कर्णालीमा दुईपांग्रे क्रेज

कर्णालीमा दुईपांग्रे सवारीको बजार बढेको छ । न्यून आय भएका व्यक्तिदेखि सम्पन्न व्यक्तिसमेत मोटरसाइकलप्रति आकर्षित छन् ।
कलेन्द्र सेजुवाल

गुर्भाकोटका राजेश बीसी एक विद्यालयका निजी स्रोत शिक्षक हुन्  । तलबले जेनतेन घर खर्च चल्छ  ।

गुर्भाकोटका राजेश बीसी एक विद्यालयका निजी स्रोत शिक्षक हुन् । तलबले जेनतेन घर खर्च चल्छ । तैपनि हालै उनले सवा २ लाखको मोटरसाइकल किनेका छन् । ‘अलिकति पैसा जम्मा गरेको थिएँ, बाँकी किस्ता तिर्ने गरी निकालेको छु,’ उनले भने, ‘अहिलेको जमानामा मोटरसाइकल नभई नहुने रहेछ, झट्ट मूल्य सुन्दा महँगो लागे पनि किस्तामा किन्न खासै गाह्रो रहेनछ ।’
राजेशजस्ता सामान्य आय भएका व्यक्तिका लागि मोटरसाइकल सुलभ साधन भएको छ । कच्ची सडक धेरै भएको कर्णालीमा यात्रा गर्न मोटरसाइकलको विकल्प पनि छैन । यसले गर्दा कर्णालीमा दुईपांग्रे सवारीको बजार निकै बढेको छ । न्यून आय भएका व्यक्तिदेखि सम्पन्न व्यक्तिसमेत मोटरसाइकलप्रति आकर्षित छन् । प्रदेश राजधानी सुर्खेतमा आधा दर्जन मोटरसाइकल कम्पनीका डिलर छन् । डिलरहरूका अनुसार कर्णालीका सडकमा करिब २७ हजार मोटरसाइकल गुडिरहेका छन् ।
कर्णालीको बजारमा १ लाख ५० हजारदेखि ११ लाखसम्मका मोटरसाइकल छन् । उपभोक्ताले गच्छेअनुसार ती मोटरसाइकल प्रयोग गर्छन् । पैसा हुनेहरूले एकमुष्ट भुक्तानी गरेर किन्छन् भने न्यून तथा मध्यम आय भएका उपभोक्ताले किस्ता (फाइनान्समार्फत) मा लिने गरेका छन् । कर्णालीमा सबैभन्दा बढी मोटरसाइकल बिक्री गर्ने बजाजको अधिकृत विक्रेता असीम अटो पार्ट्सका प्रबन्ध निर्देशक लक्ष्मण कँडेलका अनुसार एकमुष्ट भुक्तानी गरेर लानेभन्दा किस्तामा लाने ग्राहकको संख्या अधिक छ । कुनै ग्राहकले त ३६ महिने किस्तामा समेत मोटरसाइकल लैजाने गरेका उनले बताए । गत आर्थिक वर्षमा १ हजार ८ सय २० मोटरसाइकल बिक्री भएकामा ६० प्रतिशत किस्तामा गएका उनले बताए । ‘सबै मान्छेसँग मोटरसाइकल किन्ने एकमुष्ट रकम हुँदैन, त्यसैले किस्तामा लैजाने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘मूल्य हेर्दा लाख पर्ने देखिए पनि किस्ताले सहज बनाइदिएको छ ।’ नियमित मासिक आम्दानी १५–२० हजार रुपैयाँ हुनेले पनि मोटरसाइकल सजिलै किन्ने गरेको उनले बताए ।
होन्डाको अधिकृत विक्रेता न्यू बुलबुले अटो सेल्सले गत आर्थिक वर्षमा करिब १ हजार २ सय मोटरसाइकल बिक्री गर्‍यो । सेल्सका प्रबन्ध निर्देशक भद्र भण्डारी सामान्य किसानदेखि ठूला व्यवसायीले समेत मोटसाइकल खरिद गरेका बताउँछन् । होन्डा कम्पनीका १ लाख ५० हजारदेखि ११ लाखसम्मका मोटरसाइकल बिक्री गर्दै आएको उनले बताए । एकमुष्ट रकम बुझाउन नसक्नेलाई किस्ता सुविधा भएकाले सहज भएको उनको भनाइ छ । सुर्खेतस्थित यातायात व्यवस्था सेवा कार्यालयको तथ्यांकले पनि कर्णालीमा दुईपांग्रे क्रेज कति छ भन्ने देखाउँछ । फागुन १ देखि सञ्चालनमा आएको कार्यालयमा पाँच महिना अवधिमा २ हजार २ सय २७ सवारी दर्ता भएकामा मोटरसाइकलको संख्या १ हजार ८ सय ६५ वटा छ । निमित्त कार्यालय प्रमुख अर्जुन पौडेलका अनुसार यो अवधिमा सरकारी तथा निजी गरी १ सय ७६ कार/जिप दर्ता भएका छन् । ‘कर्णालीको भूगोलले पनि मान्छेलाई कार/जिपभन्दा मोटरसाइकतिर बढी आकर्षित गरेको पाइन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘जुनसुकै कामका लागि मोटरसाइकल नै बढी उपयोगी हुने गरेको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७६ १२:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हर्मिताको हँकाइ

हर्मिता बिहान ७ बजे ग्यारेज पुग्छिन् । दिनभर साझा बस हाँकेर राति ९ बजे मोटरसाइकलमा हुइँकिएर घर फर्किन्छिन् ।
लिला श्रेष्ठ

हझ्सिलो अनुहार  । यात्रु हुन् वा सहचालक  ।

सबैसँग मीठो बोल्छिन् । दैनिक १४–१५ घण्टासम्म चक्रपथको धुलाम्मे यात्रामा स्टेयरिङ घुमाउँदा पनि मुहारको चमकमा कुनै कमी देखिँदैन । उनी हुन्, साझा यातायातकी महिला चालक हर्मिता श्रेष्ठ । उनलाई तब मात्र नमीठो लाग्छ, जब सडक सुरक्षामा खटिएका ट्राफिक प्रहरीले ‘छुद्र व्यवहार’ गर्छन् । ‘ट्राफिक प्रहरीको ड्युटी पनि सडकमै सवारी चालकको ड्युटी पनि सडकमै, हार्दिकता हुनुपर्नेमा त्यस्तो छैन,’ उनले भनिन्, ‘ट्राफिक प्रहरीहरू ड्राइभरलाई देखी सहँदैनन् ।’
गल्ती नगरेको चालकलाई पनि ट्राफिक प्रहरीले हेर्ने दृष्टिकोण उही देख्दा हर्मितालाई दुःख लाग्छ ।
हर्मिताको दैनिकी यस्तो छ, बिहान ५ बजे उठ्छिन् । घरायसी धन्दा सकेर छोरीलाई होस्टलका लागि तयार पार्छिन् । ७ बजे छोरीलाई होस्टल पुर्‍याएर ग्यारेजको बाटो तय गर्छिन् । ७ बजेपछि उनको व्यस्तता बढ्छ । हर्मिता दिनभर साँझा बस हाँकेर यात्रुलाई तिनका गन्तव्यमा पुर्‍याएपछि राति ९ बजे मात्र घर पुग्छिन् । ‘दिनभरि गाडी हाँक्यो हरेक यात्रुलाई उनीहरूको गन्तव्यसम्म पुर्‍यायो अनि मोटरसाइकलमा हुइँकिँदै घर पुग्छु,’ उनले भनिन् ।
२०३५ मा धरानको भानुचोकमा जन्मिएकी हुन्, हर्मिता । आमाबुबाकी साँइली छोरी । परिवारमा ६ दाजुभाइ र ५ दिदिबहिनीको ठूलो परिवार थियो । ‘गाउँघरको जिन्दगी उही हो, विद्यालय जान्थें, फुर्सदको समयमा बुवाआमालाई काममा सहयोग गर्थें,’ उनी बाल्यकाल स्मरण गर्छिन्, ‘कक्षा १० सम्म मात्र पढें । धेरै पढेर डाक्टर वा इन्जिनियर त्यस्तो केही बन्ने चाहना थिएन । तर, ठूलो भएपछि चालक बन्ने रहर भने थियो ।’ हर्मिताको घरमा मारुती भ्यान थियो । चालकले मारुती भ्यान चलाएको देख्दा उनलाई पनि चलाउने रहर लाग्थ्यो । १३ वर्षको उमेरदेखि नै उनले भ्यान चलाउन सिकिन् । यसले उनमा रहेको चालक बन्ने इच्छाले पखेटा फिँजाउन थाल्यो ।
झन्डै २४ वर्षअघि हर्मिता घुम्नका लागि काठमाडौं आइन् । आफन्तको घरमा बसिन् । काठमाडौं बसेको एक वर्षपछि नै विवाह भयो । त्यसपछि उनी श्रीमान्सँग सिन्धुपाल्चोक गइन् । केही समय त्यहाँ बसेर पुनः काठमाडौं फर्किन् । विवाहपछि पारिवारिक जिम्मेवारी बढ्दै गयो । श्रीमान् एक्लैको कमाइले मात्र काठमाडौंको बसाइ त्यति सहज भएन । ‘जीवन धान्न केही त गर्नैपर्‍यो,’ उनले भनिन्, ‘जागिर खोज्ने सिलसिला जारी नै थियो, पारिवारिक जिम्मेवारी थपियो । छोरा जन्मियो ।’
हनुमानढोकामा सिलाइबुनाइको काम सिकिन् । कम ज्याला भएकाले कामलाई निरन्तरता भने दिन सकिनन् । ‘मेहनत बढी आम्दानी कम हुने के गर्नु? यही काम पुरुष पनि गर्छन् तर ज्याला हामीभन्दा धेरै पाउँछन् । काम एउटै तर ज्याला फरक । त्यसै माथि महिलालाई गर्ने व्यवहार पनि फरक पाएँ,’ उनले भनिन् । यस्तो प्रवृत्तिसँग उनको चित्त बुझेन । सिलाइबुनाइको काम चटक्कै छाडिन् ।
त्यसपछि उनी भित्र रहेको बाल्यकालीन रुचि जाग्यो । सानैदेखिको सपना पूरा गर्न टेम्पो चलाउने निर्णय गरिन् । दुई दिनमै टेम्पो चलाउन सिकिन् । टेम्पो चलाउनका लागि लाइसेन्स निकाल्नुपर्‍यो । ट्रायल दिइन् तर उनले झ्यालबाट हेरेका कारण पहिलो पटकमा फेल भइन् । अर्को पटकको प्रयासमा भने पास भइन् । ‘जसरी नि काम गर्नु थियो, बिनालाइसेन्स सडकमा कसरी गाडी कुदाउनु,’ हर्मिताले ती दिन सम्झिन् । लाइसेन्स लिइसकेपछि काठमाडौंको एनएसी–चाबहिल–जोरपाटी रुटको टेम्पो चलाउन थालिन् । टेम्पो चलाउँदा पनि त्यति सहज थिएन । सडकको अवस्था नाजुक भए पनि परिवारको खर्च धान्न उनले टेम्पो चलाइरहिन् ।
टेम्पोबाट राम्रो आम्दानी हुन्थ्यो । घरभाडा, छोरा र आफूलाई टेम्पोको आम्दानीले पुग्थ्यो । दुई वर्ष टेम्पो चलाएपछि उनलाई अरू गाडी चलाउने इच्छा जाग्यो । त्यसपछि २०५९ तिर राष्ट्रिय महिला आयोगका अध्यक्ष दुर्गा पोखरेलको गाडी चालक बनिन् । सरकारी कार्यालयमा सवारी साधन चलाउने पहिलो महिला कर्मचारीका रूपमा दरिइन् ।
त्यो समयमा धेरै पत्रपत्रिका पढ्थिन् उनी । ‘एकदिन पत्रिका हेरिरहेकी थिएँ, संयुक्त राष्ट्रसंघको नेपालस्थित कार्यालयका लागि सवारी चालकको माग भएको देखें,’ हर्मिताले भनिन्, ‘महिला र पुरुष चाहिएको र बराबरी नम्बर ल्याएमा महिलालाई प्राथमिकता दिइने उल्लेख थियो, सायद समयले साथ दिएर होला त्यहाँ पनि पहिलो महिला चालक कर्मचारीका रूपमा काम पाएँ ।’
उनी काममा लगनशील थिइन् । जस्तोसुकै जोखिम उठाउन पनि तत्पर रहन्छिन् । काठमाडौंका सडकमा टेम्पो हाँकेकी उनले उक्त संस्थामा आबद्ध भएपछि विकट ठाउँसम्म पुगिन् । झरी परेको समयमा यात्रा गर्दा ठाउँठाउँमा पहिरो खसिरहेको हुन्थ्यो । डोजर बोलाएर बाटो मिलाउने क्रममा माथिबाट ढुंगा झर्छ या पहिरो जान्छ । मनमा सधैं डर खेल्थ्यो । यसरी गाडी लिएर बाहिर जाँदा उनले छोरा घरमै छोड्नुपर्थ्यो । ‘अरूका बच्चा आमासँगै खेलेको देख्दा मन पोल्थ्यो, आखिर यात्रामा हिँडेपछि गन्तव्यसम्म पुग्नैपर्‍यो,’ हर्मिताले भनिन्, ‘सन्तानकै लागि त गरिरहेकी छु भन्दै अघि बढ्थें ।’
उनले उक्त संस्थामा १५ वर्ष काम गरिन् । १५ वर्षको जागिरले हर्मिताले चोभारको पाण्डे छापमा दुई तले घर जोडिन् । उनले त्यसपछि दोस्रो सन्तानका रूपमा छोरी जन्माइन् । करिब चार महिना आराम गरेपछि काठमाडौं र काँकडभिट्टा रुटको माइक्रोको चालक बनिन् ।
गत असार १५ देखि उनी साझा यातायातको एक मात्र महिला बस चालक भएकी छन् । जीवनको दौरानमा धेरै साधन चलाए पनि ठूलो गाडी (साझा यातायात) चलाउन लागेको डेढ महिना मात्र भएको उनी बताउँछिन् । साझा यातायातले बस थप्दै छ भन्ने कुरा थाहा पाएपछि उनी गएकी थिइन् । ‘नाम निस्किन्छ कि भनेर कोसिस गरेकी थिएँ । महिलालाई प्राथमिकता दिएछन्, एकदमै खुसी लाग्यो,’ उनी खुसी देखिइन् । हर्मिताले साना गाडीहरू वषौंदेखि सडकमा कुदाएकी थिइन् । तर, यति ठूलो बस पहिलोपटक चलाइरहेकी छन् । ठूलो गाडी चलाउन कुनै असजिलो नभएको उनले बताइन् । ‘हुन त साझा यातायात अरू गाडीभन्दा फरक छ तर आत्मविश्वासले चलाउँदा कुनै गाह्रो नहुने रहेछ,’
उनले भनिन् ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७६ १२:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्