सबिता र चमेली भन्छन् - ‘हामीले क्यान्सरलाई जित्यौं’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — आफूलाई क्यान्सर लागेको थाहा पाएपछि काभ्रेपलान्चोकको पोखरीचौंरी गाउँपालिकाकी ४० वर्षीया सबिता गौतम कैयौं रात निदाउन सकिनन् । रोगले उनको मनमा उथुलपुथुल मात्रै गराएन परिवारलाई नै चिन्तामा डुबायो ।

ZenTravel

गतवर्षको कात्तिकमा नुहाउँदादेखि उनले बायाँ स्तनमा आधा मुठ्ठीको डल्लो भेटेपछि हो उनलाई क्यान्सरको शंका लागेको थियो । ‘डल्लो दुख्ने खालको थिएन । यस्तो डल्लो क्यान्सरको लक्षण हुन सक्छ भन्ने मैले कतै पढेकी थिएँ,’ उनले भनिन्, ‘चिनेको नर्स बैनीलाई देखाउँदा उनले क्यान्सर हैन भनिन् तर मलाई विश्वास नलागेर वीर अस्पताल गएँ ।’ अस्पतालमा गरेको परीक्षणबाट उनलाई क्यान्सर लागेको प्रमाणित भयो । जुन दोस्रो चरणमा थियो । हाल भने उनी क्यान्सरमुक्त भएर सामान्य दैनिकीमा फर्किसकेकी छन् । सुरुमा त क्यान्सर निको नै नहुने रोग हो भन्ने लागेको उनले बताइन् । ललितपुरको नेपाल क्यान्सर अस्पतालमा उपचारपछि क्यान्सर जितेका बिरामी भेटेपछि मात्रै आस पलाएको उनले बताइन् । उनले भनिन्, ‘ब्रेस्ट क्यान्सर लागेर सन्चो भएका महिलाले मलाई अस्पतालमा आएर सम्झाउँथे । उनीहरूलाई देखेपछि म मात्रै रोगी होइन रहेछुजस्तो लाग्यो । त्यसले आत्मबल पनि बढायो ।’ शल्यक्रिया र औषधि सेवनपछि

Meroghar

रोग पूर्ण रूपमा निको भइसकेकोउनले बताइन् ।

सबितालाई जस्तै सिन्धुपाल्चोककी ४५ वर्षीया चमेली श्रेष्ठलाई आफू कुनै दिन क्यान्सरको बिरामी थिए भन्ने सपना जस्तै लाग्छ । एक वर्षको उपचारपछि उनी क्यान्सरमुक्त भइसकिन् । ‘छातितिर छाम्दा खालीपन भएपछि मात्र मलाई कुनै दिन क्यान्सर थियो भन्ने लाग्छ,’ श्रेष्ठले भनिन् । गतवर्ष माघमा उनलाई स्तनमा कमिलाले टोकेजस्तो महसुस भयो । छाम्दा भेटिएको गाँठोलाई उनले एक महिनासम्म वास्ता गरिनन्, कसैलाई भन्दा पनि भनिन् । तर एक दिन उनले गाउँकै स्वास्थ्यकर्मीसँग कुरा गर्दा क्यान्सरको लक्षण हुन सक्ने थाहा पाइन् । मेमोग्राम गरी हेर्दा क्यान्सर यकिन भयो ।

उनले भनिन्, ‘त्यसपछि मेरो जिन्दगी यति नै रहेछ जस्तो लाग्यो । म जतिखेर पनि सोचमग्न हुन थालेँ ।’ परिवारको माया र चिकित्सको नियमित परामर्शले रोगलाई जित्न सघाएको हो जस्तो लाग्छ उनलाई । ८ लाख खर्चेर नेपालमै उपचार गरेको उनले जनाइन् । ‘सुरुमै उपचार गरे क्यान्सर निको हुँदो रहेछ । पहिले मलाई क्यान्सर ज्यानै लिने रोग हो जस्तो लाग्थ्यो, होइन रहेछ ।’

क्यान्सर लाग्यो भन्नेबित्तिकै बिरामीले रोगलाई मृत्युसँग दाँज्छन् । क्यान्सर शब्द सुन्दा जति भयानक लाग्छ, त्यति डराउन नपनर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् । क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. कपेन्द्रशेखर अमात्यका अनुसार पहिलो चरणमै अस्पताल पुग्ने हो भने ९० प्रतिशत बिरामीलाई बचाउन सकिन्छ । दोस्रो चरणकै क्यान्सर बिरामी बाँचेका पनि थुप्रै उदाहरण छन् । ‘अधिकांश बिरामी चौथो चरण आउँछन् । यस्ता बिरामीको उपचार गर्न सकिँदैन,’ उनले भने । अमात्यका अनुसार नेपालमा ४० देखि ४५ उमेरका महिलामा बढी स्तन क्यान्सर हुने गरेको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार नेपाललगायत गरिब मुलुकमा महिलाको मृत्युको कारण पाठेघरको क्यान्सरपछि स्तन क्यान्सर हो । संगठनको तथ्यांकअनुसार नेपालमा हरेक वर्ष क्यान्सरका ३५ लाख नयाँ बिरामी थन्छिन् । त्यसमध्ये ६ हजार स्तन क्यान्सरका बिरामी हुन्छन् । नेपालमा भने हालसम्म क्यान्सरका बिरामी कति छन् भन्ने आधिकारिक तथ्यांक छैन । ‘क्यान्सर लागेपछि मरिन्छ नै भन्ने डर छ । यस्तोभ्रम हटाउन राज्यस्तरबाटै जनचेतनामूलक कार्यक्रमको आवश्यकता छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ०९:५४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

डेंगु संक्रमण अझै एक महिना

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पछिल्लो समय मुलुकमा डेंगुका बिरामीको संख्यामा कमी आउन थाले पनि संक्रमण भने जारी रहेको छ । एडिस एजेप्टी र एडिस एल्बोपिक्टस जातको लामखुट्टेले सार्ने डेंगु संक्रमण अझै एक महिनासम्म देखिन सक्ने विज्ञले जनाएका छन् । विज्ञहरूका अनुसार अघिल्ला वर्षको तुलनामा यस वर्ष मुलुकभर नै डेंगु संक्रमण फैलियो । जाडोयाममा घटे पनि पुन:आगामी मनसुन पछाडि बढ्न सक्ने विज्ञहरूले औंल्याएका छन् । 

‘पछिल्ला दिनमा बिरामीको संख्यामा कमी आए पनि निरन्तर रूपमा बिरामी आउने क्रम जारी छ,’ शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल टेकुका डा. शेरबहादुर पुन भन्छन् । टेकु अस्पतालमा हाल दिनहुँ ७०/८० जना डेंगुका बिरामी आउने गरेको जानकारी उनले दिए । डेंगुको संक्रमण जारी रहे पनि राजधानीलगायत मुलुकका अन्य ठाउँमा बिरामीको संख्यामा कमी आएको छ । ‘डेंगु संक्रमण रोकिएको त छैन तर पहिलाभन्दा कम भएको छ’, इपिडिमियोलजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडीसीडी), किट जन्य रोग नियन्त्रण शाखा प्रमुख डा.प्रकाश शाह भन्छन्, ‘डेंगुका बिरामी अस्पताल आउने क्रम जारी छ ।’

विज्ञहरूको आँकलनअनुसार हाल डेंगुको संक्रमण पहिलेको दाँजोमा करिब ५० प्रतिशत कम भएको छ । पछिल्ला दिनमा डेंगुले मुलुकको कुनै पनि भागमा मृत्यु भएको रिपोर्ट प्राप्त नभएको दाबी सरकारको छ । यस पटक डेंगुको संक्रमणबाट ६ जनाको मृत्यु भएको सरकारी तथ्यांक छ ।

विज्ञका अनुसार कात्तिक महिनाभर डेंगुको बिरामी देखिने क्रम जारी रहनेछ । यसपछि पनि आगामी मनसुनसम्म फाट्टफुट्ट रूपमा यस्ता बिरामी देखिने छन् । ‘आगामी वर्षको मनसुन हुनुभन्दा अगाडिसम्म डेंगु प्रकोप देखिन सक्ने सम्भावना छ,’ डा.शाह भन्छन्, ‘यसपटक त अस्वाभाविक रूपमा मनसुन अगावैदेखि डेंगुको प्रकोप देखिएको हो ।’ यसपटक मुलुकमा प्रकोपकै रूपमा डेंगु देखिएकाले साधारण ज्वरो आउँदा ज्वरो/दुखाइ कम गर्न सिटामोल उपयोग गर्न र एस्प्रिन, ब्रुफेनजस्तो औषधि सेवन नगर्न डा.पुन आग्रह गर्छन् । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को अनुसार डेंगुका लागि कुनै विशिष्ट उपचार छैन । तर छिटो रोग पत्ता लगाएर उचित चिकित्सकीय हेरचाहले मृत्युदर १ प्रतिशतभन्दा कम हुन्छ ।

डा. पुनका अनुसार डेंगुको लक्षणसहित सामान्य ज्वरो भए घरमै प्रशस्त पोसिलो झोल पदार्थ सेवन गरी आराम गर्न सकिन्छ । तर कडा र फरक प्रकारको ज्वरो आउँदा अस्पतालमा जचाएर चिकित्सकीय सल्लाह लिनुपर्छ । संख्यात्मक रूपमा कम भए पनि डेंगु संक्रमण जारी रहेकाले बच्चा, बूढापाका, दीर्घरोगी, गर्भवती, पेप्टिक अल्सर, मोटोपना भएकालाई ज्वरो देखिए विशेष ध्यान दिनुपर्नेसमेत विशेषज्ञहरूले औंल्याएका छन् ।

विज्ञहरूले लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने र डेंगु सार्ने लामखुट्टेलाई खोजेर मास्ने अभियान नै रोग नियन्त्रणको सर्वोत्तम उपाय रहेको बताउँदै आएका छन् । डेंगु सार्ने एउटा लामखुट्टेले १०० देखि ३०० वटा फुल पार्छ । यी फुल ७ देखि ११ दिनमा वयस्क हुन्छ । यस्ता फुल एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म उपयुक्त वातावरण पाए पुन:लामखुट्टेमा परिणत हुन सक्छन् । यसको एउटा खतरनाक पक्ष के हो भने, संक्रमित लामखुट्टेले पारेको फुलबाट निस्किने सबै लामखुट्टेले रोग सार्छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×