दक्षिणकालीमा फोहोर बढ्दै

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बढदो जनसंख्यासँगै काठमाडौंको धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल दक्षिणकालीमा फोहोर बढदै गएको छ । जनसंख्या बढेसँगै नयाँ घर बन्ने क्रम जारी छ । सँगसँगै फोहोरको परिमाण पनि ।

फोहोर व्यवस्थापनमा नगरको बेवास्ता र मन्दिरमा आउने दर्शनार्थीले जथाभावी फाल्ने फोहोरका कारण हरियाली क्षेत्र कुरूप बन्दै गएको छ ।

खासगरी वडा नं. ५, ६ र ७ मा जथाभावी फोहोर फाल्ने गरिएको स्वयं जनप्रतिनिधि स्विकार्छन् । ‘धेरैजसो सहरीकरण भई नसकेका स्थान छन् । त्यसैले फोहोर कम हुन्छ । तर, फर्पिङ र वरपर फोहोरको निकै ठूलो समस्या छ,’ वडा नं. ६ का अध्यक्ष तथा दक्षिणकाली क्षेत्र प्रबन्ध समितिका अध्यक्ष शंकरमान महर्जनले भने । फोहोर व्यवस्थापनमा महानगरसहित सिसडोलको भर परेकाले कुनै व्यवधान हुनेबित्तिकै असर पर्ने गरेको उनले बताए । नगरको मुख्य सडक वरपर फोहोरका थुप्रा देखिन्छन् ।

नाइके खोल्चामा पनि चारैतिरबाट फोहोर फालिएको हुन्छ । वरपरका बासिन्दा आफैं फोहोर फाल्छन्, जसले जग्गाधनीलाई अप्ठयारो परेको ५ नं. का वडाध्यक्ष श्यामबहादुर खत्रीको भनाइ छ । उनका अनुसार स्थानीयले राति फोहोर फाल्ने गरेका छन् । ‘त्यो ठाउँ केही महिनाअघि डम्पिङ साइटको रूपमा भाडामा लिने कि भन्ने कुरा थियो । तर, त्यो निर्णय हुन नपाउँदैदेखि मान्छेले फोहोर फाल्न थालिसके,’ खत्रीले भने, ‘त्यो खाल्टोको फोहोर नगरको टिपरले पनि लादैँन, जस्ताको तस्तै हुन्छ ।’

बर्सेनि लाखौं पर्यटक पुग्ने धार्मिक महत्त्व भएको र नगरको नामकरण गरिएको दक्षिणकाली मन्दिर वरपरमा पनि फोहोर फाल्ने क्रम बढदै छ । २ वर्षपछि आइतबार मन्दिर दर्शनका लागि पुगेकी काभ्रेकी माया नेपाल प्लास्टिकका सामान र खानेकुराका झोलाले मन्दिर क्षेत्र फोहोर देखिएको बताइन् ।

‘मन्दिरतिर अलिअलि फूलमाला त जहाँ पनि हुन्छ । तर, यो चाउचाउ–बिस्कुटका खोल प्लास्टिकका पोका, पानीको बोतल, कार्टुन सबै यहीँ फालेर धार्मिक वन र मन्दिर क्षेत्र कुरूप भएको छ,’ उनले भनिन् । त्यही दिन काठमाडौं घुम्ने सिलसिलामा सपरिवार घुम्न पुगेका थिए बाराका जय नारायण साह पनि । दक्षिणकाली नगरपालिकाको हरियाली र वातावरणले जति प्रभावित बनायो त्यति नै उनी फोहोर देखेर खिन्न भए ।

मन्दिरसँगै रहेको बस स्टप र नजिकैका होटलले केही फोहोर जम्मा पारेर फोहोर लिन आउनेलाई दिन्छन् भने केहीले चाहिँ दिनभरिका फोहोर नजिकै जंगलमा मिल्काउँछन् । दक्षिणकाली क्षेत्र प्रबन्ध समितिकी नायब सुब्बा मन्दिरा महर्जन रञ्जित दर्शनार्थी र श्रद्धालुले उक्त क्षेत्रमा राखिएका डस्टबिन प्रयोग नगर्नु पनि फोहोर बढ्नुको एक प्रमुख कारण भएको बताइन् । ‘हामीले आवश्यक ठाउँमा फोहोर फाल्ने भाँडा राखिदिएका छौं । तर मन्दिर आउनेहरूले जथाभावी फाल्दिन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘दर्जन जति सरसफाइ कर्मचारीले काम गरिरहे पनि सबै फोहोर उठाएर सकिन्न ।’

उनले नगरपालिकाको ट्रिपरले मन्दिरको फोहोर नलाने र त्यहीँ व्यवस्थापन गर्ने गरिएको जानकारी दिइन् । उनका अनुसार पूर्णवती र उदारवती गंगा (खोला) को दोभानमा अवस्थित दक्षिणकाली मन्दिरको फोहोर परिसरभित्रै व्यवस्थापन गर्ने गरिएको छ ।

बलिका लागि ल्याइने पशुपन्छीको वध गरिसकेपछिको फोहोर पनि पहिले खोलामै फालिने भए पनि हाल शौचालय मुन्तिर पर्खाल लगाई खाल्डोमा गाड्ने गरिएको छ । ‘यहाँको फोहोर दीर्घकालिन व्यवस्थापनका लागि धेरै बजेट चाहिन्छ । तर, नगरपालिका वा केन्द्रबाट यसका लागि पर्याप्त बजेट आउँदैन,’ महर्जनले भनिन् ।

वडा नं. ५ का अध्यक्ष खत्री नगरका ९ वटै वडामा दुई ट्रिपर र उक्त दुई वडामा एक ट्रिपर फोहोर उठ्ने गरेको बताउँछन् । एक दिन बिराएर फोहोर बोक्ने ट्रक आएर सडक छेउको र थुपारिएको फोहोर उठाउने गरेको उनले बताए । नगरसँग फोहोर उठाउने र ट्रक चलाउने चालकसहित जम्मा दुई कर्मचारी छन् ।

तिनले फोहोर व्यवस्थापनका सबै कार्य धान्न नसकेको नगरप्रमुख स्विकार्छन् । सरकारले एउटा फोहोर बोक्ने ट्रिपर नगरलाई हस्तान्तरण गरे पनि चालक र पेट्रोल खर्च महँगो पर्न जाने नगरप्रमुख मोहनकुमार बस्नेतको भनाइ छ ।

नगरप्रमुख बस्नेत सरसफाइको अवस्था सुधारका लागि कम्तीमा दुईदेखि चार महिना लाग्ने बताउँछन् ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७५ १०:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भक्तपुरमा जाम हटाउन अभियान

कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — बनेपा–बर्दिबास सडक सुचारु भएपछि अरनिको राजमार्गको भक्तपुर खण्डमा काठमाडौं उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने सवारी साधनको चाप अत्यधिक छ ।

काठमाडौं भित्रिने दोस्रो मुख्य मार्ग बनेपा–कोटेश्वर खण्डको लोकन्थलीमा गत साता देखिएको सवारी जाम । तिहार निख्रिएलगत्तै राजधानी फर्किने सर्वसाधारण बढेपछि भक्तपुरमा सवारी जाम बाक्लिने गरेको छ । तस्बिर : कान्तिपुर

त्यसबाहेक निर्माण सामग्री (गिटी, बालुवा) बोक्ने ट्रिपरलगायत ठूला मालबाहक गाडी भक्तपुर हुँदै आवतजावत गर्छन् । प्रहरीका अनुसार बीपी राजमार्ग सुचारु भएपछि भक्तपुरमा नयाँ घर निर्माण गर्ने तथा सवारी किन्नेको संख्या बढेको छ ।

भक्तपुरमा बस्ने तर काठमाडाैं र ललितपुरमा व्यापार व्यवसाय वा जागिर गर्नेका निजी सवारीले सडकमा जामको समस्या बढदो छ । सुरक्षित यात्रा तथा जामरहित भक्तपुरका लागि महानगरीय प्रहरी परिसर भक्तपुरको नेतृत्वमा जिल्ला सुरक्षा समिति, स्थानीय तहले अभियान सुरु गरेको जनाएको छ ।

पहिलो चरणमा सूर्यविनायक–तीनकुने सडकको दायाँबायाँको सर्भिस ट्रयाक खाली गर्न थालिएको भक्तपुर प्रहरी प्रमुख हिमालयकुमार श्रेष्ठ बताउँछन् । ‘सर्भिस ट्रयाकमा जथाभावी राखिएका पार्किङ हटाउने, खुला पसल, साइनबोर्ड हटाउन सुरु भएको छ,’ उनले भने, ‘कतिपय स्थानको सर्भिस ट्रयाक भत्किएको छ, सडक विभागको समन्वयमा मर्मत गर्छौं ।’ सूर्यविनायक चोकदेखि मनोहरा पुलसम्मको सर्भिस ट्रयाक व्यवस्थित र खाली गरेपछि मोटरसाइकल तथा साइकल सर्भिस ट्रयाकबाट मात्र सञ्चालन गरिनेउनले बताए ।

पार्किङ स्थलव्यवस्था गरिने
जिल्लाका चारवटै स्थानीय तहले पार्किङको व्यवस्था गर्न सकेका छैनन् । पार्किङ क्षेत्र यकिन नहुँदा सर्वसाधारणले सडक किनारामै पार्किङ गर्छन् । सडकपेटीको पार्किङले नगरको सडक अस्तव्यस्त छ । सुरक्षा समितिले सूर्यविनायक नगरपालिका–९ स्थित सूर्यमोडको सामुदायिक वन क्षेत्र, जगाती प्रहरी वृत्तअगाडिको चाइनिज इँटा भट्टा क्षेत्र, सल्लाघारीस्थित ९९ रोपनी क्षेत्रमा पार्किङको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।

सानोठिमीस्थित फुटबल मैदान, कमलविनायक आसपास, अस्पताल क्षेत्र, करिडोर भित्री सडक एक साइड आवगमनमा बाधा नहुने गरी लोकन्थली, कौशलटार, थिमि, पुरानो थिमि, चारदोबाटो, सल्लाघारी, पाण्डुबजार, सूर्यविनायक चोक आसपासमा नगरपालिकाले पार्किङको व्यवस्था गर्नुपर्ने एसपी श्रेष्ठ बताउँछन् । समितिले दुर्घटना न्यून गर्न सुझाव दिएको छ ।

अरनिको राजमार्गको बाँकी स्थानमा सीसी क्यामरा जडान गरी कन्ट्रोल रुमबाट नियमित अवलोकन गर्ने, सार्वजनिक सवारी चालकको मोबाइल नम्बर राखी सडक जामको अवस्थाबारे एसएमएसबाट जानकारी दिनेलगायतका सुझाव समितिलेदिएको छ ।

समितिको प्रतिवदेनमा दुर्घटना कम गर्न तथा जाम हटाउन सडकको सही प्रयोग, पार्किङ व्यवस्थापन, ट्रयाक र पैदल यात्रु हिँड्ने सडकपेटी निर्माण गरिनुपर्ने उल्लेख छ । त्यसैगरी, मनोहरा खोला पूर्वको करिडोर बाटो व्यवस्थित र फराकिलो बनाउने, पेप्सीकोलातर्फका गाडी सीधा काठमाडांैतर्फ जाने व्यवस्था गर्दा जडीबुटी चोकमा जाम नहुने उल्लेख छ ।

त्यसैगरी, केही स्थानमा बेलिब्रिज बनाउनुपर्ने, बस पकेट दुवैतर्फ बनाउनुपर्ने, सडकपेटीका पसल व्यवस्थित गर्नुपर्ने, ट्राफिकबत्ती मर्मत गरी सुचारु गर्नुपर्ने दुर्घटनाग्रस्त तथा बिग्रिएका सवारी हटाउन क्रेनको व्यवस्था हुनुपर्नेलगायतका सुझाव समितिले दिएको छ । त्यस्तै, कच्ची बाटोलाई फराकिलो पारी कालोपत्रे गर्नुपर्नेसमेत समितिको सुझाव छ ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७५ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्