‘चीनले अमेरिकाको शक्ति निस्तेज पार्न सक्दैन’- साहित्य/विविध - कान्तिपुर समाचार

‘चीनले अमेरिकाको शक्ति निस्तेज पार्न सक्दैन’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विगतमा कवि–नियात्राकारका रूपमा परिचित बेलायतवासी स्रष्टा विश्वासदीप तिगेलाले अन्र्तराष्ट्रिय सम्बन्धको विद्यार्थी बनेर चिनियाँ आर्थिक साम्राज्य र बजारीकरणका बारेमा कृति निकालेका छन् । 

‘ह्वाई चाइना इज नट रिप्लेसिङ अमेरिका’ शीर्षकमा प्रकाशित कृतिमा अन्र्तराष्ट्रिय सम्बन्धका विविध पक्षमा सरोकार राख्ने सोधकर्ताले सधैं विश्व राजनीति तथा भू–रणनीतिको मामलामा भारतलाई केन्द्रमा राख्ने गरेकोमा तिगेलाले भने चीनलाई प्राथमिकतामा राखेर तुलना प्रस्तुत गरेका छन् ।

‘अध्येताहरूले प्रायः भारतलाई केन्द्रमा राखेर अन्र्तराष्ट्रिय सम्बन्ध तथा राजनीतिक सन्तुलनको कुरा गर्ने गरेको मैले पाएको छु,’ काठमाडौं भ्रमणमा रहेका लेखक तिगेलाले कान्तिपुरसँग भने, ‘मैले भने विश्वशक्तिको दृष्टिकोण र प्रभाव–पहुँच आधारमा आगामी दिनमा अमेरिका र चीनको स्थानबारे तुलनात्मक निचोड प्रस्तुत गरेको छु ।’ चिनियाँ अर्थतन्त्रले विश्व शक्ति राष्ट्रको प्रभाव–पहुँच(वल्र्ड–अर्डर) लाई तलमाथि पार्छ वा पार्दैन भन्ने बहस चलिरहेका बेला तिगेलाले भू–राजनीति तथा भू–रणनीतिको आधार र चीनभित्रकै आन्तरिक राजनीतिका कारण पनि अमेरिकाको वर्चस्व तत्काल कमजोर नहुने मूल्यांकन प्रस्तुत गरेका छन् ।

चीनभित्रको मानव अधिकार र आन्तरिक लोकतन्त्रको बहस, ताइवान–हङकङदेखि तिब्बतसम्मको अन्र्तद्वन्द्व तथा अस्थिर विदेश नीतिका कारण पनि चीनले विश्वमञ्चमा अमेरिकाको अग्रतालाई जित्न नसक्ने मूल्यांकन तिगेलाले आफ्नो कृतिमा समेटेका छन् । चीनमा माओको जीवन–दर्शन, राजनीतिक प्रभुत्व, बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ(बीआरआई) देखि भारतसँगको सीमावर्ती विवादका थुप्रै भू–राजनीतिक सरोकारलाई पनि तिगेलाले उधिनेका छन् ।

विगतमा विश्व नेपाली साहित्य महासंघका अध्यक्षसमेत रहेका तिगेलाका यसअघि नियात्राहरु ‘गृहयुद्धको पीडा’ र ‘देश बोक्नुको पीडा’ तथा कविता संग्रह ‘परदेशीका कोसेली कविता’ आदि प्रकाशित छन् । गोर्खा सैनिकका अवकाशप्राप्त सिपाही तिगेलाको पछिल्लो अंग्रेजी भाषाको ‘ह्वाई चाइना इज नट रिप्लेसिङ अमेरिका’ भने बेलायतको इन्डिपेन्डेन्ट पब्लिकेसनबाट प्रकाशित भएको हो ।

प्रकाशित : माघ १५, २०७८ ०८:३२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बैतडी-धनगढी उडान रोकियो

कान्तिपुर संवाददाता

बैतडी — यात्रु नपाएपछि बैतडीबाट धनगढीका लागि हुने हवाई सेवा बन्द भएको छ । महिना दिनयता बैतडी—धनगढी उडान भएको छैन । साताको एक दिन शुक्रबार बैतडीबाट धनगढीसम्म उडान गर्ने समिट एयरको हवाई सेवा यात्रु अभावले बन्द हुन पुगेको हो ।

‘यात्रु कम भएकाले उडान हुन सकेको छैन,’ नागरिक उड्डयन कार्यालय, पाटनका वरिष्ठ अधिकृत दीपक भट्टले भने, ‘यात्रु भएमा उडान गर्ने भन्ने तयारी गरिरहेका छौं । तर हुन सकेको छैन । यात्रु कम भएपछि सेवा सञ्चालन गर्ने आधारै भएन ।’

१८ यात्रु क्षमताको समिट एयरको जहाज दसैंपछिसम्म पनि राम्रो चलिरहेको भट्टले बताए । तर पछिल्लो समय मौसमको कारणले गर्दा ढिलो हुने र उडान नहुने चिन्ताले यात्रु नआउने गरेका उनले बताए । दैनिक ५/७ जनाले मात्र हवाई यात्रा खोज्ने गरेको उनले बताए । १४/१५ जनासम्म पुगेपछि उडान सुचारु गर्न सकिने उनले बताए ।

बैतडीदेखि धनगढीसम्मको हवाई भाडा ४ हजार १ सय रुपैयाँ छ । १७ मिनेटमा पुगिने यात्रामा भाडा भने महँगो भएको स्थानीय बताउँछन् । भाडा महँगो भएकाले यात्रुहरूले हवाई यात्रामा जान नमान्ने गरेका स्थानीयको भनाइ छ ।

यत्तिकै दूरीको काठमाडौं—पोखराको भाडा २ हजार ५ सय छ । यहाँभन्दा टाढा अछामबाट धनगढीको कमै भाडा छ । तर यहाँको भाडा निकै अवैज्ञानिक र अपारदर्शी भएको छ । त्यसैले हवाई सेवा सर्वसाधारणको पहुँचमा हुन नसकेको यात्रुको गुनासो छ । एउटै एयरलाइन्सको जिम्मा लगाएर महँगो भाडादर कायम भएकाले यात्रुहरू नपाउने समस्या रहेको विद्यार्थी नेता भुवन कार्की बताउँछन् । उनले भने, ‘६/७ सयमा गाडीमा धनगढी पुगिन्छ । अहिले हवाई भाडा बढेर ४ हजार १ सय रुपैयाँ पुगिसकेको छ ।

यता समिट एयरका बैतडी पाटन विमानस्थल हेर्ने कृष्ण भट्ट भने यात्रु अभाव नभई मौसम खराबीले उडान हुन नसकेको दाबी गर्छन् । उनले भने, ‘यात्रु नै नपाएर उडान नभएको होइन । मौसमको खराबीले हो ।’ भाडा भने बढी नै भएको उनले स्विकारे । हवाई रुटमा अछाम र बैतडी बराबर नै भएको उनले बताए । उनले भने , ‘सुरुमा भाडा ३ हजार ८ सय ५० रुपैयाँ थियो । बीचमा इन्धनको मूल्य बढेपछि हामीले पनि बढाउनुपरेको हो ।’

प्रकाशित : माघ १५, २०७८ ०८:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×