हेटौंडामा कसरी भत्कियो एमालेको लालकिल्ला ? - स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हेटौंडामा कसरी भत्कियो एमालेको लालकिल्ला ? 

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — तीन दशकदेखि एमालेको लालकिल्लाका रुपमा रहेको हेटौंडा उपमहानगरपालिका उसैबाट विभाजित भई गठित एकीकृत समाजवादीकी मीनाकुमारी लामाले कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको सहयोगमा भत्काएकी छन् ।

चुनावी प्रचारप्रसारका क्रममा मीना लामा र राजेश बानियाँ । फाइल तस्बिर : सुवास विडारी/कान्तिपुर

सत्तारुढ गठबन्धनले हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको मेयरमा एकीकृत समाजवादीकी लामा र उपमेयरमा कांग्रेसका राजेश बाँनियालाई उम्मेदवार बनाएको थियो । लामाले एमालेका अनन्त पौडेल र बाँनियाले एमालेकै सुमित्रा काफ्लेलाई पराजित गरेर एमालेको लालकिल्ला भत्काएका हुन् ।

२०७४ सालको निर्वाचनमा एमालेबाट लामा हेटौंडाको उपमेयरमा विजयी भएकी थिइन् । त्यतिबेला कांग्रेस र माओवादीको गठबन्धनलाई पराजित गरेर मेयरमा एमालेको हरिबहादुर महत र उपमेयरमा लामा विजयी भएकी थिइन् । एमाले विभाजित हुने क्रममा उनले एकीकृत समाजवादी पार्टीलाई रोजेकी थिइन् । लामाले अहिले कांग्रेस, माओवादी र एकीकृत समाजवादीको गठबन्धनबाट एमालेलाई पराजित गरेकी छन् । पाँच वर्षअघिको चुनावी गठबन्धनलाई पराजित गरेर उपमेयर बनिन्, अहिले गठबन्धनबाट एमालेमाथि विजय प्राप्त गरेर मेयर बन्ने सौभाग्य उनलाई जुरेको थियो ।

मेयरमा लामाले २३ हजार ७५ मत प्राप्त गरेर विजयी भएकी छन् । उनको प्रतिद्वन्द्वी एमालेका पौडेलले २० हजार ९ सय ८ मत पाएका थिए । उपमेयरमा बाँनियाले ३२ हजार ५ सय ९३ मत पाएका थिए भने उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी एमालेकी सुमित्रा काफ्लेलाई ८ हजार ६ सय ८४ले मतले पराजित गरेका थिए । काफ्लेले २३ हजार ९ सय ९ मत पाएकी थिइन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा ७३ हजार ४ सय १४ मत खसेको थियो । उपमहानगरपालिकामा १ लाख ४ हजार ५ सय १३ मतदाता रहेका थिए ।

२०४९ सालदेखि एमालेले हेटौंडा उपमहानगरपालिकालाई 'राज' गर्दै आएको थियो । २०७९ वैशाख ३० मा भएको निर्वाचनले एमालेको नेतृत्वबाट हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले ३० वर्षपछि मुक्ति पाएको छ । २०७४ मा भएको निर्वाचनमा हेटौंडाको मेयर, उपमेयरसहित १२ वडामा एमाले विजयी भएको थियो । यस निर्वाचनमा एमालेले मेयर, उपमेयरमात्र गुमाएको होइन ९ वडाध्यक्षमा सिमित हुन पुगेको छ । अघिल्लो निर्वाचनमा ५ वटा वडाध्यक्षमा सिमित रहेको कांग्रेस अहिले उपमेयरसहित ८ वडामा जित हासिल गरेको छ । एकीकृत समाजवादी र माओवादी केन्द्रले एक-एक वडामा अध्यक्ष जितेका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा १९ वडामा छन् ।

सत्तारुढ दलको गठबन्धनमध्ये धेरै मतदाता भएको र ठूलो दल कांग्रेस भित्रको चर्को विवाद र एकीकृत समाजवादीको संगठनको आधार कमजोर रहेको अवस्थामा उमेदवारीसँगै विजयको माला लगाइरहेको एमालेले यस्तो नतिजा आउँछ भनेर कल्पनासमेत गरेको थिएन । त्यतिमात्र होइन, राप्रपाको तर्फबाट एक्कासी दिपकबहादुर सिंहले मेयरको उम्मेदवारी दिएपछि अझ एमाले हौसिएको थियो । राप्रपाका सिंहले लामाको मत काट्छ भन्ने एमालेको ठम्याइ थियो ।

राप्रपाका सिंहलाई कांग्रेस भित्रका असन्तुष्टहरूले मत हाल्ने 'खाल्टे' उमेदवारको रुपमा उभ्याएका थिए । सत्ता गठबन्धनबाट उम्मेदवारी दिएकी लामालाई कमजोर देखाउनका लागि एमाले नेताका सार्वजनिक रुपमै 'हाम्रो प्रतिस्पर्धा लामासँग होइन, सिंहसँग हो' भन्ने अभिव्यक्तिले सिंहले उत्साहित हुँदै आफूतिर मत आकर्षित गर्न सबै किसिमका हर्कतहरू गरे । उनका विविध खाले हर्कतले एमालेका सोझासिधा कार्यकतालाई आकर्षित गर्‍यो । सिंहका विगतका चरित्र र प्रवृत्तिहरूका बारेमा एमाले मौन रह्यो जसले गर्दा नयाँ र तल्लो पिँधमा रहेका कार्यकर्ताहरूको मत राप्रपाले लिन सफल भयो । एमालेका १५ देखि १७ प्रतिशत मतदाताले ६ वटा सूर्य र मेयरमा हलो चिह्नमा मतदान गरे ।

मकवानपुरको एमाले नेतृत्वमा कार्यकर्ताहरूको भावना नबुझ्ने,व्यक्तिवादी एवं गुटगत चिन्तन, पुस्तान्तरण नगर्ने र पार्टीभित्र अलोकतान्त्रिक प्रणालीलाई प्रश्रय दिएका कारणले हेटौंडा उपमहानगरपालिकालगायत सिंगो जिल्लामा पराजय भोग्नु परेको वाम वुद्धिजिवी देवप्रसाद श्रेष्ठको विश्लेषण छ । उनले भने, ‘पार्टीभित्र अलोकतान्त्रिक पद्धति अपनाउने कुनै पनि दलले लोकतन्त्रमा विजय हासिल गर्न सक्तैन।’

एमालेले कमल थापा नेतृत्वको राप्रपा, नेपालसँग तालमेल गरेर पार्टी विभाजनको क्षति रोक्ने प्रयास गरेको थियो । त्यसले पनि पराजयलाई रोक्न सकेन । हेटौंडाका राप्रपा, नेपालका कार्यकर्ताहरूले राप्रपाका उम्मेदवार सिंहलाई मतदान गरेका थिए । एमालेको अधिकांश नेतृत्वले कम्युनिस्ट आचरण र जीवनशैली छाड्दै गएकाले आधारभूत जनताले पनि उनीहरूलाई क्रमशः पत्याउन छाडेका छन् । यहाँका एक वाम बुद्धिजीवीले भने,‘यो निर्वाचनको परिणामल उनीहरूको चेत खुल्छ कि !’

सादा जीवनशैली, हसिलो अनुहारकी लामाले जनजाती, आदीवासी र महिलाहरूको मत आकर्षण गर्न सफल भइन् । कांग्रेसभित्रको विवादका विषयमा निर्वाचनभरि पक्ष र विपक्षमा नबोलिकन कांग्रेसी मत बढीभन्दा बढी आफूतिर तान्न सफल भइन्‚ जसले गर्दा लामाले विजयको माला पहिरिइन् । गठबन्धनमा रहेको माओवादी केन्द्रले पनि इमान्दारपूर्वक गठबन्धनका उमेदवारहरूलाई मतदान गरेका थिए । २०४६ सालदेखि विद्यार्थी जीवनबाट राजनीति सुरु गरेकी लामाले समाजशास्त्रमा एमए र एलएलबी गरेकी छन् । उनी २०३३ सालमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका ११ जन्मेकी हुन् ।

उपमहानगरपालिकाको सेवालाई एकद्वार प्रणालीबाट सञ्चालन गर्ने, सफा, सुन्दर र स्वच्छ हेटौंडा बनाउने उनको योजना छ । नगरभित्रका लोपोन्मुख र सीमान्तकृत समुदायको उपमहानगरपालिकाले स्वास्थ्य बिमा गरिदिने बताएकी छन् । हेटौंडाको समग्र विकास गर्न अधिकार सम्पन्न हेटौंडा विकास प्राधिकरण गठन गर्ने उनको योजना छ ।

वाग्मती प्रदेशको राजधानी हेटौंडा उपमहानगपालिकाको नेतृत्वमा महिला पुगेको यो नै पहिलो पटक हो । वाग्मती प्रदेशको योमात्र एक उपमहानगरपालिका हो । मुलुकमा रहेको ११ वटा उपमहानगरपालिकामध्ये सम्वभतः महिलाले नेतृत्व गरेको योमात्र एक उपमहानगरपालिका हो । उपमहानगरपालिकामा २०७८ सालको जनगणनाअनुसार १ लाख ९५ हजार ९५१ जनसंख्या रहेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७९ ०८:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुदूरका २८ वर्षीय नगर प्रमुख

डीआर पन्त

डडेलधुरा — चीनबाट वातावरण विज्ञानमा स्नात्तकोत्तर गरेका २८ वर्षीय भरत जोशी वडायर डडेलधुराको परशुराम नगरपालिकाको प्रमुखमा निर्वाचित भएका छन् । कांग्रेसबाट उम्मेदवार बनेका उनी सुदूरमा सबैभन्दा कम उमेरका नगर प्रमुख हुन् ।

भारतसँग सीमा जोडिएको महाकाली किनाराको परशुराम नगरपालिकामा उनले माओवादी केन्द्रका शेरसिंह माललाई पराजित गर्दै नगर प्रमुखमा जित हासिल गरेका हुन् । परशुराम नगरपालिकाको १२ नम्बर वडा लालढुंगाका स्थायी बासिन्दा भरत कक्षा १० मा पढ्दै गर्दा कांग्रेसको भातृ संगठन नेविसंघमा जोडिएका थिए ।

त्रिचन्द्र कलेजमा पढ्दा उनी पहिलो पटक नेविसघको इकाइमा सदस्यको भुमिकाबाट राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए । त्रिचन्द्र कलेजबाट स्नातक गरेपछि उनले चाइनीज एकेडमी अफ साइन्सेज चीनको राजधानी वेइजिंङबाट वातावरण विज्ञानमा स्नात्तकोत्तर गरेका हुन् ।

६ वर्षअघि कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य भएर उनले परशुराम नगरपालिकामा राजनैतिक र सामाजिक क्षेत्रमा काम गर्न सुरु गरेका थिए । जनताको घरदैलोमा पुगेर सामाजिक जागरण र स्वास्थ्य सम्बन्धी जनचेतना फैलाउन थालेपछि यी युवा एकाएक चर्चामा आएका हुन् । कांग्रेसको पछिल्लो अधिवेशनमा ठूलो मतअन्तरले परशुराम नगर सभापतिमा विजयी भएपछि उनले चुनावको तयारी सुरु गरेका थिए ।

परशुराम नगरपालिकाका निर्वतमान नगर प्रमुख तथा कांग्रेस डडेलधुराका सभापति भिमबहादुर साउंदले कांग्रेसका पुराना नेता हुंॅदाहुंॅदै सम्भावना बोकेका यी युवालाई नगर प्रमुखको टिकटका लागि सिफारिस गरेका थिए ।

बिहीबार नगर प्रमुखको सपथ लिएपछि कान्छा नगर प्रमुख जोशीले आफ्नो जितले युवाहरुले राम्रो गर्न सक्छन् भन्ने जन भावनाको कदर गर्दै आफूले काम गर्ने प्रतिक्रिया दिएका छन् । वातावरण विज्ञानका क्षेत्रमा राम्रो सम्भावनाका अवसर हॅुंदाहुंॅदै समाज सेवाको कठिन बाटो रोजेकोमा आफ्ना सामु निकै चुनौती रहेको पनि उनले वताए । ‘राजनीतिको वर्तमान शैलीप्रति जनता असन्तुष्ट छन्,’ उनले भने, ‘म आफ्नो नगरपालिकामा युवाहरुले चाहे भने समाजमात्र होइन राजनैतिक शैलीलाई समेत परिवर्तन गर्न सक्छन् भन्ने सन्देश दिने गरी काम गर्छु ।’

युवा नगर प्रमुख जोशीले भने जस्तो काम गर्न सहज भने उनलाई छैन । उनले नेतृत्व गरेको नगरपालिकामा उपमेयरसहित बहुमत सदस्यमा माओवादी केन्द्रले निर्वाचन जितेको छ । १२ वडामध्ये वहुमतका साथ ७ वडा माओवादी केन्द्रले निर्वाचन जितेको छ । गत स्थानीय निर्वाचनमा कांग्रेससँग ५४० मतले पराजित भएका माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार माल यस पटक जोशीसँग १३७ मतले पराजित भएका छन् । तर, राम्रो गर्ने विषयमा माओवादी केन्द्रले पनि सहयोग गर्छन् भन्ने विश्वास जोशीले व्यक्त गरेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७९ ०८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×