मल्लकालीन शैलीमा बन्दै थन्थु दरबार

कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — भक्तपुर नगरपालिकाले थन्थु दरबार मल्लकालीन शैलीमा पुनर्निर्माण गर्ने भएको छ । विश्व सम्पदामा सूचीकृत भक्तपुर दरबार परिसरको तलेजु भवानी, मूलचोकको पूर्व–उत्तरमा अवस्थित दरबार नगरपालिकाले फोटोलगायत प्राप्त प्रमाण र विज्ञको सुझावबमोजिम पुनर्निर्माण गर्ने तयारी गरेको नगर उप–प्रमुख रजनी जोशीले बताइन् । 

इतिहासविद् पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठका अनुसार दरबार नेपाल सम्वत् ७९८ मा राजा जितामित्र मल्लले बनाउन लगाएका हुन् । जितामित्र मल्लले सिद्वि र सुन्धारा चोक गरी दुई चोकसहित दरबार निर्माण गरेको उनी बताउँछन् । नेपाल सम्वत् ८०१ को विनाशकारी भूकम्पमा भत्किएपछि जितामित्र र उनका छोरा भूपतेन्द्र मल्लले सुन्दरीकरण गरी ५५झ्याले दरबारसँगै निर्माण गरेको उनले बताए ।

१९९० माघको भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त मल्लकालीन थन्थु दरबार राणाकालीन शैली (नियोक्लासिक) शैलीमा बन्यो । जंगबहादुर राणा बेलायत भ्रमणबाट फर्किएपछि नियोक्लासिक शैलीमा निर्माण गर्न लगाएको नगरपालिकाले जनाएको छ । सोही राणाकालीन शैलीको भवन ०७२ वैशाख १२ को भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त भयो ।

क्षतिग्रस्त भवन जस्ताले छोपेर अस्थायी संरक्षण गर्ने कार्य गरिएको छ । भूकम्प गएको ४ वर्षपछि भक्तपुर नगरपालिकाले चालू आर्थिक वर्ष ०७६/७७ मा पुनर्निर्माण थालिने गरी १ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगर उप–प्रमुख जोशीले बताइन् । नगरपालिकाले करिब १४ करोड ८० लाख रुपैयाँ लागत इस्टमेट तयार गरेको जनाएको छ । पुनर्निर्माणका लागि नक्सा, स्केचको काम भइरहेको आर्किटेक इन्जिनियर एवं उप–प्रमुख जोशीले बताइन् ।

त्यसैगरी, नगरपालिकाले दरबार क्षेत्रकै तत्कालीन नक्सा तथा कानुन शाखा भवनलाई समेत पुरानै शैलीमा निर्माण गर्ने तयारी थालेको छ । भवन निर्माणका लागि नगरपालिकाले करिब ८ करोड ४६ लाख लागत इस्टिमेट गरेको भक्तपुर नगरपालिका योजना तथा सम्पदा शाखा प्रमुख इन्जिनियर रामगोविन्द श्रेष्ठले बताए ।

नगरपालिकाको तथ्यांकअनुसार ०७२ वैशाखको भूकम्पका कारण भक्तपुर नगरको ६७ सम्पदा पूर्ण क्षति, ४९ आंशिक क्षति गरी १ सय १६ सम्पदामा क्षति पुगेको छ । जसमध्ये, ४१ मन्दिर, २६ सत्तल, ३१ पाटी, २ ढुंगेधारा, २ प्रवेशद्वार र ६ भवनमा क्षति पुगेको नगरपालिकाको तथ्यांकमा उल्लेख छ । आर्थिक वर्ष ०७५/७६ सम्ममा १७ मन्दिर, ६ सत्तल, ३४ पाटी, ५ ढुंगेधारा, २ प्रवेशद्वार, ४ द्यो छें, ५ पोखरी, ५ इनार र अन्य गरी ८३ सम्पदा पुनर्निर्माण भएको सम्पदा शाखा प्रमुख इन्जिनियर श्रेष्ठले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ ०७:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लाभग्राहीले रुचाएनन् प्रबलीकरण

कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — भूकम्पले घर चर्केपछि प्रबलीकरणमा परेका लाभग्राहीले मर्मत गर्न रुचि देखाएका छैनन् । पहिलो किस्ता लिएपछि लाभग्राहीले दोस्रो किस्ता लिन जाँगर नै नदेखाएका हुन् ।

दोस्रो किस्ताका निम्ति ३० जनाले प्रक्रिया सुरु गरेका छन् । ‘प्रबलीकरणमा परेका लाभग्राहीले पहिलो किस्ता लगेपछि दोस्रो अर्थात् अन्तिम किस्ता लैजान प्रक्रिया नै सुरु गरेका छैनन्,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वय एकाइ (भवन) का इन्जिनियर रविन पाठकले भने, ‘दोस्रो किस्ता लैजानका लागि ३० जनाले मात्रै प्रक्रिया सुरु गरेका छन् ।’

नेपाल राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले प्रबलीकरणमा परेका लाभग्राहीलाई २ किस्तामा गरेर १ लाख रुपैयाँ मात्र दिने गरेको छ । एक लाख रुपैयाँले प्रबलीकरण गर्न नपुग्ने भएकाले केहीले सुरुमा नै अनुदान सम्झौता गरेका छैनन् भने केहीले पहिलो किस्ता लगेर दोस्रो किस्ताका निम्ति प्रक्रिया नै सुरु गरेका छैनन् ।

‘पहिलो किस्ता लगेका अधिकांश लाभग्राहीहरूले प्रबलीकरणको सुरुवात पनि गरेका छैनन् । प्रबलीकरण गर्न रकम नै अत्यन्त अपुग हुने भएकाले लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गर्न र दोस्रो किस्ता अनुदान लैजान जाँगर नै देखाएका छैनन््,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाइ (भवन) का एक प्राविधिकले भने, ‘प्राधिकरणले दिएको रकमले २५ प्रतिशत पनि प्रबलीकरणको काम नहुने भएकाले लाभग्राही उत्साहित नै देखिएनन् ।’

मकवानपुरमा १२ हजार ९ सय ४६ प्रबलीकरणका लाभग्राही छन् । तीमध्ये ७ हजार ३ सय २७ लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गरेर पहिलो किस्ता लगेका छन् । दोस्रो किस्ता लैजानका लागि ३० जना लाभग्राहीले प्रक्रिया सुरु गरेका छन । ७ हजार २ सय ९७ लाभग्राहीले दोस्रो किस्ता लैजानका लागि प्रबलीकरणको काम पनि सुरुवात गरेका छ्रैनन् ।

निजी आवास पूर्ण क्षति भएर लाभग्राही सूचीमा परेका भन्दा अर्ध क्षति भएको प्रबलीकरणको लाभग्राहीमा परेकाले प्रबलीकरणतर्फ चासो नै दिएका छैनन् । ‘प्रबलीकरणको अनुदान रकम अत्यन्त न्यून भएकाले लाभग्राहीहरूले रकम लिन चासै देखाएका छैनन्,’ इन्जिनियर पाठकले भने, ‘प्रबलीकरण गर्न अनुदान रकम कम भएकाले होलाजस्तो लाग्छ ।’ प्रबलीकरण अत्यन्त सुस्त गतिमा बढेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ ०७:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्