उपत्यकाको कलासंस्कृतिले दंग विदेशी पाहुना

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ऐतिहासिक सम्पदा देखेर दंग थिए भुटान थिम्पु सिटिका मेयर किन्ले दोर्जी । भूकम्पले ध्वस्त पारेका सम्पदा स्थलहरू अधिकाशं निर्माण भइसकेको देख्दा उनले खुसी व्यक्त गरे । 

उनी भन्छन्, ‘पहिलोपटक नेपाल आउँदा यहाँका संरचना ध्वस्त थिए, अहिले केही पुनर्निर्माणका क्रममा र केही भइसकेका रहेछन् ।’ शताब्दीऔँ पुराना संरचना अझै जीवित देख्दा उनले नेपाल आधुनिकीकरणतर्फ गए पनि आफ्नो संस्कृति सम्पदालाई अझै जोगाइराख्न सफल भएको बताए । भुटान, नेपाल र भारत आधुनिकतातर्फ गए पनि आफ्ना संस्कृतिलाई जगेर्ना गरिराखेको बताउँछन् । तीन देशको कला तथा संस्कृतिमा समानता रहेको उनले सुनाए ।

आइतबार चार देशका मेयरसहित जनप्रतिनिधिले भक्तपुर दरबार स्क्वायर, तौमढी स्क्वायर, दतात्रय स्क्वायर, ललितपुर दरबार स्क्वायर, मगः हिटी, हिरण्य वर्ण महाविहार गोल्डेन टेम्पललगायत अन्य क्षेत्र अवलोकन गरेका थिए । उनीहरूले उपत्यकाका सांस्कृतिक सम्पदा अवलोकनगर्दै स्थानीयसँग भलाकुसारी पनि गरेका थिए ।

हिँडेर खुट्टा थाके पनि भारत नर्थ दिल्ली नगरपालिकाका मेयर सरदार अवतार सिंहका आँखा थाकेका थिएनन् । उनका आँखा अझै नयाँ–नयाँ वस्तुको खोजीमा थिए । उनका अनुसार नेपाल विश्वकै सुन्दर सहर हो ।

पहिलो पटक नेपाल आएका सिंह शताब्दीऔँ अघिदेखिका सांस्कृतिक सम्पदा देखेर मोहित थिए । नेपालको प्रकृति र सम्पदाबाट प्रभावित भएको भन्दै आफ्नो देश र नगरका जनतालाई पनि यसबारे बताउने सिंहको भनाइ छ । इन्द्रजात्राको दिन सम्झँदै उनी भन्छन्, ‘हनुमानढोका परिसरमा भिड थियो, खुट्टा राख्ने ठाउँ थिएन तर काठमाडौं महानगरले राम्रो व्यवस्था गरेको थियो । हामीलाई कुनै समस्या भएन ।’ ललितपुर र भक्तपुरका मन्दिर धेरै पुराना भए पनि त्यसका कलाकृति निकै सुन्दर भएको उनले बताए ।

उपत्यका प्राचीन कलाकृतिको सहर भएको ललितपुर महानगरका मेयर चिरिबाबु महर्जनले बताए । गत वर्ष नै ललितपुर विश्वको ३५ औं कलानगरीभित्र परेको पनि जानकारी दिए । ललितपुरको मूर्त तथा अमूर्त ऐतिहासिक कलासंस्कृतिबारे पनि उनले जानकारी दिए । एक पटक घुमेर नसकिने भन्दै मेयर महर्जनले भ्रमण वर्ष २०२० का लागि पनि निम्तो दिए । पुनर्निर्माणको काम तीव्र गतिमा भइरहेको भन्दै आगामी १८ महिनामा पुनर्निर्माणको काम सकिने बताए ।

विश्वमा नभएको जात्रा इन्द्रजात्रा हो । त्यसैले इन्द्रजात्रा अवलोकन गर्नका लागि महानगरसँग भगिनी सम्बन्ध गाँसेका नगरपालिकालाई निमन्त्रणा गरेको काठमाडौं महानगरका मेयर विद्यासुन्दर शाक्यले बताए । शाक्यले ०७२ सालको भूकम्पपछि काठमाडौंमा शान्ति छैन भन्ने भ्रम फैलिएको थियो । त्यही भ्रम चिर्न विदेशी पाहुना निम्त्याएको बताए ।

विदेशी मेयरसहितको भ्रमणले भूकम्पपछि पनि काठमाडौंमा घुम्न सुरक्षित छ है भन्ने सन्देश प्रवाह गर्न सफल हुने महानगरले जनाएको छ । यो भ्रमणले पर्यटन वर्ष २०२० लाई पनि सहयोग पुग्ने बताइएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०९:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

यस कारण ढिलो भएको थियो पर्यटन मन्त्रीको उडान

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराई टीकापुरबाट राजापुर, गुलरिया र खजुरा हुँदै नेपालगन्ज विमानस्थल पुग्दा जहाज होल्ड गराएको भन्दै यात्रुले हूलहुज्जत प्रयास गरे ।
सुरज कुँवर

काठमाडौँ — कर्णाली छेउमा आयोजित डल्फिन महोत्सवमा प्रमुख अतिथि बनाइएका संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराई शनिबार बिहान काठमाडौंबाट धनगढी उत्रिए, बुद्ध एयरको उडानमा । 


दुई जना सुरक्षाकर्मी र एक जना स्वकीय सचिवसहित पुगेका उनी आयोजकले पठाएको टीकापुर नगरपालिकाको गाडीमा चढेर गेटा विमानस्थलबाट महोत्सवस्थल पुगे ।

कार्यक्रम सकेर काठमाडौं फर्कने तय भइसकेको थियो तर टीकापुरबाट धनगढी फर्किएर साँझ साढे ५ बजेको जहाज भेट्न नसकिने भएपछि आयोजकको सल्लाहमा मन्त्रीसहित चार जना नेपालगन्जबाट आउने भए । धनगढीबाट फर्कने चार जनाको टिकट ३ बजे नेपालगन्जस्थित बुद्ध एयरको कार्यालयलाई जानकारी गराएर सारियो ।

धनगढीको तुलनामा नेपालगन्जबाट एक घण्टा अबेरसम्म जहाज पाइने भएकाले मन्त्री भट्टराई पौने ४ बजे कार्यक्रम सकेर नगरपालिकाकै गाडीमा हुइँकिए । पूर्वपश्चिम राजमार्गबाट लामो हुने भएकाले बर्दिया राजापुरभित्रको हुलाकी सडक पछ्याए । राजापुर, गुलरिया र खजुरा हुँदै जब उनी विमानस्थल पुगे, जहाज होल्ड गराएको भन्दै अन्य यात्रुले गालीगलौज गरे, हूलहुज्जत प्रयास गरे ।

यस्तो अवस्था कसरी भयो ? मन्त्रीलाई नेपालगन्ज विमानस्थलबाट जहाजमा उडाउने जिम्मेवारी लिएका नेपालगन्ज विमानस्थल प्रमुख प्रेमनाथ ठाकुर भन्छन्, ‘काठमाडौंबाट आएको जहाज नेपालगन्ज ग्राउन्डमा ५५ मिनेट बस्यो । जसमा जहाजको इन्जिन सट–डाउन गरिएपछि यात्रु ओराल्ने, चढाउने, इन्धन र कार्गो राख्ने आदि समयमा ३५ देखि ४० मिनेट लाग्छ । त्यसबाहेक अतिरिक्त समय १५ मिनेट ढिलाइ भएको हो ।’ यस घटनाबारे नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले नेपालगन्ज विमानस्थललाई आइतबार प्रस्टीकरण पठाउन निर्देशन दिएको छ ।

शनिबार नेपालगन्जमा भएको घटनाबारे सामाजिक सञ्जालमा भिडियो सार्वजनिक भएपछि मन्त्री भट्टराईले आफ्नो कारण भएको १५ मिनेट ढिलाइमा क्षमा मागेका छन् ।

ढिलाइ हुनुमा मन्त्रीको स्वकीय सचिव प्रेम गुरागाईं, नेपालगन्ज विमानस्थलका प्रमुख प्रेमनाथ ठाकुर र एयरलाइन्सका स्टेसनका कर्मचारीबीच भएको त्रिपक्षीय ‘कम्युनिकेसन ग्याप’ देखिएको घटनालाई नजिकबाट नियालिरहेका एक अधिकारी भन्छन्, ‘टाइम क्यालकुलेसन गर्न जानेको भए यस्तो हुँदैनथ्यो । मन्त्रीलाई चाकरी गर्ने प्रवृत्तिले यस्तो भएको हो ।’

मन्त्रीको गाडीमा सवार प्रहरीका सई विमल नेपाल र सेनाका जमदार पदमबहादुर मल्ल र स्वकीय सचिव गुरागाईंलाई राजापुरभित्रको हुलाकी बाटोबारे जानकारी थिएन । नेपालगन्ज विमानस्थलका प्रमुख ठाकुरको फोन सम्पर्कमा गुरागाईं टीकापुरदेखि नै थिए । बाटोमा जहाँ पुग्थे, त्यहाँको साइनबोर्ड पढेर ‘यो ठाउँ पुग्यौं’ भन्थे ।

उनले टिपाएको खबर ठाकुरले बुद्ध एयरका कर्मचारीलाई दिँदै आइरहेका थिए । बुद्ध एयरका स्टेसन इञ्चार्ज विनित शाह बिदामा थिए । शाहका सहयोगी रितेश श्रेष्ठलाई ठाकुरले खबर टिपाइरहेका थिए । श्रेष्ठले नै यात्रुलाई बोर्डिङ गराए । ‘यता स्टेसनह्यान्डल गर्ने मान्छे परिपक्व अनुभवी भएनन् । उता हुलाकी बाटो हुँदै मन्त्री केही ढिला आइपुगे,’ यो घटना हेरिरहेको स्रोतले भन्यो, ‘समयको सही व्यवस्थापन गर्न नजान्नु र स–साना उल्झनले घटना भएको देखिन्छ ।’

‘जहाजमा पछिल्लोपटक सरकारलाई सडकबाट आलोचना गर्ने ज्ञानेन्द्र शाही हुनु र सरकारका पर्यटनमन्त्री ढिलो आउनुले यो घटना चर्चामा आयो,’ बुद्ध एयरका एक पाइलटले भने, ‘प्रायः आन्तरिक उडानमा यात्रुहरू कम्तीमा आधा घण्टाको डिलेमा परेकै हुन्छन् । डिले हुनुपर्ने कारण मौसम, प्राविधिक समस्या, भीभीआईपी आवागमनर धावनमार्गमा पशुपन्छीकागतिविधि हुन्छन् ।’

बुद्ध एयरका प्रबन्ध निर्देशक वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतले यो घटना हुनुमा नेपालगन्ज विमानस्थल र त्यहाँको विमानस्थलको सुरक्षा युनिट जिम्मेवार रहेको बताए । ‘देशको मन्त्री पनि सवार हुने भएपछि कहिलेकाहीँ केही मिनेट कुर्नुपर्ने व्यावहारिक पक्ष पनि आइलाग्छ,’ शनिबारको घटनाबारे उनले भने, ‘नेपालमा अनटाइम उडानको नियम पालना विरलै हुन्छ ।’

उनले परिस्थितिअनुसार जहाजले यात्रु कुर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताए । ‘इनरुटको मौसम अत्यधिक तीव्र गतिमा खराबी हुँदै छ भने त्यस्तो बेला पाइलटले कुर्न मिल्दैन र कुर्दैन,’ बस्नेतले केही समयअघि सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटालाई भैरहवा विमानस्थलमा छाडिएको घटना स्मरण गर्दै भने । शनिबार भने नेपालगन्ज काठमाडौंको मौसम सामान्य थियो ।

शनिबार बेलुकीको घटना आइतबार बिहान मात्रै थाहा पाएका बस्नेतले बेलाबेला यस्ता घटना भइरहने बताउँदै भने, ‘हूलहुज्जत गर्ने, कानुन हातमा लिने घटना बेलाबेला हामी भोगिरहेका हुन्छौं, बेलैमा उडान हुने/नहुने विषयमा विभिन्न कारण जोडिएका हुन्छन् । सबै पाइलटको हातमा हुँदैन तर कतिपय यस्ता यात्रु हुन्छन्, जहाजमै आगो लगाइदिन्छु भन्छन् । हाम्रा कर्मचारीले कुटाइ खाएका घटना त सामान्य नै भए ।’

यसैबीच मन्त्रीका स्वकीय सचिव गुरागाईंले आइतबार मन्त्रीमाथि भएको दुर्व्यवहारलाई मण्डले प्रवृत्ति भन्दै विज्ञप्ति जारी गरेका छन् । ‘मण्डले प्रवृत्तिको विरोध र धम्कीले रत्तिभर विचलित नभई लागिरहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछौं,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

यसैबीच वायुसेवा सञ्चालक संघले शनिबारको घटनाले ध्यानकर्षण भएको जनाएको छ । उसले उडान र हवाई सुरक्षामा असर परेको जनाउँदै यात्रुलाई अनुशासनका लागि अनुरोध गरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०९:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्