'गठबन्धनको अपेक्षाअनुसार परिणाम आउने देखिएन'- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार

'गठबन्धनको अपेक्षाअनुसार परिणाम आउने देखिएन'

कार्यकर्ता पंक्तिमा गठबन्धनको निर्णयले उत्पन्न गराएको आक्रोश, जनचाहनाविपरीत सरकारका निर्णय र उम्मेदवार चयनमा नेतृत्वको असावधानी मुख्य जिम्मेवार भएको ठम्याइ
कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — सत्ता घटक पाँच दलबीचको गठबन्धनले अपेक्षा गरिएअनुसार नतिजा आउने नदेखिए पनि कांग्रेसको हकमा पहिलो पार्टी बन्ने अवसर भएको नेताहरूले बताएका छन् । यसमा गठबन्धनको निर्णयमुताबिक ‘मत ट्रान्सफर’ नहुनु मात्रै कारण नभएको नेताहरूको बुझाइ छ । कार्यकर्ता पंक्तिमा गठबन्धनको निर्णयले उत्पन्न गराएको आक्रोश, जनचाहनाविपरीत सरकारका निर्णय र उम्मेदवार चयनमा नेतृत्वको असावधानी मुख्य जिम्मेवार भएको कांग्रेस नेताहरूको ठम्याइ छ ।


‘सरकार बनेदेखि नै आगामी संघको निर्वाचनसम्म गठबन्धनलाई कसरी निरन्तरता दिन सकिन्छ भन्ने चिन्तामै समय गुजार्नुपर्‍यो, गठबन्धनलाई निरन्तरता दिने नाममा पार्टीभित्रै समस्या उत्पन्न भयो, सरकारले जनचाहनालाई शिरमा राखेर काम गर्न सकेन,’ पार्टी सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवानिकट एक नेताले भने, ‘तैपनि लामो समय एमालेले वर्चश्व कायम राख्दै आएका ठाउँमा भने गठबन्धनकै कारण कांग्रेसलाई लाभ पुगेको छ । केही पनि भएन भन्ने होइन ।’

कांग्रेस नेता रामचन्द्र पौडेल फरक विचारधारका पार्टीबीचको गठबन्धन आफैंमा असजिलो हुने अनुभव भएको बताउँछन् । चुनावी गठबन्धन गर्ने कि नगर्ने भन्ने विषयमा पार्टीभित्रै दुई धार हुँदा पौडेल सबैभन्दा अघि सरेर गठबन्धन बनाउने पक्षमा उभिएका थिए । देशभरि चुनावी तालमेलको ठूलो प्रभाव नपरे पनि एमालेको मुख्य जनाधार रहेको महानगर र उपमहानगरपालिकामा भने प्रभाव देखिएको उनले बताए । उनका अनुसार एमालेप्रतिको वितृष्णाको मत पनि गठबन्धनको पक्षमा खनिएको छ । ‘गठबन्धन अलिकति असजिलो पनि रहेछ, जति राम्रो ढंगले हुनुपर्थ्यो, हुन सकेन तर पनि कांग्रेसलाई लाभ पुर्‍याएको छ,’ उनले भने, ‘गठबन्धन गरेर हामीले गल्ती गरेका छैनौं भन्ने परिणामले देखाएको छ ।’

०४९ पछि कांग्रेस स्थानीय तहमा पहिलो शक्ति बन्ने बाटोमा छ । यसअघि भएका तीन निर्वाचनमध्ये ०५४ र ०७४ मा एमाले पहिलो शक्तिको बनेको थियो । स्थानीय तहलाई जनताको नजिकको सरकारमात्रै भनिँदैन, राजनीतिक दलहरूले पार्टी संगठनको दृष्टिले मूल खम्बा ठान्छन् । ०५४ सालमा स्थानीय तहमा वर्चस्व कायम गरेदेखि नै एमालेको संगठन केन्द्रमा भन्दा तल्लो तहमा बलियो रहेको बुझाइ छ । राजनीतिक विश्लेषक पुरञ्जन आचार्य ०५४ र ०७४ मा जस्तै अवसर पाएर पनि कांग्रेसले त्यसलाई ‘क्यास’ गर्न नसकेको बताउँछन् । गठबन्धन नगरीकनै जनताको मुद्दा लिएर अघि बढेको भए ४ सय ५० भन्दा बढी पालिकामा कांग्रेसले नेतृत्व लिन सक्ने दाबी उनले गरे । ‘गठबन्धन महानगरबाहेक अन्यन्त्र प्रभावकारी देखिएन, गठबन्धन नगरे पार्टी खत्तम हुन्छ भनेर नेतृत्वले कार्यकर्ता र मतदाताको मनोबल गिराउने काम गर्‍यो, यस्तो कमजोर नेतृत्वले महाभारत जित्न कठिनाइ हुन्छ,’ उनले भने, ‘अहिले कांग्रेसले जितेका र अग्रता लिएका पालिका यसअघि पनि जितेको थियो ।’

कांग्रेसले यसअघि १५ सय ६ स्थानको मुख्य पद (प्रमुख र उपप्रमुख) मध्ये ४ सय ८९ पदाधिकारी जितेको थियो । जसमा १ सय ६१ गाउँपालिका अध्यक्ष, १ सय ५ नगरपालिकाका प्रमुख, १ सय ३९ उपाध्यक्ष र ८४ उपप्रमुख थिए । यो कुल संख्याको ३२.४७ प्रतिशत हो । जबकि त्यतिबेला एमालेले ६ सय २५ अर्थात् ४१.५० प्रतिशत पदाधिकारी जितेको थियो । एमालेले जितेकै हाराहारीमा कांग्रेसले जित्न नसक्ने आकलन विश्लेषक आचार्यको छ । उनका अनुसार यो स्थानीय तहले कम्युनिस्ट जनमतलाई बलियो बनाएको छ । ‘विभाजित भए पनि एमाले, माओवादी, एकीकृत समाजवादीसहितका कम्युनिस्टको जनमत ६० प्रतिशतभन्दा बढी देखिन्छ, यो भनेको कांग्रेसका लागि राम्रो संकेत होइन,’ उनले थपे, ‘कुनै पनि बेला कम्युनिस्ट पार्टीहरूबीच एकता हुन सक्ने, एकता नभए पनि गठबन्धन गर्न सक्ने सम्भावना छ । त्यो रणनीतिक दाउलाई नबुझीकनै कांग्रेस नेतृत्व कम्युनिस्ट जनमत बलियो बनाउन सहयोगी हुनु राम्रो होइन ।’ उनको दाबीमा कांग्रेसको सहयोगले माओवादी र एकीकृत समाजवादीको जनमत बलियो बन्ने अवस्थामा पुगेको छ ।

नेता शेखर कोइराला उम्मेदवारी छनोटमा सावधानी अपनाउन सकेको भए कांग्रेसले थप स्थान जित्न सक्ने दाबी गर्छन् । उम्मेदवारी छनोट गलत थियो भन्ने कुरा धेरै ठाउँमा कांग्रेसका बागी उम्मेदवारले जितेका र जित्ने क्रममा रहेकाले पनि पुष्टि भएको उनको भनाइ छ । स्थानीय तहको निर्वाचन छुट्टै प्रकृतिको भएकाले गठबन्धनमा जान नहुने विचार राख्दै आएका कोइरालाले गठबन्धनबाट केही स्थानीय तह जित्न सफल भए पनि त्यसको असर संघ र प्रदेशको निर्वाचनमा पर्न सक्ने बताए । ‘०७४ मा थोरै मतको अन्तरले हारेका स्थानमा गठबन्धनका कारण लाभ पुगेको छ तर प्रदेश र संघको चुनावमा कस्तो असर गर्छ भनेर कसैले हेक्का गरेको छैन,’ उनले भने, ‘वडा तहसम्मै गठबन्धन हुँदा क्षेत्र र जिल्लामा प्रदेश र संघको निर्वाचनमा ठूलो घाटा हुने देखिन्छ ।’

राष्ट्रिय राजनीतिमै अर्थ राख्ने महानगर र उपमहानगरको प्रारम्भिक मतगणनामा एमाले पछि छ । ६ वटै महानगरमा एमाले दोसो स्थानमा छ । भरतपुर र पोखरा महानगरपालिकामा गठबन्धन तथा काठमाडौं महानगरमा स्वतन्त्र उम्मदेवारसँग एमालेको प्रतिस्पर्धा छ । ११ उपमहानगरपालिकामध्ये मतगणना भइरहेको १० वटामध्ये एमालेले बाराको कलैयामा मात्रै अग्रता लिएको छ । इटहरी, जनकपुर, जितपुर–सिमरा, हेटौंडा, बुटवल र घोराहीमा दोस्रो छ ।

०७४ मा एमालेले काठमाडौं र पोखरा महानगरपालिका जितेको थियो । ११ उपमहानगरपालिकामा यसअघि एमालेले जितेका इटहरी, धरान (उपनिर्वाचनमा कांग्रेसले जितेको), बुटवलमा कांग्रेसले अग्रता लिएको छ । माओवादीले घोरोही र जितपुर–सिमरामा अग्रता लिएको छ भने हेटौंडामा एकीकृत समाजवादी अगाडि छ । एमालेले जितेको अर्को उपमहानगर जितपुर–सिमराको मतगणना सुरु भएको छैन । यसअघि कांग्रेसले जितेको कलैया उपमहानगरमा भने एमालेले अग्रता लिइरहेको छ ।

०७४ मा कांग्रेस प्रमुख र उपप्रमुख पदको प्रतिस्पर्धामा ६ सय ५७ ठाउँमा दोस्रो र २ सय १८ मा तेस्रो स्थानमा थियो । २ सय १७ स्थानमा विजय हासिल गरेको माओवादी केन्द्र २ सय १३ स्थानमा दोस्रो र ६ सय ७७ स्थानमा तेस्रो थियो । कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य प्रदीप पौडेल कांग्रेस र माओवादीको शक्ति एक ठाउँमा आउँदा पनि कांग्रेसले ४० प्रतिशत प्रमुख पद जित्न नसक्नुले गठबन्धन प्रभावकारी भयो भन्न नमिल्ने बताउँछन् । ‘दुई, तीन प्रतिशतमात्रै उक्लिनु भनेको गठबन्धन उपलब्धिपूर्ण भएको होइन, गठबन्धन गर्दा कार्यकर्ताको प्रभावले केही सिटमा प्रभाव परेको हो, समग्रमा कांग्रेसले लोकप्रिय मत पाउन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘सत्ताभन्दा बाहिर बसेर जनताको मुद्दा अघि बढाउन सकेको भए अहिले गठबन्धन गर्दाको भन्दा बढी ठाउँमा कांग्रेसले जित्ने थियो ।’

सत्ता गठबन्धनमा रहेका माओवादी, जनता समाजवादी र एकीकृत समाजवादीले कांग्रेसको मत आफ्नो उम्मेदवारबाहेक गठबन्धनका अन्य दलका उम्मेदवारको पक्षमा आउन नसकेको बताइरहेका बेला कांग्रेसले पनि मुख्यगरी माओवादीको मत आफ्ना उम्मेदवारलाई ट्रान्सफर नभएको बताएको छ । ‘एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धनमा जस्तो पूरा मत ट्रान्सफर हुन सकेन । त्यसको मुख्य कारण वैचारिक बेमल र जनयुद्धकालदेखि नै कांग्रेस जमातमा परेको नकारात्मक प्रभाव हो,’ पौडेलले भने, ‘प्रमुख पदाधिकारीमा भन्दा गठबन्धनका कारण वडा तहमा संख्या बढ्ने देखिएको छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७९ ०७:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘काठमाडौंमा कांग्रेसले सिर्जनालाई अघि सार्ने’

कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — पार्टीको आन्तरिक शक्ति संघर्षले अर्को मोड नलिएमा कांग्रेसले काठमाडौं महानगरको प्रमुखमा सिर्जना सिंहलाई उम्मेदवार बनाउने भएको छ । कांग्रेसको महानगर कार्यसमितिले बिहीबार नेता प्रकाशमान सिंहकी पत्नी सिर्जनासहित पाँच जना आकांक्षीको नाम सिफारिस गरिसकेको छ । त्यसरी सिफारिस भएको नाम प्रदेश हुँदै केन्द्रमा जाने र केन्द्रीय कार्यसमितिअन्तर्गत बन्ने संसदीय समितिले महानगरको उम्मेदवार चयन गर्ने विधानको व्यवस्था छ । 

संसदीय समिति गठन भएका कारण यसपटक केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठकले महानगर उम्मेदवार चयन गर्ने तयारी कांग्रेसको छ । त्यसका लागि शुक्रबार कांग्रेसले बैठक बोलाएको छ । बालुवाटार स्रोतका अनुसार काठमाडौं महानगरमा सिर्जनालाई प्रमुखको उम्मेदवार बनाउन सभापतिसमेत रहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले केही दिनअघि नै बचन दिइसकेका छन् । सत्ता गठबन्धनको बुधबारको बैठकले काठमाडौंसहित तीन महानगरपालिकाको नेतृत्व कांग्रेसले पाउने औपचारिक निर्णय गरेपछि सिर्जनाको नाम अघि बढेको हो ।

‘ठूलै बदलाब नआए सिर्जना नै उम्मेदवार हुने करिब निश्चित छ,’ प्रधानमन्त्रीनिकट एक नेताले कान्तिपुरसँग भने, ‘गणेशमान र मंगलादेवी सिंह परिवारको सदस्य तथा आफ्नै राजनीतिक पृष्ठभूमिसमेत भएको महिलालाई उम्मेदवार बनाउँदा राम्रो सन्देश जान्छ भन्नेमा प्रधानमन्त्रीजी सकारात्मक हुनुहुन्छ ।’

महानगर कार्यसमितिले नगर सभापति नीलकाजी शाक्य, सचिव सुशन वैद्य, हालकी उपमेयर हरिप्रभा खड्गी र प्रगतिमान रञ्जितको नाम सिफारिस गरेको छ । उम्मेदवारको आकांक्षीमध्येकी खड्कीले गणेशमान परिवारबाट राजनीतिमा दीक्षित भएकी सिर्जना महानगरको नेतृत्व हाँक्न सक्षम रहेको प्रतिक्रिया दिइन् । ‘उहाँले चाहेपछि उम्मेदवार नहुने कुरा छैन, कांग्रेसले पहिलोपल्ट महिलालाई अघि सारेर राजधानीमा इतिहास बनाउने मौका दिन खोजेको छ,’ उनले भनिन्, ‘उपप्रमुख भएर पाँच वर्ष काम गर्दाको मेरै अनुभवले पनि महिलाले महानगर हाँक्ने मौका पाए भने धेरै सुधार गर्न सक्छन् भन्ने अनुभूति भएको छ । सबैभन्दा ठूलो काम सुशासन कायम गर्ने हो । त्यस दिशामा पुरुषको तुलनामा महिलाले नै बढी गर्न सक्छन् ।’

काठमाडौंको आन्तरिक राजनीतिमा प्रकाशमान सिंहको भूमिका निर्णायक हुँदै आएको छ । १४ औं महाधिवेशनमा सभापति बन्न सिंहको निर्णायक भूमिका भएकाले देउवाले सिर्जनालाई प्रमुखको उम्मेदवार बनाएर त्यसको गुनसमेत तिर्न खोजेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । महाधिवेशनमा सिंह आफैं सभापतिका प्रत्याशी थिए । देउवासहित नेताहरू शेखर कोइराला, सिंह र विमलेन्द्र निधि चार जनाबीचको प्रतिस्पर्धामा ५० प्रतिशत मत कटाउन नसकेपछि दोस्रो चरणको निर्वाचन भएको थियो । दोस्रो चरणमा देउवा र कोइरालाबीच भएको प्रतिस्पर्धामा सिंह देउवाको पक्षमा लागेका थिए ।

सभापतिको प्र्रतिस्पर्धामा अपेक्षाकृत मतसमेत प्राप्त गर्न नसकेर तेस्रो स्थानमा पुगेपछि सिंहले पारिवारिक विरासतका रूपमा श्रीमतीलाई अघि सार्न खोजेको कतिपय नेताहरूको बुझाइ छ । ‘१४ औं महाधिवेशनमा प्राप्त मतका कारण अब पार्टीको केन्द्रीय सभापति बन्ने सम्भावना प्रकाश दाइले देख्नुभएन, सम्भावना हुञ्जेल सिर्जना भाउजू केन्द्रीय राजनीतिमा नआउनुभएकै हो,’ सिंह परिवारसँग नजिक रहेका पार्टीका एक नेताले भने, ‘अब प्रकाशमान दाइले आफू पछि सरेर भए पनि भाउजूलाई अघि बढाउन खोजेको देखिन्छ ।’

गोरखा बजारमा जन्मिएकी सिर्जना २०४२ सालमा गणेशमान परिवारमा भित्रिएकी हुन् । तर, राजनीतिक संघर्षको यात्रा भने उनले गोरखाबाटै सुरुवात गरेकी थिइन् । २०३३ सालमा कांग्रेसको सदस्यता लिएकी उनी त्यही वर्ष गोरखाको महिला संघकी सभापति बनेकी थिइन् । पेसाले केही समय उनले नर्सिङ काम पनि गरिन् । नर्सिङ पढ्दापढ्दै समाजशास्त्र पढ्न थालिन् । स्नातक पढ्दै गर्दा शंकरदेव कलेजमा उनी स्ववियुको कोषाध्यक्ष भएकी थिइन् । त्यतिबेला उनीसँग हालकी ऊर्जामन्त्री रहेकी पम्फा भुसालले प्रतिस्पर्धा गरेकी थिइन् । सिर्जनाले पछि त्रिचन्द्र कलेजबाट समाजशास्त्रमा एमए गरिन् ।

प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि वाम गठबन्धनमा भएको ०४६ सालको आन्दोलनको नेतृत्व गणेशमानले गरेका थिए र चाक्सीबारी त्यसको मुख्य केन्द्र बनेको थियो । ‘म घरको बुहारी थिएँ, घरका काममा मात्रै रमाएर बस्दिनथें, आन्दोलन सफल बनाउन बाहिरको खबर भित्र ल्याउने र भित्रको खबर बाहिर (नेताहरूलाई) पुर्‍याउने काम गर्थें,’ आफ्नो राजनीतिक पृष्ठभूमि सुनाउँदै सिर्जनाले कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘प्रजातन्त्र आएपछि पनि गणेशमान बुबा र मंगलादेवी आमा राजनीतिको मुख्य केन्द्रमा हुनुभयो । श्रीमान् (प्रकाशमान) राजनीतिमै हुनुहुन्थ्यो । त्यतिबेला मैले घर हेर्नुपर्छ भन्ने लागेर राष्ट्रिय राजनीतिमा आउन खोजिनँ । अहिले आएर महिला संघले मेयरमा मेरो नाम प्रस्ताव गरेपछि जीवनले अर्को मोड लिएको अनुभूति भएको छु ।’

काठमाडौं महिला संघले चैत १४ मै सिर्जनाको नाम प्रस्ताव गरेको थियो । त्यसपछि काठमाडौंको तरुण दल र नेविसंघले उनको नाममा सहमति जनाएका थिए । ‘बैठकमा भाउजू (सिर्जना) लाई मेयरको उम्मेदवारमा अघि सार्नुपर्छ भनेर प्रस्ताव आयो, लामो राजनीतिक पृष्ठभूमि भएको, गणेशमान परिवारको बिरासतसमेत भएकाले यो त राम्रो प्रस्ताव हो भनेर हामीले पारित गर्‍यौं, त्यही प्रस्ताव लिएर भाउजूलाई अनुरोध गर्‍यौं,’ काठमाडौं महिला संघकी अध्यक्ष विष्णुदेवी पुडासैनीले भनिन्, ‘घर मात्रै होइन, अब महानगर नै सम्हाल्नुपर्छ भनेर अनुरोध गरेपछि उहाँ तयार हुनुभएको हो ।’

सिर्जनाले पनि श्रीमान् (प्रकाशमान) बाट नभएर महिला संघबाट आफूलाई अघि बढ्न दबाब आएको बताइन् । ‘केन्द्रको राजनीतिमा आउँदा जतिसुकै राजनीतिक योगदान भए पनि नेताको श्रीमती भनेर ‘ट्याग’ लगाइदिन्छन् तर मलाई उहाँले अहिले कुनै खालको दबाब दिने र अघि सार्ने काम गर्नुभएको होइन,’ उनले भनिन्, ‘महिला संघ र समकालीन साथीहरूबाट प्रस्ताव आएपछि म तयार भएको हुँ, यो मेरालागि जीवनको फरक मोड हो ।’

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७९ ०७:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×