लगनखेल बसपार्कमा फोहोरको थुप्रो

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — फोहोर नउठाउँदा लगनखेलका व्यापारी तथा स्थानीय दुर्गन्ध खेप्न बाध्य छन् । फोहोर नउठाउँदा हिँडडुल गर्न पनि समस्या भएको स्थानीयको गुनासो छ । एकैचोटि नउठाउँदा सधैं फोहोर रहिरहने भएकाले दुर्गन्धमा दैनिकी काट्न बाध्य छन्, स्थानीयवासी तथा व्यापारी ।

फोहोरले स्थानीय बासिन्दालाई मात्र नभएर गाडी आवतजावत यात्रुलाई पनि समस्या निम्तिएको छ । व्यापारिक क्षेत्र लगनखेल फोहोरको थुप्रोले भरिँदा आउनै मन नलागेको धापासी जान बस पर्खिरहेका ५५ वर्षीया सावित्री श्रेष्ठले बताइन् । बसपार्क नै फोहोरले घेरिएकाले पर्खनै गाह्रो भएको उनले सुनाइन् । फोहोरका रास र दुर्गन्धले बजारलाई कुरूप बनाएको उनको अनुभव छ ।

कहिलेकाहीं सामान लिन आउने गरे पनि आजभोलि बाध्यताले आउने गरेको उनले बताइन् । ‘फोहोरले दुर्गन्ध मात्र फैलाउँदैन,’ उनले भने ‘फोहोरका छेउमा दैनिकी चलाउने मानिसको स्वास्थ्यमा पनि समस्याल्याउँछ ।’ फोहोरले कतिपय मानिसलाई रुघाखोकी, झाडाबान्ता पनि हुन सक्ने उनले बताए । अन्य ठाउँमा त फोहोरका थुप्रा देखिएको थिएन तर यहाँका अवस्था हेर्दा महिनौँदेखि फोहोर नउठाएको देखिन्छ ।

ट्रक आएर फोहोर लगे पनि सबै फोहोर नलैजाने हुँदा फोहोरको रास सधैं उत्तिकै देखिने मजदुर गिरीशले बताए । लगनखेल बसपार्कमा रहेको गाडीमा ग्रिज लगाउने काम गर्छन् उनी । ‘बसपार्कको कुना अर्थात् बस स्ट्यान्डमुनिको खाली ठाउँ फोहोर थुपार्ने थलो बनेको छ,’ उनले भने, ‘दैनिकी चलाउन काम गर्नुपर्छ, त्यसैले दुर्गन्ध भन्न पनि पाइँदैन ।’

धेरै मिडियाले सोधेर गए, समाचार छापे होलान् तर फोहोर कहिल्यै नउठेको उनको भनाइ छ । आजभोलि बाटोमा हिँड्दा अनिवार्य मास्क लगाएर हिँड्नुपर्छ । मास्क नलगाईहिँडडुल गर्ने अवस्थै छैन ।

फोहोरको दुर्गन्धले गर्दा ग्राहक पनि नआउने नाङ्लोमा स्याउ बेचिरहेकी संगीता सापकोटाले बताइन् । करिब एक वर्षदेखि व्यापार गर्दै आएकी सापकोटा भन्छिन्, ‘फुटपाथमा व्यापार गर्‍यो भनेर नगरपालिकाले लखेट्छ तर यही थुप्रिएको फोहोर उठाउन सक्दैनन् ।’ आज फोहोर उठाए पनि भोलि आउँदा उत्तिकै हुने गरेको उनले बताइन् । सानासाना गाडी आउँछन्, जसले एकैचोटि फोहोर उठाउन सक्दैन र जत्ति उठ्छ त्यति मात्र लैजान्छ । त्यसैले फोहोर उठाए पनि बसपार्कमा फोहोरको थुप्रो नै देखिन्छ ।

पानी पर्नासाथ फोहर संकलन गरेर व्यवस्थापन गर्ने ठाउँमा समस्या हुने भएकाले फोहोर नउठेको ललितुपर महानगरपालिका वडा नं. १२ का प्रमुख नारायणलाल अवालेले बताए । भोलिदेखि पुनः फोहोरउठ्ने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ ०७:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पेरूको अल्पाका चित्लाङमा

हरिहरसिंह राठौर

चित्लाङ — जीउ र थुतुनो भेडाजस्तो, घाँटी भेडाबाख्राभन्दा निकै लामो । पेरू, बोलिभिया, इक्वेडर र उत्तरी चिलीको घरपालुवा जनावर हाम्रा लागि अनौठो त हुँदै हुन् । यिनका घाँटी हेरेरै आगन्तुक छक्क पर्छन् ।

मकवानपुरको थाहा नगरपालिकामा पर्ने पर्यटकीय गन्तव्य चित्लाङ चिसो हावापानी र होमस्टेका लागि प्रसिद्ध छ । कुलेखानी जलाशय, दामन, पालुङ र चन्द्रागिरी पनि नजिकै भएकाले बाह्रै महिना आन्तरिक पर्यटक पुग्ने चित्लाङलाई होमस्टेले मात्रै चिनाउँदैन, पेरूको अनौठो जनावर अल्पाका (लामा) ले पनि आकर्षण गरिरहेको छ । अनौठो जन्तु हेर्नकै लागि मात्र पनि यहाँ पुग्ने थुप्रै हुने गरेका छन् ।
विसं २०५० मा जर्मन नागरिक हडमुन वाउडरले दोलखाको जिरी र मकवानपुरको चित्लाङमा जग्गा खरिद गरी हिमालयन प्लान्टेसन प्रालि कम्पनी खोलेका थिए । उक्त कम्पनीले दुवै ठाउँमा जैतुनका २/२ हजार बिरुवा लगायो । यो नै नेपालका लागि जैतुनको पहिलो व्यावसायिक खेतीको सुरुआत हो । भारतको कालिङपोङकी महिलालाई विवाह गरेका हडमुनले सोखका लागि पेरूबाट दुर्ई जोडा अल्पाका पनि ल्याएर जिरीमै पालेका थिए । उक्त जोडाको हेरचाह गर्न गंगा जिरेललाई नियुक्त गरेका थिए ।
जिरीमा एक दशकसम्म पालुन्जेल दुर्ई जोडा अल्पाकाले चारवटा मात्रै पाठापाठी पाए । दुई जोडा पुराना माउ र अन्य बच्चासहित १० वटा अल्पाकालाई हडमुनले ललितपुरको गोदावरीको ठैबमा सारे । ठैबमा १२ वर्ष पाल्दा जम्मा चारवटा मात्रै थपिए । अल्पाकाहरू दुब्लाउँदै गएपछि हडमुनले चित्लाङको जैतुन फर्म र आधुनिक घरसहित अल्पाका प्रभु ग्रुपका अध्यक्ष देवीप्रसाद भट्टचनलाई १० करोडमा बेचे ।
भट्टचनले फर्म १७ सय मिटर उचाइमा रहेको चित्लाङस्थित जैतुन फर्ममा सारे । चित्लाङ सारिएको चार वर्षमा अल्पकाको एउटा पोथी मर्‍यो । एउटाले भाले जन्माएर १५ महिनापछि पुनः गर्भवती भएको छ । हाल उक्त फर्ममा १५ महिनादेखि २२ वर्षसम्मका १५ वटा अल्पाका छन् ।
हेरचाहमा खटिएका जिरेका अनुसार अति शान्त स्वभावको यो जनावरका केही पक्ष रोचक छन् । उज्यालो बेला मात्रै सुत्केरी हुन्छ । अल्पाकाको भाले र पोथीलाई छुट्टाछुट्टै राख्नुपर्छ । सँगै राखे झगडा गरिरहन्छन् । दिसापिसाब सधैं एउटै ठाउँमा मात्र गर्छन् । आफ्नो बथान छाडेर कतै भाग्दैनन् । मान्छेलाई केही गर्दैनन् । पोथीभन्दा भाले नै बढी जन्मने भएकाले यसको संख्या धेरै बढ्न नसकेको उनले बताए ।
शत्रुको आक्रमणबाट जोगिन यो जन्तुसँग कुनै पनि उपाय छैन । सिङ हुँदैन । बिरालो र मलसाँप्रोजस्ता साना जनावरले पनि मार्न सक्छन् । अल्पका रिसाएपछि चपाएको घाँस थुकेर जनाउ दिन्छ । माइनस १० डिग्रीसम्ममा पाल्न सकिने यो जन्तुको संख्या थप्न पोथी मगाउन खोजे पनि स्वीकृति लिने प्रक्रिया झन्झटिलो हुनुले नसकेको जैतुन फर्मका व्यवस्थापक पदमसिंह खड्काले बताए । हाल फर्म हाउसमा करिब ६० जनालाई खान–बस्न व्यवस्था गरिएको होमस्टे सञ्चालनमा छ ।
सोख र रौंको व्यावसायिक उत्पादनका लागि अल्पका पाल्नेहरू छन् । बिसिंखेलस्थित यो फर्ममा भने रौंका लागि अल्पका पालिँदै आएको छ । यसका रौं भेडाको भन्दा निकै न्यानो हुन्छ ।
अल्पकाको मूल्य ७ लाखदेखि १० लाख रुपैयाँसम्म पर्छ । यसको रौंबाट बनाइएका ज्याकेटहरू जाडोमा न्यानो र गर्मीमा शीतल हुन्छन् । अहिले अल्पाका हेर्नका लागि विभिन्न ठाउँबाट मान्छेहरू मकवानपुरको बिसिंखेल पुग्ने गरेका छन् । यसले त्यहाँको पर्यटकीय आकर्षण पनि थपेको स्थानीय रामजी बलामीले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ ०७:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्