाख २५ हजार सयपत्री फूल तिहारका लागि आयात गर्नुपर्ने उनले बताए । मुलुकमा १५ लाख ७५ हजार सयपत्री फूल उत्पादन हुने एसोसिएसनले जनाएको छ । यस वर्ष पुष्प व्यवसायी कृषकलाई प्राथमिकता दिएर ७५ हजार सयपत्री फूलको आयात घटाएको समेत पोखरेलले बताए ।

तिहारमा सयपत्री र प्रणय दिवसमा रातो गुलाब आयात गर्नुपरे पनि नेपाल मखमली, गोदावरी फूलमा आत्मनिर्भर बनिसकेको छ । व्यावसायिक रूपमा करिब ४ सय प्रजातिका फूल उत्पादन हुँदै आएको यस व्यवसायबाट ४१ हजारभन्दा बढी कृषकले प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा लाभ लिएका छन् । नेपालमा करिब १५३ हेक्टर क्षेत्रफलमा फूल खेती हुँदै आएको र ६ ७८ पुष्प फार्म तथा नर्सरी संगठित भएको एसोसिएसनले जनाएको छ ।

विशेषगरी भक्तपुर, काठमाडौं, ललितपुर, काभ्रे, सिन्धुली, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप, मकवानपुर, धादिङ, नुवाकोट, कास्की, तनहुँ, पर्वत, स्याङ्जा, बागलुङ, पाल्पा, रुपन्देही, कपिलवस्तु, चितवन, नवलपरासी, पर्सा, धनुषा, झापालगायतका कृषकले फूल खेतीलाई व्यावसायिक रूपमा प्रवर्द्धन गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक १०, २०७६ १५:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×