लुम्बिनीमा आइतबार उम्मेदवारी दर्ता न्यून- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लुम्बिनीमा आइतबार उम्मेदवारी दर्ता न्यून

ठूला दल भागबन्डा र उम्मेदवार छनोटमै व्यस्त, गठबन्धनका उम्मेदवार पर्खिने रणनीतिमा एमाले
लुम्बिनी प्रदेश ब्युरो

भैरहवा — लुम्बिनी प्रदेशका अधिकांश स्थानीय तह उम्मेदवार मनोनयनको पहिलो दिन आइतबार सुनसान देखिए । ठूला दल गठबन्धनको झमेलामा अल्झिएको र गठबन्धनका उम्मेदवारको पर्खाइमा एमाले बसेपछि आइतबार यहाँका निर्वाचन कार्यालय सुनसान बनेका हुन् । रूपन्देही र बर्दियाका केही पालिकाहरूमा सीके राउत समूहले पनि उम्मेदवारी दर्ता गराएको छ । धेरै स्थानीय तहमा स्वतन्त्र र मधेसवादी दलले पनि उम्मेदवारी दिएका छन् । पाल्पामा मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसन पार्टीले पनि उम्मेदवारी दिएको छ ।

एमाले, कांग्रेस, माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायतका दलले सोमबार मात्र मनोनयन दर्ता गर्ने बताएका छन् । लुम्बिनीका अधिकांश स्थानीय तहमा गठबन्धनले संख्या बाँडफाँट मिलाउनै सकेको छैन । एमालेले पनि केही जिल्लामा मात्र उम्मेदवारको टुंगो लगाएको छ । गठबन्धनबीच सहमति र दलहरूले आफ्नै उम्मेदवारको पनि टुंगो लगाउन नसकेकाले सबै पालिकाहरूमा सोमबार मनोनयन गर्ने गरी तयारी गरेको कांग्रेसका प्रदेश अध्यक्ष अमरसिंह पुनले बताए । ‘धेरै तयारी बाँकी नै भएकाले सोमबार मात्र मनोनयन गर्छौं,’ उनले भने, ‘गठबन्धनमा सहमति हुन नसकेका जिल्ला र पालिकाहरूमा मित्रवत् प्रतिस्पर्धा गर्ने सहमति गरेका छौं ।’

रूपन्देहीमा आइतबार ठूला कुनै पनि दलले उम्मेदवारी दर्ता गरेनन् । एमालेले सबै स्थानीय तहमा प्रमुख/उपप्रमुख र अध्यक्ष/उपाध्यक्षको आइतबार मात्र टुंगो लगाएको छ । प्रमुख पदमा टुंगो लगाए पनि वडा तहमा विवाद रहेकाले आइतबार उम्मेदवारको मनोनयन हुन सकेन । गठबन्धनमा सहमति नभएपछि कांग्रेस, माओवादी, नेकपा एकीकृत समाजवादी, जनमोर्चा, जनता समाजवादी पार्टीलगायतले पनि मनोनयन गरेका छैनन् । स्वतन्त्र, साना र मधेसी दलले भने केही पालिकामा मनोनयन दर्ता गरेका छन् ।

पालिकास्थित निर्वाचन कार्यालयहरूका अनुसार भैरहवाको सिद्धार्थनगर नगरपालिकामा स्वतन्त्रबाट प्रमुखमा सिद्धार्थनगर नगरपालिका–७ की ईश्वरी खड्काले उम्मेदवारी दर्ता गराएकी छन् । निर्वाचन कार्यालयका अनुसार नेपाल जनता पार्टीका तर्फबाट सिद्धार्थनगर नगरपालिका–६ का लालमन साह तेलीले प्रमुखमा उम्मेदवारी दिएका छन् । चार जना वडाध्यक्षको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । सम्मरीमाई गाउँपालिकाको अध्यक्षमा दुई राजनीतिक दल र स्वतन्त्र गरी चार जनाको उम्मेदवारी परेको छ । सीके राउतको जनमत पार्टीबाट अध्यक्षमा रामरतन केवट र उपाध्यक्षमा मीनादेवी लोधको उम्मेदवारी परेको छ ।

जनता समाजवादी पार्टीका तर्फबाट अध्यक्षमा अहमद्धिन खान र उपाध्यक्षमा सन्ध्यादेवी मल्लाहले उम्मेदवारी दिएका छन् । अन्य दुई जनाको स्वतन्त्रबाट उम्मेदवारी मनोनयन भएको छ । मर्चवारी गाउँपालिकामा जनमत पार्टीकै तर्फबाट अध्यक्षमा मुरलीप्रसाद कुर्मी र उपाध्यक्षमा पूजा यादवको उम्मेदवारी परेको छ । लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका तर्फबाट अध्यक्षमा केशवनन्द बानिया र उपाध्यक्षमा कुमारीलक्ष्मी चौधरीले उम्मेदवारी दिएका छन् । अर्घाखाँचीको शितगंगा नगरपालिका प्रमुखमा एमालेका बसन्तकुमार श्रेष्ठ र उपप्रमुखमा गीता भाटले मात्र मनोनयन दर्ता गरेका छन् ।

बर्दियामा सीके राउतको जनमत पार्टीले दुई नगरपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुखमा मनोनयन दर्ता गरेका छन् । गुलरिया र बारबर्दिया नगरपालिकामा स्वतन्त्रका तीन र अन्य दलका तीन जनाको मनोनयन भएको छ । जनमत पार्टीले गुलरियास्थित मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा बाजागाजासहित पुगेर मनोनयन दर्ता गरेको हो । यो पार्टीका तर्फबाट गुलरिया नगरपालिका प्रमुखमा मुग्रे गोडिया र उपप्रमुखमा मीना यादवले मनोनयन दर्ता गरेका छन् । जनमत पार्टीले गुलरिया नगरका १२ वडामध्ये ११ मा वडाध्यक्ष पदमा पनि मनोनयन गरेको छ । गुलरिया नगरपालिकामा स्वतन्त्रबाट प्रमुख पदमा तीन जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । त्यस्तै बारबर्दिया नगरपालिकामा नेपाल मजदुर किसान पार्टीका तर्फबाट प्रमुखमा मधु चौधरी र उपप्रमुखमा जगमती चौधरीले उम्मेदवारी दर्ता गरेको निर्वाचन अधिकृत कृष्ण चापागार्इंले बताए । त्यस्तै नेपाल दलित पार्टीका तर्फबाट प्रमुखमा कृष्ण ढकालले उम्मेदवारी दिएको निर्वाचन कार्यालयले जनाएको छ ।

रोल्पामा एक जनाको मात्र उम्मेदवारी परेको छ । रोल्पा नगरपालिकाको प्रमुख पदमा रोल्पा नगरपालिका–१० धवाङका विर्खमान रोकामगरले उम्मेदवारी दिएका हुन् । मुख्य निर्वाचन अधिकृत दिलीपराज पन्तले आइतबार बेलुका ५ बजेसम्म एक जनाको मात्रै मनोनयनपत्र दर्ता भएको बताए । सत्तापक्षीय दलहरूले गठबन्धन गर्ने तयारी र बैठक गर्दागर्दै निष्कर्ष निकाल्न सकेका छैनन् । गठबन्धनबीच भागबन्डा नमिलेपछि रोल्पामा कांग्रेस र माओवादीले छुट्टाछुट्टै लड्ने तयारी गरेका छन् । एमालेले पनि सबै तहमा आइतबार मनोनयन दर्ता गरेको छैन । उम्मेदवारी छनोटमा प्रदेश तहसम्म छलफल गर्नु परेकाले ढिलो भएको एमाले केन्द्रीय सदस्य एवं जिल्ला सह–इन्चार्ज कुमार दशौंदीले बताए ।

दाङको घोराही उपमहानगरपालिका प्रमुखमा ७ र उपप्रमुखमा ३ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गरेका छन् । आइतबार यहाँ साना दलले मात्रै उम्मेदवारी दर्ता गरेका हुन् । मुख्य राजनीतिक दलहरूले सोमबार मात्रै उम्मेदवारी दर्ता गर्ने कार्यतालिका रहेको मुख्य निर्वाचन अधिकृत रितेन्द्र थापाले जानकारी दिए । आइतबार घोराहीको वडाध्यक्षमा २३ र सदस्यमा २८ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गरेको उनले बताए । घोराहीको प्रमुखमा पहिलो उम्मेदवारी नेकपा मालेबाट नेत्रप्रसाद पाण्डेय र उपप्रमुखमा राधिका क्षत्रीले दर्ता गराएका थिए ।

तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा प्रमुखमा १ र उपप्रमुखमा २ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गरेका छन् । लमही नगरपालिकामा प्रमुखमा एक र उपप्रमुखमा एक जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । राजपुर गाउँपालिकामा अध्यक्ष एक र उपाध्यक्षमा एक जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । गढवा गाउँपालिकामा अध्यक्षमा एमालेका सहजराम अहिर यादव र उपाध्यक्षमा सीता चौधरी, राप्ती गाउँपालिकाको अध्यक्षमा एक जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । दंगीशरण गाउँपालिकामा अध्यक्षमा २ र उपाध्यक्षमा एक जना, बबई गाउँपालिकामा अध्यक्षमा एक जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको मुख्य निर्वाचन अधिकृत थापाले जानकारी दिए । जिल्लामा साना र ठूला दल गरी २९ दलले मनोनयन दर्ता गराउँदै छन् ।

एमाले पाल्पाले तिनाउ गाउँपालिकामा अध्यक्ष र उपाध्यक्षसहित ३२ जनाको मनोनयन दर्ता गरेको छ । एमालेले यहाँका अन्य स्थानीय तहमा भने मनोनयन दर्ता गरेको छैन । तिनाउमा अध्यक्षमा प्रेम श्रेष्ठ र उपाध्यक्षमा सावित्रा रानाले उम्मेदवारी दिएका छन् । ६ वडा रहेको तिनाउमा वडाध्यक्षसहित सबैले मनोनयन दर्ता गरेको निर्वाचन अधिकृत जनार्दन अधिकारीले जानकारी दिए । अन्य कुनै पनि दल मनोनयन दर्ता गर्न आएनन् ।

तानसेन नगरपालिकाका लागि दुई जनाले वडाध्यक्षमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दर्ता गरेका छन् । रामपुर नगरपालिकामा मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसनले नगर प्रमुखमा माया सुनारी र उपप्रमुखमा भीमबहादुर आलेको उम्मेदवारी दर्ता गराएको छ । रैनादेवी छहरामा ११ जनाले मनोनयन दर्ता गराएका छन् । रिब्दीकोटमा एक जना वडाध्यक्षको मात्र मनोनयन दर्ता भएको छ । माथागढीमा राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीबाट अध्यक्षमा इमानसिंह थापा र वडाध्यक्षमा देवेन्द्रबहादुर गाहाले मनोनयन दर्ता गराएका छन् । पाल्पामा पनि गठबन्धनका उम्मेदवारको अझै टुंगो लागेको छैन ।

कपिलवस्तुको मायादेवी गाउँपालिका अध्यक्षमा जनता समाजवादी पार्टीबाट बजरंगीप्रसाद चौधरीको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । सदरमुकामको कपिलवस्तु नगरपालिकामा एक जनाले मात्र वडाध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दर्ता गरेका छन् । त्यस्तै यशोधरा गाउँपालिकामा दुई जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । विजयनगर गाउँपालिकामा विभिन्न पदमा १५ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । वाणगंगा नगरपालिकामा चार, कृष्णनगरमा ७५ र बुद्धभूमि नगरपालिकामा ३० जनाले विभिन्न पदमा उम्मेदवारी दिएका छन् । महाराजगन्ज नगरपालिकामा ४१ जना र शिवराज नगरपालिकामा २० जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । शुद्धोधन गाउँपालिकामा ९९ जना र मायादेवी गाउँपालिकामा ३९ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएको जिल्ला निर्वाचन अधिकृत ज्ञानुराम पन्थीले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख १२, २०७९ ०८:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माघी सुनसान

उल्लासपूर्वक मनाइने थारु समुदायको नयाँ वर्ष (माघी) कोरोना संक्रमणको त्रासले शुभकामना साटासाटमा सीमित, मेला–महोत्सव स्थगित
लुम्बिनी प्रदेश ब्युरो

भैरहवा — रुपन्देहीको सैनामैनाकी सुजनी चौधरीलाई यो वर्ष माघी पर्व आएजस्तै भएको छैन । पहिले एक महिना अगाडिदेखि माघीको रौनक हुन्थ्यो । गाउँघरमा हर्ष उल्लास छाउँथ्यो । कोरोना संक्रमणका कारण यो माघी सुनसान बित्न लागेको उनले बताइन् ।

‘कोरोनाले चाडपर्व मनाउने उत्साह खोस्यो,’ उनले भनिन्, ‘कमाउन गएकाहरू पनि कोरोना डरले घरै आएका छन्, माघी पनि केले र कसरी मनाउनु ?’ उत्साह नभए पनि घरपरिवार मिलेर मनाउने तयारी रहेको उनले सुनाइन् ।

बुटवल–१२ की अरुणा चौधरी यस पटक माघी मनाउन नपाउँदा दुःखी छिन् । हरेक माघीमा बाँकेस्थित माइतीमा जम्मा भई मेला भर्न जाने गरेकी थिइन् । उनले भनिन्, ‘तीन वर्ष भयो माइतीमा माघी नमनाएको, अहिले पनि जानबाट कोरोनाले रोक्यो ।’ माघीमा पाक्ने खिचडी, तिलको लड्डु, बुंगोको अचार र चाकुका लागि माइती सम्झने गरेको उनले बताइन् । अन्य बेलाभन्दा माघे संक्रान्तिमा थारूहरूले छुट्टै रमाइलो गर्ने गरेको उनको भनाइ छ ।

रूपन्देहीका विभिन्न पालिकाका थारू बस्तीका स्थानीय माघी मनाउन निकै उत्साहित देखिन्थे । तर, अहिले पनि कोरोनाको असर देखिएको छ । परम्परागत रूपमा लाग्दै आएको माघी मेला–महोत्सव यस वर्ष नलाग्ने भएपछि उत्साह देखिँदैन । माघीको अवसर पारेर सैनामैनामा बर्सेनि तीनदिने महोत्सव हुन्थ्यो ।

यस पटक आयोजना नै नगरेको थारू कल्याणकारी सभाका केन्द्रीय पार्षद् खुसीराम चौधरीले बताए । ‘महोत्सवमा रक्तदान, थारू नाच, विभिन्न खानाका परिकारका साथै थारू संस्कृति जगेर्नासम्बन्धी साहित्यिक बहस गर्ने गरिन्थ्यो,’ उनले भने । कोरोना रोकथामका लागि महोत्सव रोकिएको उनले बताए । यस्ता चाडपर्वमै सबै जना भेट हुने भएकाले रोकिँदा दुःख लागेको उनले बताए ।

माघी मनाउन एक महिनादेखि तयारी गरिरहेका बर्दियाका थारू समुदायले कोरोनाबाट जोगिन परिवारभित्र मात्रै मनाउने भएका छन् । कोरोना फैलिन थालेपछि प्रशासनले मेला–महोत्सव र भेला हुन रोक लगाएको छ । त्यसैले यस पटक थारू बस्तीमा माघीको रौनक छैन । गेरुवा गाउँपालिका–४ का वासुराम थारूले विगतमा जस्तो आफन्तहरूको भेलासहितको माघी पर्व नहुने बताए । एक सातायता बर्दियामा करिब सय जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ । त्रासले थारू समुदाय माघी महोत्सव, मघौता नाच पनि नगर्ने भएका छन् । अवस्था हेरेर पर्व मनाउनुपर्ने गेरुवा–६ का टीकाराम चौधरीले सुनाए ।

माघीको अवसरमा बाँकेका स्थानीय तहले मेला आयोजना गरेनन् । नरैनापुरमा औपचारिक कार्यक्रम गरी माघी मिलन कार्यक्रम गरियो । एकअर्काको संस्कारको सम्मानका लागि माघी मिलन कार्यक्रम गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष इस्तियाक अहमद राईले बताए । थारू कल्याणकारिणी सभा, नगर सभा नेपालगन्जको आयोजनामा नेपालगन्जमा माघी मिलन कार्यक्रम गरिएको हो । राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका अध्यक्ष लाहुराम थारूले थारू समुदायको पनि कला–संस्कृति संरक्षण हुन जरुरी रहेकाले माघी मिलन कार्यक्रमले टेवा पुग्ने बताए ।

कपिलवस्तुको बुद्धभूमि–४ का वडाध्यक्ष पवन थारूलाई पोहोरको माघी सम्झँदै छन् । दुईदिने सांस्कृतिक कार्यक्रम र विभिन्न परिकार बनाएर रमाइलो गरिएको थियो । यस वर्ष पनि त्यस्तै कार्यक्रम गर्ने योजना थियो । दुई दिनअघि प्रशासनले कोरोना संक्रमण बढ्दै गएपछि २५ जना बढी भेला हुन रोक लगाएपछि कार्यक्रम स्थगित गरे ।

‘खल्लो भयो,’ उनले भने, ‘सबै तयारी गरेर पनि अन्तिम बेला रोक्नुपर्‍यो ।’ पश्चिमका थारू समुदायको माघी सबैभन्दा ठूलो पर्व हो । माघीको रौनक ५ दिनसम्म चल्छ । पुसका अन्तिम दुई दिन र माघका तीन दिन धुमधामसँग मनाइन्छ । यस पटक संक्रमणका कारण खल्लो भएको थारू कल्याणकारिणी सभाका अध्यक्ष उमाशंकर चौधरीले बताए ।

माघीको छेको पारेर थारू समुदायमा गाउँको मुखिया छनोटको चलन रहेको थियो । मुखियाले चौकीदार र गाउँमा सामुदायिक हितका लागि कसले के गर्ने भन्ने कामको जिम्मेवारी बाँडफाँट गर्थे । बिस्तारै त्यो परम्परा पनि हटेको छ ।

छोरी–चेली पुज्ने पर्व

माघी मगर समुदायको पनि विशेष पर्व हो । रुकुम पूर्व जिल्लामा मगर समुदायको बाक्लो बसोबास छ । मगर समुदायको ठूलो पर्व भूम्या अर्थात् बल पूजापछिको ठूलो पर्व माघी मानिन्छ । माघीमा छोरी–चेली पुज्ने चलन छ । भालेको डाकसँगै उठ्यो । घरमा भएका चेलीबेटीलाई पुज्यो । त्यसपछि माघे संक्रान्तिपर्व सुरु भएको मानिन्छ ।

दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई पुज्ने, लत्ताकपडा तथा उपहार दिने गर्छन् । घरका चेलीबेटीलाई पुजिसकेपछि छरछिमेक र गाउँका चेलीबेटीलाई पुजिन्छ । जिल्लाका पुथाउत्तरगंगा र भूमे गाउँपालिकाको मगर बस्तीमा माघे संक्रान्ति मनाउने तरिका हो यो । पुस मसान्तका दिन राँगा तथा खसी–बोका काटिन्छ, कन्दमूल पकाएर खाइन्छ ।

माघ १ गते घरकी चेलीबेटी पुज्ने काम सबभन्दा पहिला हुन्छ । घरका छोरी–चेली नपुजी यो दिन अरू कुनै काम सुरु हुँदैन । पुथाउत्तरगंगाका १४ वटै र भूमे गाउँपालिकाका धेरै वडामा माघे संक्रान्ति अर्थात् माघी पर्व यसैगरी मनाइन्छ । यो पुरानै चलन भएको पुथाउत्तरगंगा–१ मैकोटका विकास पुन मगरले बताए ।

चेलीबेटी पुजिसकेपछि गाउँमा तीर हान्ने प्रतियोगिता सुरु हुन्छ । धनुषवाणमार्फत हरेक टोलमा तारो अर्थात् तीर हान्ने प्रतियोगिता सुरु हुने पुन बताउँछन् । विजेतालाई पुरस्कृत गर्ने तथा खर्च व्यवस्थापनका लागि भनेर टोलटोलमा गएर गीत गाएर तथा नाचेर संकलन गरिएको सहयोगले तीर हान्ने प्रतियोगिता समापन गरिन्छ । तीर हान्ने भनेको स्थानीय भाषामा अस्तासिन्या हो । हरेक वर्षको माघ महिनाको पहिलो दिनदेखि सुरु हुने यो ‘अस्तासिन्या’ ७ दिनसम्म चल्छ ।

-सन्जु पौडेल (लुम्बिनी), कमल पन्थी (बर्दिया), रूपा गहतराज (नेपालगन्ज), मनोज पौडेल (कपिलवस्तु), नवीन पौडेल (परासी) र हरि गौतम (रुकुम पूर्व)

प्रकाशित : माघ १, २०७८ ०९:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×