कानुन पुस्तकालयमा पढ्नै कठिन

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — केन्द्रीय कानुन पुस्तकालय रहेको जमलस्थित भवन रेट्रोफिट नगरिँदा कानुनबारे अध्ययन, अनुसन्धान गर्नेहरूलाई समस्या भएको छ । राणाकालीन तीनतले यो पुस्तकालय भवन २०७२ को भूकम्पले जीर्ण बनाएको हो ।

मुलुकमा कानुन अध्ययन, अनुसन्धान, अभ्यास गर्ने सबै खाले व्यक्तिहरूको एक मात्र पढ्ने थलो केन्द्रीय कानुन पुस्तकालय हो । सरकारले सय वर्षभन्दा पुरानो यो भवनलाई रेट्रोफिट गरेर चलाउन मिल्ने भनेको छ । ‘देश संघीयतामा गएसँगै कानुन पढ्ने विद्यार्थीको चाप बढेको छ,’ पुस्तकालय प्रमुख मधुसूदन सुवेदीले भने, ‘कानुन पढ्दै गरेका विद्यार्थी, वकिल, न्यायाधीशहरूले सबै खाले कानुनबारे अध्ययन गर्न यहीँ आउनुपर्ने बाध्यता छ ।’

पुस्तकालयकी कर्मचारी प्रतिमा श्रेष्ठले दिनमा सत्तरी–असी पाठक आउने गरेको बताइन् । ‘पोहोरसम्म दिनमा बीस–तीस जना आउँथे,’ उनले भनिन्, ‘अहिले संख्या बढेको छ । पढ्ने ठाउँ पुर्‍याउनै गाह्रो छ ।’ अर्की कर्मचारी अहिल्या अधिकारीले पाठकको नाम, ठेगाना, फोन नम्बर लेखाएर पुस्तक उपलब्ध गराउने गरेको बताइन् । ‘तर बसेर पढ्ने ठाउँ नै पुग्दैन,’ उनले भनिन् ।

केन्द्रीय कानुन पुस्तकालय विकास समिति बोर्डअन्तर्गत २०५० सालमा यो पुस्तकालय स्थापना भएको हो । सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशको अध्यक्षतामा बोर्ड सुचारु छ । यो पुस्तकालय कानुन मन्त्रालय मातहत छ । पुस्तकालयको हाता सडक विस्तारका क्रममा केही अंश काटिएपछि हाल २ रोपनी ८ आना क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । पुस्तकालय प्रमुख, दुईजना सुब्बा, दुई खरिदार, एक लेखापाल, एक चालक र दुई कार्यालय सहयोगी कार्यरत छन् ।

पुस्तकालय प्रमुख सुवेदीका अनुसार पुस्तकालयमा १६ हजार जति शीर्षकका पुस्तक छन् । बुक एड इन्टरनेसनल, दी एसिया फाउन्डेसन, इन्डियन दूतावास, ब्रिटिस दूतावास, यूएनडीपी, स्टेच्यु ल रिभिजन सोसाइटी, इन्टसनेसनल ल बुक फेसिलिटीलगायत निकायबाट प्राप्त कानुनी पुस्तक हुन् ।

नेपालका कानुनविद् लेखकका महत्त्वपूर्ण कृति, कानुनी जर्नल, कानुनमा विद्यावारिधि शोधपत्रसमेत छन् । अवकाशप्राप्त प्रधानन्यायाधीश, न्यायाधीशलगायतले आफ्नो व्यक्तिगत पुस्तक पुस्तकालयलाई उपहारका रूपमा दिएका छन् । ‘सरकारले जमलमै नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालयको भवन बनाउँछ भन्ने समाचार पढ्न पाइयो,’ प्रमुख सुवेदीले, ‘कानुन पुस्तकालयलाई त्यही राष्ट्रिय पुस्तकालयको एउटा तलामा विस्तार गर्न सके सुनमा सुगन्ध हुन्थ्यो ।’
नेपाल ल क्याम्पसका प्रमुख डीएन पराजुली छुट्टै कानुन विश्वविद्यालय केन्द्रमा स्थापना हुनुपर्ने उल्लेख गर्छन् । ‘कानुन विश्वविद्यालयअन्तर्गत सातैवटा प्रदेशमा प्रादेशिक कानुन स्कुल स्थापना गरेर कानुन पढ्न काठमाडौं आउनुपर्ने परिस्थिति अन्त्य गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘प्रदेश तहमा कानुन अध्ययन संस्था विस्तार, कानुनसम्बन्धी पुस्तकालय, अध्ययन केन्द्र भए मात्र तीन तहको कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाको महत्त्व बढ्न सक्छ ।’

कानुन पढाउने क्याम्पसले पुस्तकालय विस्तार गरेका छन् । कानुन विषयका पाठ्यपुस्तक, सन्दर्भ सामग्री सीमित छन् । सर्वोच्च अदालत, बार एसोसियसन, जिल्ला अदालत, कानुन पढाउने क्याम्पसले कानुनसम्बन्धी बुलेटिन, स्मारिका, जर्नल प्रकाशन गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०७:४०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

करेसामा जलकुम्भी

भान्सा र बाथरुमबाट निस्कने पानीलाई जलकुम्भीले शुद्ध बनाउने भएकाले भरतपुरका घरघरमा लगाइँदै 
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — जलकुम्भी झार जलाशयका लागि खतरनाक बन्दै गएको छ । तालतलैया, खोलानालालाई झपक्क ढाकेको हुन्छ यसले । जलकुम्भी भरिएपछि पानीभित्र जीव र जलचर राम्रोसँग हुर्कन पाउँदैनन् ।

तालतलैया नै सुकाउ सक्नेसम्मको दुर्गुण हुन्छ यसमा । यस्तो झारलाई कसले हुर्काउने बढाउने गर्नु ? सकेसम्म उखेल्ने र फ्याँक्ने नै गर्छन् । भरतपुरका केही घरको करेसामा भने जलकुम्भी हुर्काउन सुरु गरिएको छ ।

भरतपुर महानगरपालिका–७ कृष्णपुर दीपज्योति टोलमा छ मनीष सापकोटाको घर । उनको घरवरपर निकै हरियाली छ । चौरमा दुबो छ । सिजनअनुसारका फलफूलका बोट छन् । रुद्राक्षको अजंगको बोट नै घरको आडमा छ । सापकोटाले दुई महिनाअघि जलकुम्भी झार बोकेर ल्याए । छपक्कै हरियाली भएको घरमा जलकुम्भी ल्याउँदा छिमेकी छक्क परे । ‘बोटबिरुवाको के कमी थियो र यस्तो झार बोकेर आएको समेत भने नि,’ सापकोटाले सुनाए ।

उनले जलकुम्भी ल्याउनुको उद्देश्य घरमा बिरुवाको प्रजाति थप्नुभन्दा पनि हरियालीलाई चम्काउनु थियो । भान्सा र स्नान घर (बाथरुम) बाट निस्केको पानी शुद्ध बनाउन उनले जलकुम्भीको प्रयोग गरेका छन् । झन्डै तीन हजार लिटर पानी अट्ने एउटा ट्यांकी बनाएका छन्, जहाँ भान्सा र बाथरुमको फोहोर पानी आएर जम्मा हुन्छ ।

त्यसमाथि उनले जलकुम्भी झार राखेका छन् । ‘साबुन मिसिएको फोहोर पानी ट्यांकीमा आएर जम्मा भएपछि जलकुम्भी झारको जराले त्यसलाई छान्ने काम गर्दो रहेछ । पानी भरिँदै गएपछि सफा पानी ओभरफ्लो भएर बाहिर निस्कन थाल्छ । त्यसरी बाहिर निस्केको पानी २० मिटर पर नौ फिट गहिरो इनारजस्तो खाल्डोमा जम्मा गरेर राख्ने गरिन्छ,’ सापकोटाले बेलीबिस्तार लगाए । एक दिनमा जलकुम्भीले छानेको कम्तीमा दुई हजार लिटर पानी जम्मा हुने गर्छ ।

‘पहिला भान्साको र बाथरुमको पानी बगैंचा, तरकारी र बोटबिरुवामा हाल्नै मिल्ने थिएन,’ सापकोटाले भने, ‘जलकुम्भी राखेपछि बाहिर सफा पानी आउने गर्छ । त्यो पानी राख्दा बोटबिरुवालाई कुनै हानि भएको छैन । राम्रैसँग हुर्केका छन् ।’

पहिला उनले खानेपानीको धारामा आउने पानी करेसाबारी र बगैंचामा प्रयोग गर्दथे । अहिले रोकियो । ‘खानेपानी बोर्डले बाँडेको धाराको पानी बोटबिरुवामा हाल्ने, भान्साको पानी खेर जाने अवस्था थियो,’ उनले भने, ‘जलकुम्भी राखेपछि यो समस्या हल भयो ।’

जलकुम्भीबाट पानी शुद्ध बनाउने ट्यांकी निर्माणमा १८ हजार रुपैयाँ खर्च भएको थियो । त्योमध्ये १५ हजार रुपैयाँ उनले स्थानीय सरकारबाट अनुदान पाउने भएका छन् । जुन रकम प्रदेश सरकारले उपलब्ध गराएको हो ।

प्रदेश–३ का प्रदेशसभा सदस्य सांसद विजय सुवेदीका अनुसार जलकुम्भी झारले पानी शुद्ध बनाउने कुरा वैज्ञानिक रूपमा पुष्टि भएको छ । ‘तालतलैयामा टाउको दुखाइ बनेको यो जलकुम्भी घरमा ल्याएर पानी शुद्ध बनाउन सकिने भएपछि मेरो निर्वाचन क्षेत्रमा केही नमुना योग्य काम गरौं भन्ने लाग्यो र पानी प्रशोधन गर्ने यस्तो काममा स्थानीयलाई संलग्न गराइएको हो,’ सांसद सुवेदीले भने ।

उनको निर्वाचन क्षेत्रअन्तर्गत पर्ने भरतपुरको २, ४, ५, ७, १०, ११ र १२ वडाका १४ टोलमा वातावरण सुधारसम्बन्धी योजनाहरू सुरु भएको छन् । जसमध्ये ६ वटा वडाका एक एक घरमा तत्कालका लागि पानी शुद्धीकरण गर्न जलकुम्भी राखेको ट्यांकी निर्माण भएका छन् । जलकुम्भी लगाएको पानी ट्यांकीवरपर भुसुना र लामखुट्टे आउने पो हुन् कि भन्ने पीर लाग्न सक्छ ।

‘भुसुना र लामखुट्टे आएको चाल मैले पाएको छैन,’ सापकोटाले भने, ‘तर आउने पो हुन् कि भनेर एउटा नेट (जाली) ल्याएको छु । एक पटक ल्याएको नेटले तीन वर्ष काम गर्छ ।’ बुधबार प्रदेश–३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेल सापकोटको घर पुगेर जलकुम्भीबाट भए गरेको कामका बारेमा बुझेका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०७:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×