महालक्ष्मी नगरपालिका : नीति तथा कार्यक्रम पोहोरकै

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — प्राचीन लुभु बस्तीस्थित गंगामहारानी दरबार चारैतिर पोखरीले घेरिएका छन् । मूलपीठमा ३ मूल पोखरी छन् । यी पोखरीमा पानी जम्मा भएपछि सिपेज भएर बस्तीका इनार, ढुंगेधारा, पोखरीमा रिचार्ज हुन्छ । 

जात्रापर्व तथा ठूला योजना सुरु गर्नुअघि पोखरीमा देः (देश) पूजा गर्ने चलन छ । अहिले यी पुरातात्त्विक धार्मिक महत्त्वका पोखरी चौरमा परिणत भइसकेका छन् । पोखरी भर्न पानी ल्याउने राजकुलोको बाँध भत्केको दुई दशक बढी बितिसक्यो । अहिलेसम्म मर्मत गर्न सकेको छैन ।

महालक्ष्मी नगरपालिकाले भने प्रत्येक वर्ष पोखरी, इनार, ढुंगेधारा संरक्षण गर्ने नीति तथा कार्यक्रममा छुटाउने गरेको छैन । गत वर्षझैं यस वर्ष सार्वजनिक गरेको नीति तथा कार्यक्रममा जल सम्पदा संरक्षण गर्ने भनी सोही वाक्य दोहोराइएको छ । साविक लुभु गाविसका अध्यक्ष चन्द्रबहादुर बज्राचार्य भन्छन्, ‘नीति तथा कार्यक्रम अपडेटसहितको आउनुपर्ने हो । तर, अधिकांश बुँदाजस्ताको तस्तै उतारिएको देखिन्छ । जुन लजास्पद कुरो हो ।’

उनका अनुसार बस्तीका अधिकांश पोखरी मिचिएका छन् । जोखिम मोलेर कसैले पनि सिमांकन गर्न चाहेनन् । पोखरी नाश भएदेखि इनार, ढुंगेधारा सुक्न थालेका हुन् । ‘बस्तीमा कम्तीमा ३ ठूला र साना पोखरी हुन्छन्,’ उनले भने, ‘सरसफाइ गरेर टेन्डर गर्न सकेमा राजस्व भित्रिने मात्र नभई लुभुवासीलाई माछा खान भारतबाट आयात गर्न पर्दैन । तर, यसतर्फ कसैले चासो दिएनन् ।’

लुभुको सबभन्दा ठूलो इनार तगः तुः टोलमा छ । बस्तीको बीचमा पर्ने इनारमा पानी आउँछ । तर, प्रयोग गर्न योग्य छैन । चक्का राखेर सेफ्टी ट्यांकी बनाएकाले निकास सोसेर इनारमा आउने गरेको स्थानीयबासी बताउँछन् ।
भागवती लाछी, चौतारा, घाफल टोलको ढुंगेधारामा पानी सुकिसकेका छन् ।

लुभु क्याम्पस भवन नजिकै परम्परागत इँटाका गारो लगाएका २ वटा पँधेरो छ । यो पनि पुरि सकेको छ । यहाँ कुनै बेला लुभु–लामाटार–लाकुरी भञ्ज्याङ हुँदै काभ्रे पनौती पुग्ने यात्रुले प्यास मेटाउँथे । नगरपालिकाले भने प्रत्येक वर्ष कुवा, ढुंगेधारा र इनारको मुहान संरक्षण गरी अन्डरग्राउन्ड रिचार्ज गर्न पोखरी निर्माण गर्ने योजना सार्वजनिक गर्छ ।

तर, कार्यान्वयन भने हुँदैन । यस वर्ष सार्वजनिक गरेको अधिकांश नीति तथा कार्यक्रम कुवा संरक्षण गर्ने भनी गत वर्षकै वाक्य दोहोर्‍याइएको छ । पोखरी, ढुंगेधारा, इनार संरक्षण गर्ने वाक्य मात्र नभई अधिकांश बुँदा जस्ताको तस्तै हुबहु राखिएको छ । यस वर्ष सार्वजनिक गरेको कार्यक्रमलाई मिति मात्र परिवर्तन गरिएको छ ।

सार्वजनिक सेवा तथा सुशासनअन्तर्गत राखिएका १९ वटा बुँदा जस्ताको तस्तै राखिएका छन् । स्वास्थ्य तथा सरसफाइअन्तर्गत राखिएका ११ वटा बुँदा, खानेपानीअन्तर्गतका ५, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातअन्तर्गत १६, आर्थिक विकासअन्तर्गतका १३ बुँदा हुबहु राखिएका छन् ।

कृषि, सिँचाइ तथा पशुपालन, वातावरण, विपद् व्यवस्थापन र वैकल्पिक ऊर्जा, कला, संस्कृति र पर्यटन, महिला तथा बालबालिका, सामाजिक सुरक्षा, युवा तथा रोजगारका अधिकांश बुँदा पनि उस्तै छन् । महालक्ष्मी नगरपालिकाका मेयर रामेश्वर श्रेष्ठले इनार, ढुंगेधारा, पोखरी संरक्षण गर्न म्यापिङ भइरहेको दाबी गरे ।

‘राजकुलो मिचेको ठाउँमा सानो र नमिचेको ठाउँमा जस्ताको तस्तै बनाउने योजना छ,’ उनले भने, ‘राजकुलोका सरसफाइ भइरहेको छ ।’ उनले नीति तथा कार्यक्रम दोहोरिनु स्वाभाविक भएको बताए ।

प्रकाशित : असार १०, २०७६ ०७:३७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दुई छोरी भए १२ सम्म निःशुल्क शिक्षा

चेपाङ समुद्दाय र अभिभावक गुमाएका विपन्न परिवारका बालबालिकालाई आवासीय शिक्षा दिने नगरपालिकाको योजना 
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — दुई छोरी मात्रै जन्माएर स्थायी बन्ध्याकरण गर्ने दम्पतीलाई माडी नगरपालिकाले विशेष सुविधा दिने भएको छ । दुवै छोरीलाई नगरपालिकाले माडीभित्रै १२ कक्षासम्म निःशुल्क पढाउने छ ।

सोमबार सुरु नगरपालिकाको तेस्रो नगरसभामा उपमेयर ताराकाजी महतोले प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममार्फत यस्तो घोषणागरिएको हो ।

प्रस्तावित नीति तथा कार्यक्रमको लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण शीर्षकमा यो कार्यक्रम समावेश छ । नगरसभामा प्रस्तुत शिक्षासम्बन्धी कार्यक्रममा सिमान्तकृत वर्गमा पर्ने आदिवासी चेपाङ समुद्दाय र अभिभावक गुमाएका विपन्न परिवारका बालबालिकालाई आवासीय शिक्षा दिने नगरपालिकाको योजना छ ।

अति विपन्न वर्गका परिवारका विद्यार्थीले उत्कृष्ट अंक ल्याई प्राविधिक शिक्षा पढेमा विशेष सहयोग गर्ने नगरपालिकाको कार्यक्रम छ । माडी नगरपालिकाका मेयर ठाकुर ढकालले अघिल्ला वर्षहरूमा पनि शिक्षा क्षेत्रमा विभिन्न रचनात्मक कामहरू गरेको र यो वर्ष गुणस्तरीय शिक्षाका लागि नगर शिक्षा योजना बनाएर लागू गर्ने बताए ।

पूर्वप्रधानमन्त्री तथा सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपाका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले माडी नगरसभाको उद्घाटन गरेका हुन् । नगरसभामा आउँदो आर्थिक वर्ष ०७६/७७ का लागि पुँजीगत ७४ करोड ११ लाख १५ हजार ३६० र चालू खर्च साढे १९ करोड रुपैयाँ गरेर कुल ९३ करोड ६१ लाख १५ हजार ३६० रुपैयाँबराबरको बजेट पेस भएको छ ।

माडी नगरपालिकाले १२ करोड २९ लाख रुपैयाँ आन्तरिक आय गर्ने लक्ष्य राखेको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज पार गरेर जानुपर्ने भएका कारण माडी पुग्न र बसोबास गर्न अनेक कानुनी र व्यावहारिक कठिनाइ भएको कार्यक्रमका वक्ताले बताए । उनीहरूले निकुञ्ज ऐन, २०२९ का कारण माडीमा विकास हुन नसकेको धारणा राखे ।

माडी नगरपालिकाका प्रवक्ता रहेका वडा नम्बर ९ का वडाध्यक्ष शिवहरि सुवेदीले मान्छेभन्दा जनावरहरूको जीवन महत्त्वपूर्ण हो भन्ने सोच भएका निकुञ्जका कर्मचारीका कारण माडी समस्यामा पर्दै आएको बताए । यस्तो सोचका कारण माडी चितवन निकुञ्जपारिको अलग्गै नेपालजस्तो विकट बन्न पुगेको उनलेगुनासो गरे ।

नेकपा अध्यक्ष दाहालले विसं. २०२९ सालमा निकुञ्ज ऐन बन्दा माडी भन्ने बस्ती छ, त्यहाँ मान्छे पनि बस्छन् भन्ने ख्यालै नराखेको बताए । ‘त्यसैले त्यो ऐनले माडीको आवश्यकतालाई सुन्ने र बुझ्ने कुरै छैन । अब निकुञ्जको महत्त्व र भूमिका स्थापित हुने अनि स्थानीयको समस्या पनि समाधान हुने गरेर निकुञ्ज ऐन संशोधन हुने छ,’ चितवन–३ का सांसदसमेत रहेका दाहालले भने ।

माडी छिर्न चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको १० किलोमिटर जंगल पार गर्नुपर्छ । जंगल मात्रै हैन माडी क्षेत्रमा पनि सुविधायुक्त बाटोको समस्या छ । चुनावमा उम्मेदवार हुँदा दाहालले निकुञ्जमा आकाशेपुल वा भूमिगत मार्ग बनाएर माडीमा बाटोको सुविधा पुर्‍याउने वचन दिएका थिए । तर हालै मात्रै सर्वोच्च अदालतले चितवन निकुञ्जभित्र कुनै पनि संरचना नबनाउनु भनेर आदेश गरेको छ ।

‘आकाशेपुल वा भूमिगत बाटोका लागि युनेस्कोदेखि अनेक निकायसँग सल्लाह गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले यसमा समय लाग्ने भो । त्यो बेलासम्म त्यसै बस्ने कुरा आउँदैन निकुञ्जभित्र पनि बाटो पिच चाँडै हुन्छ,’ दाहालले भने । अदालतले गरेको आदेशमा निकुञ्जभित्र कुनै पनि निर्माण गर्दा युनेस्कोदेखि चितवन निकुञ्जसम्मको सहमति लिएर वातावरणीय प्रभाव अध्ययनले स्वीकृति दिएम मात्रै बनाउनु भन्ने छ ।

प्रकाशित : असार १०, २०७६ ०७:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×