चन्द समूहको परीक्षा- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चन्द समूहको परीक्षा

गत फागुनमा सरकारसँग सहमति गरेर शान्तिपूर्ण राजनीतिमा फर्किएको चन्द समूह निर्वाचनमा जाने विषयमा विभाजित नै भयो, राजनीतिक जोखिम मोलेर केही स्थानीय तहमा उम्मेदवारी दिए पनि प्रभावकारी उपस्थिति देखाउन भने सकेन 
काशीराम डाँगी, मनोज पौडेल, तुलाराम पाण्डे

रोल्पा/प्यूठान/कपिलवस्तु/कालीकोट — २०७७ फागुन २१ मा सरकारसँग तीनबुँदे सहमति गरेर शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आएको नेत्रविक्रम चन्द समूहले स्थानीय तह निर्वाचनमा सोचेजस्तो नतिजा हासिल गर्न सकेन । निर्वाचनमा जाने कि नजाने भन्ने विवाद चर्किंदै विभाजनसम्म पुगे पनि पार्टीका नेता–कार्यकर्ताले कालीकोट, प्यूठान, रोल्पा र कपिलवस्तुमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका थिए । प्यूठानका दुई वडामा जित हासिल गरेको चन्द समूहले आफ्नो जनाधार र सीमितता बुझ्ने मौका पाएको छ ।

यसअघिको स्थानीय तहको निर्वाचनमा रोल्पाका सुरक्षा निकाय प्रमुखहरूको एउटै चिन्ता हुन्थ्यो– निर्वाचन बिथोल्ने तत्त्वले कतिबेला के बिगबिगी मच्चाउने हुन् ? २०७४ को स्थानीय निर्वाचन बहिष्कारको नीति लिएको चन्द समूहकै नेताहरू स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा चुनावमा होमिएपछि यस पटक सुरक्षा निकायलाई त्यस्तो चिन्ताले उतिधेरै सताएन । रोल्पाका चार स्थानीय तहमा चन्द समूहका नेताहरूले स्वतन्त्रमा उम्मेदवारी दिएका थिए । गंगादेव गाउँपालिकामा चूडामणि वली, थबाङ गाउँपालिकामा दलजित रोका, सुनछहरी गाउँपालिकामा पुस्तमन घर्तीमगर र सुनील स्मृति गाउँपालिकामा कमल थापा अध्यक्षमा उठेका थिए । चारै स्थानीय तहमा चन्द समूहका स्वतन्त्र उम्मेदवारको प्रतिस्पर्धा माओवादीका उम्मेदवारसँग भएको थियो ।

नेकपाका केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेका गंगादेवका उम्मेदवार वली पार्टीले जित हासिल गरे नमुना गाउँ बनाउने नारा लिएर चुनावमा होमिएका थिए तर चौथो स्थानमा सीमित भए । उनले भने, ‘बहुमतले जित्छु भन्ने लागेको थियो तर संसदीय दलहरूको चुनावी रणनीति बुझ्न सकिएन । जित्न दिइएन ।’ गंगादेवमा कांग्रेसका हरिबहादुर पुनले जित हासिल गरेका छन् । सुनछहरी गाउँपालिकाको अध्यक्ष पदमा चुनाव लडेका चन्द समूहका पुस्तमन घर्तीमगर पनि निकटतम प्रतिद्वन्द्वीमा सीमित भए । कांग्रेस र एमालेसँग गठबन्धन गरेर प्रतिस्पर्धा गरे पनि पुस्तमनलाई माओवादीका धनबहादुर पुनमगरले दोब्बरभन्दा धेरै मतले जिते । जनतालाई निर्वाचनका लागि साक्षर बनाउन नसक्दा र केही अन्तर्घात भएकाले जित असम्भव भएको चन्द समूहका स्थानीय नेताको दाबी छ । थबाङ गाउँपालिकामा चन्द समूहले स्वतन्त्र उम्मेदवार दलजित रोकालाई अध्यक्ष पदमा समर्थन गरेको थियो । चन्द समूहकै दुई जनाले दिएको उम्मेदवारी फिर्ता गराएर पार्टी दलजितको समर्थनमा उभिएको थियो तर यहाँ पनि माओवादी नेता ऋषिकेशव बुढामगरले जित हासिल गरे ।

नेकपाका जिल्ला इन्चार्ज केशबहादुर बाँठामगर सुवासले तल्लो तहसम्म संगठन हुनु आवश्यक भएको स्वीकार गरे । उनले भने, ‘हामी अभियानजस्तै राजनीतिक गतिविधि चलाउँदै आयौं तर निर्वाचनमा भाग लिने र जनसमर्थन पाउने बेग्लै विषय रहेछ ।’ उनले जनतासँग यस पटक निर्वाचनका माध्यमबाट आफ्ना एजेन्डा खुलेआम भन्न पाएकामा खुसी लागेको बताए । ‘हाम्रा नेताले निर्वाचनमा सफलता पाउन सकेनन् तर जनतालाई अझ नजिकबाट आफ्ना योजना र विचार सुनाउन पायौं,’ उनले भने ।

रोल्पाका चारै स्थानमा हार ब्यहोरे पनि चन्द समूहका उम्मेदवारले प्यूठानमा दुई वडाध्यक्ष पदमा जित हासिल गरे । जिल्लाको माण्डवी गाउँपालिकाका १ मा बामबहादुर बुढामगर र वडा ४ मा दिलबहादुर गमालले अध्यक्ष जिते । यी दुवै वडामा कांग्र्रेस र माओवादीसँग तालेमल गरेका चन्द समूहका उम्मेदवारले एमालेका प्रतिस्पर्धीलाई जितेका हुन् ।

महासचिव नेत्रविक्रम चन्दको गृहनगर कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिकामा चन्द समूहका भेषराज भुसालले नगरप्रमुखमा उम्मेदवारी दिएका थिए । जारी मतगणनामा उनी पाँचौं स्थानमा छन् । यही नगरपालिकाको वडा ९ मा भने चन्द समूहले सोचेजस्तो नतिजा ल्याउन सकेन । यहाँ चन्द समूहका मालबहादुर घर्तीले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका थिए । वडामा माओवादीका रामगोपाल चौधरी थारूले ७ सय ८२ मत ल्याएर जित निकाले भने चन्द समूहका घर्ती ५ सय १७ मत ल्याएर तेस्रो भए । सदस्यमा पनि माओवादीका जोखबहादुर पुन र रामनरेश थारूले निर्वाचन जित्दा चन्द समूहका रमेश चौधरी र विजयविक्रम शाह पराजित भए । त्यस्तै महिला सदस्यमा माओवादीकी लक्ष्मी भट्टराई विजयी भइन् । चन्द समूहकी स्वतन्त्र उम्मेदवार सविताकुमारी घर्ती दोस्रो बनिन् । दलित महिला सदस्यतर्फ माओवादी केन्द्रकै सरिता विकले चुनाव जितिन् । एमालेकी फूलमाया सुनार दोस्रो र चन्द समूहकी शान्ति दमाई तेस्रो भइन् ।

चन्द समूहले सबैभन्दा धेरै उम्मेदवारी कालीकोटमा दिएको थियो । ३ नगरपालिका र ६ गाउँपालिकामा प्रमुख, उपप्रमुख र ८२ वटा वडामध्ये आधामा चन्द समूहले उम्मेदवारी दिएको थियो । तर, कुनै पनि स्थानमा चन्द समूहका उम्मेदवारले जित हासिल गर्न सकेनन् । चन्द समूहका उम्मेदवार धेरै ठाउँमा चौथो स्थानमा सीमित भएका छन् ।

नरहरिनाथ गाउँपालिको अध्यक्षमा उम्मेदवारी दिएका चन्द समूहका केन्द्रीय सदस्य तथा कर्णाली ब्युरो इन्चार्ज एटम बीसीले मनोनयन दर्ता गर्ने क्रममा भ्रष्टाचारी, दलाली र राष्ट्रघातीको दिन सकिएको बताएका थिए तर उनले भनेजस्तो भएन । चन्द समूहको ‘प्रभाव क्षेत्र’ मै उनी चौथो स्थानमा सीमित भए ।

२०६४ मा उनी माओवादीको जिल्ला इन्चार्ज हुँदा त्यही क्षेत्र घर भएका चन्द समूहका प्रवक्ता खड्कबहादुर विश्वकर्माले पहिलो संविधानसभा चुनावमा २७ हजार मत ल्याएर जितेका थिए । त्यतिबेला कांग्रेस, एमाले, नेमकिपा, जनमोर्चा, राप्रपा सबैले पाएको मत जोड्दा पनि उनको जति पुगेको थिएन । तर, चन्द समूहले राम्रो नतिजा निकाल्न सकेन । चन्द समूहका कालीकोट इन्चार्ज कर्णबहादुर भण्डारीले भने जनमत परीक्षण गरौं भन्ने थियो, परीक्षण भयो ।

२०७४ को स्थानीय तह चुनावमा चन्द समूहका कार्यकर्ताले नरहरिनाथ–६ माल्कोटमा मतपेटिका फुटाएर आगो लगाइदिएका थिए । पार्टीका प्रभावशाली नेता विश्वकर्माको गृहनगर भए पनि नरहरिनाथमा चन्द समूहका उम्मेदवारले जितको खाता खोल्न सकेनन् । खाँडाचक्र नगरपालिकामा अध्यक्षमा उम्मेदवारी दिएका चन्द समूहका हस्त विश्वकर्माले १ सय १८ मत मात्रै पाए ।

रास्कोट नगर प्रमुखमा त चन्द समूहका धिरेन्द्रा उपाध्याय नै उठेकी थिइन् । संविधानसभा २०६४ की समानुपातिक सदस्य रहेकी उपाध्याय चुनावी प्रतिस्पर्धामा एमाले, माओवादी, एकीकृत समाजवादी र कांग्रेसको गठबन्धनभन्दा पछि परिन् । चन्द समूहले डर, त्रास देखाएर प्रभाव क्षेत्र बनाए पनि जनसमर्थन नभएकाले चुनाव जित्न नसकेको माओवादी नेता धनजित शाहीले बताए । उनले भने, ‘बाहिर हल्ला चलाएजस्तो जनताको समर्थन छैन । यो कुरा चुनावमा पुष्टि भयो ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ५, २०७९ ०८:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कर्णालीमा भत्किए किल्ला

आफ्नै आधार इलाकामा माओवादी कमजोर, अघि बढ्दै कांग्रेस
कृष्णप्रसाद गौतम

सुर्खेत — स्थानीय तह निर्वाचन ०७४ मा कर्णालीमा एमालेले २७ र कांग्रेस र माओवादीले २५/२५ स्थानमा जितेका थिए । त्यतिबेला देशभरि १ सय २६ सिट जितेको माओवादीले कर्णालीमा सबैभन्दा बढी स्थानमा विजय हासिल गरेको थियो । तर गत वैशाख ३० मा सम्पन्न स्थानीय निर्वाचनका मत परिणाम आउँदै गर्दा दलहरूको प्रादेशिक समीकरणमा ठूलै फेरबदल हुने संकेत देखिँदै छ । 

बुधबार रातिसम्म कर्णालीका ७९ स्थानीय तहमध्ये ६८ पालिकाको मत परिणाम सार्वजनिक भइसकेको छ । जसमा माओवादीले १९ स्थानीय तहमा मात्रै जित हासिल गरेको छ । अघिल्लो स्थानीय तहभन्दा चार स्थानीय तहमा जित थप्दै कांग्रेसको ३० स्थानीय तह जितिसकेको छ भने एमाले १२ र एकीकृत समाजवादीले ३ ठाउँमा जित हासिल गरेका छन् ।

माओवादीले कर्णालीलाई आफ्नो किल्ला बताउँदै आए पनि स्थानीय निर्वाचनका प्राप्त परिणामले माओवादी कमजोर बनेको देखिन्छ । जित हासिल गरेका ठाउँमा पनि अघिल्लो चुनावको भन्दा कम मतान्तरले जित हासिल गरेको देखिन्छ भने मतगणना बाँकी रहेका स्थानमा पनि माओवादीले भारी अग्रता हासिल गर्न सकेको देखिन्न । माओवादी कमजोर भएको एउटा उदाहरण हो, रुकुम पश्चिमको मुसीकोट । माओवादी नेता एवं अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा चुनावको सामुन्ने एक साता गृहनगरमा खटिएका थिए । तर बुधबार रातिसम्मको मत परिणाम हेर्दा मुसीकोटमा माओवादीका नगर प्रमुख वसन्तकुमार शर्मा झन्डै दुई सय बढी मतान्तरले पछि छन् । कतिसम्म भने शर्माकै वडा मुसीकोट–५ मा कांग्रेस उम्मेदवार समीरजंग मल्ल विजयी भए ।

रुकुम पश्चिमकै बाँफिकोट गाउँपालिका अध्यक्षमा कांग्रेसका जनककुमार बाँठाले माओवादीका चन्द्रबहादुर केसीलाई पराजित गरे । ‘माओवादी कमजोर भइसकेको उदाहरण यो पनि हो,’ नागरिक अगुवा गोविन्द केसी भन्छन्, ‘राजनीतिमा कोही पनि बाहुबली हुन्न भन्ने सन्देश अर्थमन्त्रीकहाँ पुग्न जरुरी छ ।’ अर्थमन्त्रीकै जिल्लामा यसअघि १३ वडा मात्र जितेको कांग्रेसले अहिलेसम्म ३३ वडा जितिसकेको छ । अझै १० वडामा उसको अग्रता छ । ‘कर्णाली हाम्रो आधार इलाका हो, तर शर्माकै कारण कार्यकर्ता रुष्ट भएको जारी मत गणनाले देखाइरहेको छ,’ माओवादी छोडेर त्रिवेणी गाउँपालिका–१ मा स्वतन्त्रबाट वडाध्यक्ष निर्वाचित सुन्दर ओली भन्छन्, ‘अब शर्माजीहरूले कार्यकर्तालाई दासकै व्यवहार नगरे हुन्छ ।’

माओवादीका धेरै नेता–कार्यकर्ताले पाँच दलीय सत्ता गठबन्धनका कारण कर्णालीमा माओवादी झनै बलियो हुने अपेक्षा राखेका थिए । ‘जनयुद्ध’ को आधार क्षेत्र पनि भएकाले र प्रभावशाली नेताको गृह जिल्ला भएकाले उनीहरूमा ठूलो अपेक्षा थियो । अधिवक्ता दुर्गाप्रसाद सापकोटा सत्ता गठबन्धन भए पनि आफ्नो आधार इलाकामा माओवादी कमजोर देखिएको बताए । ‘सर्वहारा पार्टीमा एक त उम्मेदवार पैसावाला मात्र चयन भए,’ उनले भने, ‘त्यसमा पनि माओवादी नेताहरूको अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा भयो ।’ उनका अनुसार जनार्दन शर्मा, शक्तिबहादुर बस्नेत र महेन्द्रबहादुर शाहीको आन्तरिक प्रतिस्पर्धाले माओवादी कमजोर भएको हो ।

कर्णालीका पूर्वमुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाहीको जिल्ला कालीकोटमा पनि माओवादीलाई उल्ट्याउँदै कांग्रेस अघि बढेको छ । कालीकोटको तिलागुफा नगरपालिकामा माओवादीलाई हराएर कांग्रेसका शंकर उपाध्याय नगर प्रमुख बनेका छन् । कर्णालीमा सत्ता गठबन्धनकै अर्को ‘अंशियार’ एकीकृत समाजवादीले ३ ठाउँमा (२ ठाउँमा निर्विरोध) बाहेक अन्यत्र कहीं जित्न सकेको छैन । स्थानीय निर्वाचन ०७४ मा पहिलो बनेको पार्टी एमाले तेस्रो बनेको छ । कांग्रेसको गढ पनि धेरै ठाउँमा भत्किएको छ । दैलेखको नौमुले र गुराँससहित उसले ५ पालिका गुमाएको छ ।

कसको किल्ला कसले भत्कायो ?

अघिल्लो स्थानीय तह निर्वाचनमा दैलेखमा ११ मध्ये ७ वटा पालिका जितेर पहिलो बनेको एमाले यसपटक ४ वटासहित दोस्रोमा खुम्चिएको छ । एमालेले ठूलो क्षति बेहोर्दा त्यसको फाइदा कांग्रेस र माओवादीले लिएको हो । अघिल्लोपल्ट ४ पालिका जितेको कांग्रेसले यो पटक ५ पालिका जित्यो तर आफ्नो वर्चस्व रहेको गुराँस र डुंगेश्वर गाउँपालिका गुमायो ।

०७४ मा कुनै पनि पालिका र वडासमेत नजितेको माओवादीले चुनावी गठबन्धनको फाइदा उठाउँदै भगवतीमाई र नौमुले गाउँपालिकामा जित निकालेको छ । जाजरकोटको बारेकोट गाउँपालिका कांग्रेसको हातबाट एमालेले खोसेको छ भने सदरमुकाम खलंगा पनि सत्ता गठबन्धनलाई पराजित गर्दै एमालेले आफ्नो पोल्टामा पारेको छ । सुर्खेतको चिन्गाड गाउँपालिका कांग्रेसबाट एमाले र लेकबेसी एमालेबाट कांग्रेसले खोसेको छ भने चौकुने एमालेबाट माओवादी केन्द्रले नेतृत्व आफ्नो पक्षमा पारेको छ । यसअघि हुम्लाको अदानचुलीमा एमालेले जित हासिल गरेकामा योपल्ट कांग्रेस उम्मेदवार विजयी बनेका छन् । जुम्लाको सिञ्जा गाउँपालिका कांग्रेसबाट माओवादी र हिमा गाउँपालिका माओवादीबाट कांग्रेसले लिएको छ ।

त्यस्तै, यसअघि माओवादीले जितेको तातोपानीमा यसपालि कांग्रेस उम्मेदवार विजयी बने । कालीकोटमा माओवादी किल्ला मानिने तिलागुफा कांग्रेसको हातमा गएको छ । नरहरिनाथ एमालेबाट कांग्रेस, सान्नीत्रिवेणी माओवादीबाट स्वतन्त्र र खाडाचक्रमा एमालेबाट स्वतन्त्र, महाबै कांग्रेसबाट माओवादी, एमालेबाट शुभकालिका माओवादीले नेतृत्व पाएको छ ।

एमालेले जितेको मुगुको खत्याड यसपटक कांग्रेसले लिएको छ भने रुकुम पश्चिमको बाँफिकोट गाउँपालिका माओवादीबाट कांग्रेसले आफ्नो पोल्टामा पार्‍यो । सल्यानमा यसअघि एमालेले जितेका बन्गाडकुपिन्डेमा माओवादी, कपुरकोटमा समाजवादी र सिद्धकुमाखमा कांग्रेस नेतृृत्वमा आएको छ । माओवादीको ‘गढ’ भनेर चिनिएको कुमाखमा एमाले र कांग्रेसले गठबन्धन गरेर माओवादीलाई हराएका छन् ।

स्वतन्त्रको पक्षमा नतिजा

अहिलेसम्म कर्णालीमा ४ स्वतन्त्र उम्मेदवारले आफ्नो पक्षमा जित निकालेका छन् । कालीकोटको सान्नीत्रिवेणी गाउँपालिकाको अध्यक्षमा स्वतन्त्र उम्मेदवार मोहनबहादुर केसी १ हजार ८ सय २२ मत ल्याएर विजयी भए भने सदरमुकाम खाँडाचक्र नगरपालिकाको प्रमुखमा कमलबहादुर शाही, डोल्पाको डोल्पोबुद्धको अध्यक्षमा स्वतन्त्र उम्मेदवार कार्मा छोइवेल गुरुङ र जुम्लाको चन्दननाथ नगरपालिकाको प्रमुखमा स्वतन्त्र उम्मेदवार राजुसिंह कठायत विजयी भएका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ५, २०७९ ०८:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×