चेम्जोङको ‘उदयपुरको इतिहास’ सार्वजनिक- साहित्य/विविध - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चेम्जोङको ‘उदयपुरको इतिहास’ सार्वजनिक

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पत्रकार कौशल चेम्जोङ लिखित ‘उदयपुरको इतिहास’ (प्रागऐतिहासिक कालदेखि वि.सं.१९०० सम्म) कृति सार्वजनिक भएको छ । संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीले बिहीबार राजधानीमा उक्त कृति सार्वजनिक गरेका हुन् ।

उदयपुरगढीमा ५२ वर्षअघि जन्मिएका पत्रकार चेम्जोङको यो चौथो कृति हो । धनकुटाको राजारानी पुख्र्यौली रहेका चेम्जोङ उदयपुरमा रहेर पत्रकारिता गर्दै आएका छन् ।

उदयपुर अनुसन्धान केन्द्रद्वारा प्रकाशित पुस्तकमा नेपालको इतिहास तथा उदयपुर जिल्लाको ऐतिहासिक पक्षमा अनुसन्धानात्मक सामग्री समेटिएका छन् । सात अध्यायमा समेटिएका सामग्री स्थलगत अध्ययन अनुसन्धान गरी प्रकाशनमा ल्याइएको हो । यसमा उदयपुरको प्राचीन काल, नामाकरण, प्रागैतिहासिक काल, तिरुवा सभ्यता, सिन्धुघाँटी र तिरुवा सभ्यताबिच केही पुरातात्विक संकेत, तिरुवा लिपि, तिरुवा सभ्यताको पतनबारे उल्लेख गरिएको छ । त्यसैगरी महाभारत, मुन्धुम र अन्य ग्रन्थमा उदयपुर, पौराणिक काल, रामायणकाल, महाभारतकाल, किरातकाल, कुशानकाल, गुप्तकाल, लिच्छविकालमा उदयपुरको अवस्था चर्चा गरिएको छ ।

तेस्रो अध्यायमा मध्यकालीन उदयपुर, मध्यकालीन राजवंश र उदयपुराधिपति, तिरहुतकालीन उदयपुर, सिमरौनगढ, मुसलमानी आक्रमणबाट ध्वस्त उदयपुरका पुरातात्विकस्थल, तिरहुत राज्य पतनपछि उदयपुरको खोजी गरिएको छ । चौथो अध्यायमा सेनवंशी र उदपुरबारे चर्चा रहेको छ । पाँचौं अध्यायमा चौदन्डी राज्य, उक्त राज्यको प्रशासनिक न्याय, भूव्यवस्था र सैन्य व्यवस्था, सैनिक अभियान, माझकिरात (चौदन्डी) अभियान, लडाइँका चर्चित पात्रबारे उल्लेख गरिएको छ । यस्तै पाँचौं शताब्दीदेखि दसौं शताब्दीबिच उदयपुरका शासकहरू, किरात देशका राजा, नेपाली मुलका भारतीय शासक, मगध र किरातबीच सम्बन्ध, राजनीतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक तथा आर्थिक प्रबन्धबारे चर्चा गरिएको छ ।

यसैगरी छैटौं अध्यायमा आधुनिककाल तथा नेपाल एकीकरणपछिका गतिविधि उल्लेख छ भने साताैं अध्यायमा उदयपुरका प्रमुख गढी र गढीका किसिम समेटिएको छ । तीन सय ९२ पृष्ठमा विस्तार गरिएको पुस्तकको अन्तिम अध्यायमा नौ शीर्षकको अनुसूची रहेका छन् । जसमा ऐतिकरणको वृत्तान्त कहने अभिलेख, मल्ल तथा सेनकालीन र एकीकरण सम्बन्धी अभिलेख, पूर्वका सेनवंशावली, शिलालेख, भग्नावशेष, मूर्ति, मुद्रा तथा ऐतिहासिक स्थलहरूका तस्बिर, सन्दर्भ सामाग्री र स्रोत व्यक्ति समेटिएका छन् ।

प्रकाशित : पुस २४, २०७७ १६:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कार्यकर्तालाई ओलीको आग्रह- 'भगौडाका पछाडि नलाग्‍नुस्'

देशभरबाट १० सिट चुनाव जितेर देखाउन दाहाल–नेपाल समूहलाई ओलीको चुनौती
अर्जुन शाह

धनगढी — प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली शुक्रबार धनगढीमा आयोजित नेकपा ओली समूहको आमसभालाई सम्बोधन गर्दै दाहाल–नेपाल समूहलाई भगौडाकाे संज्ञा दिएका छन् । उनले पार्टी छाडेर गएका भगौडाका पछाडि नलाग्न कार्यकर्ताहरुलाई आग्रह गरेका छन् ।

‘तपाईंहरूले पार्टी छोडेर हिँडेका केही भगौडाहरुको कुरा सुन्नु भएको होला । केन्द्रीय कमिटीका बैठकमा नआएर, अन्त अन्त गएर सडकमा गएर हामी यहाँ छौं रे । गाली गरेर, पत्रपत्रिकामा लेखाएर हामी यता छौँ भनेका छन् । हामीलाई गाली गर्ने फुर्सद छैन। हामी दन्तबजान गर्ने फुर्सद छैन । हामीलाई देश बनाउनु छ,' ओलीले भने ।

उनले दाहाल–नेपाल समूहका सुदूरपश्चिम प्रदेश इन्चार्ज भीम रावललाई लक्षित गर्दै कडा शब्दमा आलोचना गरेका छन् । ‘लिपुलेक लिम्पियाधुराको अतिक्रमित भूमिसहितको नक्सा सार्वजनिक गरेपछि यही प्रदेशका केही मान्छेलाई छटपटी भएको छ,’ प्रधानमन्त्री ओलीले रावलको नाम नलिई भने, ‘उहाँलाई मात्र मन्त्री बनाउनु पर्ने ?, पद पाए ठिक नत्र बेठिक ?, अहिले चारचार जना मन्त्री बनाउदा पनि उहाँ दु:खी हुनुको कारण बन मास्ने योजना सफल नहुने देखेर हो ।’

देशभरबाट १० सिट चुनाव जितेर देखाउन दाहाल–नेपाल समूहलाई चुनौती

ओलीले दाहाल–नेपाल समूहलाई देशभरबाट दुई अंगको संख्यामा चुनाव जितेर देखाउन चुनौती दिएका छन् । देशभरबाट दुई अंक अर्थात् १० सिटमा चुनाव जितेर देखाउन दाहाल–नेपाल समूहलाई चुनौती दिएका हुन् । ‘चोईटिएर जानेहरुलाई दुई अंकमा चुनाव जितेर देखाउनुस् । १० वटा सिट ल्याएर देखाउनुस् । उहाँहरुले ठूल्ठूला कुरा गर्नुहुन्छ,’ ओलीले भने ।

प्रकाशित : पुस २४, २०७७ १५:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×