बाँझो बन्यो खेतीयोग्य जमिन

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — बँदेलले खेती नोक्सान पार्न थालेपछि जिल्लाका लेकाली क्षेत्रको जमिन बाँझो बन्न थालेका छन् । बँदेलले खाएर आलुको बीउसमेत जोगाउन नसकिने अवस्था भएपछि अहिले खेतीयोग्य जमिन चरन क्षेत्र बनेको छ ।

बैतडीको सुर्नया गाउँपालिका ६ मा चराउन छाडेका भैंसी । यहाँ ५/६ वर्षअघि आलु खेती हुन्थ्यो ।

आलु, मकै, कोदो खेतीबाट आम्दानी गर्दै आएका कृषकहरू बाली उत्पादन नहुँदा मर्कामा परेका हुन् । बँदेल, दुम्सीले लेकाली भेकको आलु उत्पादन घटेको छ । श्रीभावर, बाजपानी, मोतिनगर आलु खेतीका लागि उर्वर मानिन्थ्यो । जंगलछेउको जमिनमा उत्पादन हुने आलु बँदेलले नोक्सान गर्न थालेपछि ५/७ वर्षयता खेती गर्नै छाडेकोस्थानीय बताउँछन् ।
फागुनदेखि असोजसम्म २ पटक आलु खेतीबाट आम्दानी गर्दै आएका यहाँका कृषकको आम्दानीको स्रोत पनि घटेको छ । खोड्पे–बझाङ सडक आसपासका बासिन्दाले आलु खेतीबाट राम्रो आम्दानी गर्दै आएका थिए । जयपृथ्वी राजमार्गको जंगल आसपास आलु खेती गरिने फाँटहरू अहिले बाँझो बनेका छन् । काँडाको बार, खाल्डो खनेर र पासो थापेर बँदेल आतंक रोक्ने प्रयास असफल भएपछि किसानले खेती छाडेका हुन् । ‘८/१० वर्ष अघिसम्म आलुबाट राम्रै आम्दानी हुन्थ्यो, अहिले लगाउनै छाडेको ४/५ वर्ष भयो,’ सुर्नया गाउँपालिका ६ का जयराज अवस्थीले भने, ‘एकैदिन आएर बँदेलले सखाप पार्छ, बीउसमेत बचाउन सकिँदैन, लगाएर मात्र के गर्नु ?’ सुर्नया ६ मा मात्रै आलु खेती हुने करिब ३ हजार रोपनीभन्दा बढी जमिन बाँझै रहेको अवस्थी बआउँछन् ।
बेंसीतिर बसोबास भएका कृषकहरू बर्खामा आलु र मकै खेती गर्न लेक आउने चलन थियो । उत्पादन राम्रो हुने भएपछि किसानले आफ्ना बारीसँगै आलुखेतीकै लागि सामुदायिक वन र सरकारी जमिन पनि प्रयोगमा ल्याएका थिए । पछिल्ला वर्ष केही परिवारले राति पहरा दिएर खेतीको प्रयास गरे पनि जोगाउन नसक्दा जमिन बाँझो छाडन बाध्य भएको सुर्नयाकै महादेव अवस्थी बताउँछन् । ‘एकै परिवारले २० क्विन्टलसम्म आलु बेच्थे । घरखर्च २ सिजन आलु खेतीले धानिएको थियो,’ उनले भने, ‘खेती छाडेर सबैको आम्दानी मात्रै घटेन, उल्टै किन्नुपर्ने
अवस्था आयो ।’
जंगलमा झुन्ड बनाएर हिँड्ने बँदेलहरू हिउँदमा आहारा खोजीमा बेंसी झर्छन् । बर्खामा लेकतिर उक्लिने गरे पनि पछिल्ला वर्ष लेकबेंसी दुवै ठाउँमा बाह्रैमहिना बँदेलले बालीमा क्षति पुर्‍याउँदै आएको कृषकहरू बताउँछन् । घना बस्ती र बेंसीकै जमिनमा लगाइएको तरकारी र खाद्यान्न बालीसमेत जोगाउन मुस्किल भएको सिगास गाउँपालिका १ का करनसिंह धामी बताउँछन् ।
बँदेलकै कारण खेती नगरी बाझै रहेका जमिन प्रयोगमा आउन सकेको छैन । चरन क्षेत्र बनाए पनि पशुपालनबाट आम्दानी बढेको छैन । थोरै परिवार मात्रै लेकतिर भैंसी पाल्ने गरेका छन् । उक्त क्षेत्रमा स्याउ, ओखरलगायत हिउँदे फलफूल खेतीको विकल्प भए पनि स्थानीयको चासो कम छ । जंगली जनावरको क्षति र कृषकले मिहिनेत कम हुँदा बाँझो जमिन बढेको धामीको भनाइ छ । १/२ वर्ष बारीको पहरा दिन सके मात्रै फलफूलका बोट जोगाउन सकिने भएकाले कृषकले चासो नदिएको सुर्नया ७ का धनबहादुर कुँवरले बताए ।

प्रकाशित : पुस २३, २०७४ ०७:२३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पर्यटकीय केन्द्र ठाकुरद्वारा जोडिने

२ पुल निर्माण सुरु
कान्तिपुर संवाददाता

गुलरिया — पर्यटकीय केन्द्र बर्दिया निकुञ्ज जोड्ने ओराही खोलामा एकै साथ २ पुलको निर्माण सुरु भएको छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत आम्बासानजिक र कालीगौढीमा पुल निर्माण सुरु भएको सडक डिभिजन कार्यालय नेपालगन्जले जनाएको छ ।

बर्दिया निकुञ्ज जोड्ने आम्बासास्थित ओराही खोलामा पुल नहुँदा जोखिम मोल्दै यात्रारत सर्वसाधारण ।

४ स्पान रहेको दुवै पुलको लम्बाइ १६० मिटर छ । कार्यालय प्रमुख अर्जुन बमका अनुसार आम्बासा जोड्ने पुलको ९ करोड ६६ लाख ९९ हजार रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता भएको छ । सपना गाल्भा जेभीले यो ठेक्का सकारेको हो । यसैगरी प्रतापपुरमा निर्माण हुन लागेको पुलको करिब १० करोड ८३ लाखमा ठेक्का सम्झौता भएको छ । यसको ठेक्का पप्पु कन्स्ट्रक्सनले पाएको छ । पप्पु कन्स्ट्रक्सनले निर्माण गरेको बबई नदीस्थित जब्दीघाटको पुल हस्तान्तरण नहँुदै गत साउन अन्तिम साता भासिएको थियो ।
पुल नहुँदा पर्यटकीय केन्द्र ठाकुरद्वारा र डल्ला होमस्टेमा वर्षामा आउजाउ गर्न समस्या हुन्छ । यहाँबाट दैनिक हजार बढी सर्वसाधरण आउजाउ गर्छन् । पुल अभावमा बर्खामा पर्यटक बीचबाटै फर्किने गरेका छन् । एकै साथ बन्न लागेको पुल ०७६ माघ मसान्तभित्र पूरा हुने लक्ष्य रहेको कार्यालयले जनाएको छ । पुल निर्माण गरिने ठाउँमा पानी डाइभर्सन गर्ने काम थालिएको छ । बर्दिया निकुञ्जका अनुसार बर्सेनि आन्तरिक र विदेशीसमेत झन्डै १० हजार पर्यटक आउँछन् । पुल निर्माणपछि दोब्बर पर्यटक भित्रिने अनुमान पर्यटन व्यवसायीको छ ।
्यसैगरी पूर्वपश्चिम राजमार्गको आम्बासा हुँदै निकुञ्जको मुख्यालय जोड्ने करिब १३ किमि सडकको स्तरोन्नति पनि सुरु भएको छ । साँघुरो सडकलाई फराकिलो बनाउँदै दुई लेन बनाउने योजना छ ।

प्रकाशित : पुस २३, २०७४ ०७:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT