एक मृतकको चिट्ठी - साहित्य/विविध - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

एक मृतकको चिट्ठी 

म मिर्गौलाको रोगले होइन, राज्यको नैतिकहीनताले मारिएको हुँ । यो नेपालको राज्यसत्ता अपराधी हो तर कसले उसलाई कारबाही गर्छ यो अपराधका लागि ?
मनोज पण्डित

आदरणीय .....  (कसलाई सम्बोधन गरौं, म अल्मलिएँ त्यसैले रोकिएँ)
यो चिठी मैले मेरो देशको प्रधानमन्त्रीज्यूले पढिदिउन् भनेर लेख्न खोजेको हो । तर विशेष सूत्रबाट थाहा पाएँ, उहाँ त सत्ता समीकरणमा व्यस्त हुनुहुन्छ । त्यसैले पढ्न भ्याउनु हुन्न रे ! उसो त उहाँ कसैको कुरा नै सुन्नु हुन्‍न रे ! 

त्यसपछि विपक्षी दलका सभापतिलाई सम्बोधन गरौं कि भनेको त उहाँ झन् पार्टीभित्रको महाधिवेशनको तनावमा हुनुहुन्छ रे ! त्यसमाथि उहाँ त झनै गरिब, दुःखी ,पीडितका कुरा सुन्न नै चाहनु हुन्न रे, खाली दुःखका मात्र कुरा गर्छन् भन्नुहुन्छ रे ! त्यसपछि मैले जनयुद्ध हाँकेर आएका प्रधानमन्त्रीकै पार्टीका अर्का अध्यक्षलाई सम्बोधन गरौं कि भन्ने सोचेथें । अर्को सूत्रबाट थाहा भयो उहाँ धनयुद्ध गर्दै कुर्सी युद्धको रणनीति निर्माणमा व्यस्त हुनुहुन्छ रे ! आजकाल आफूभन्दा चतुर खेलाडीसँग एउटै टिममा बसेर आन्तरिक खेलमा व्यस्त हुनुहुन्छ भन्ने सूचना पाएपछि म अल्मलिएँ ।

अब यो नेपाल भन्ने देशमा यी तीन महानायकभन्दा अर्को शक्तिशाली को नै छ जसले मुख्य प्रभाव सिर्जना गर्न सक्छ, सब गोटी मात्र छन् । यी तीनै खेलाडी आफ्नो स्वार्थको खेलमा व्यस्त भएपछि मेरो चिठीको सार्थकतामाथि नै प्रश्न उठ्यो । तर पनि कहिलेकाहीँ बिनाठेगानाको चिठी पनि सही ठेगानामा नै पुग्छ भन्ने आत्मविश्वासका साथ मैले मेरो ठाउँबाट देखेको एउटा खतरनाक जानकारी अवगत गराउन चाहन्छु ।

'जो जससँग सरोकार छ'

यो चिठी लेख्ने म को हुँ र कहाँबाट लेखेको हुँ त्यो गौण कुरा हो । वर्तमानको मुख्य विषय कोरोना संक्रमण हो तर म कोरोनाभन्दा पनि शक्तिशाली संक्रमणको विषय यहाँ प्रस्तुत गर्न चाहन्छु जसबाट मलगायत धेरैजना पीडित छन् । कोरोनाभन्दा शक्तिशाली भाइरस आजको हाम्रो राज्यसत्ता प्रणाली हो । यो प्रणाली यति भ्रष्ट भएको छ कि जसले महामारीको यस्तो समयखण्डमा समेत र्‍याल काढिरहेको छ । अरु बेला त यसको मूल दर्शन नै जुकाजसरी देश र जनतालाई चुस्ने भएको छ । राज्यसत्ताको कुर्सीमा विराजमान शासक, प्रशासक र राजनीतिज्ञहरूको मुर्खता, अज्ञानता, अनैतिकता, धुर्तता यति उग्र भएर नेपालीको नियतिलाई क्षतविक्षत बनाउन सक्रिय भएको पाइन्छ, त्यति त कोभिड -१९ को भाइरस पनि नेपालभित्र सक्रिय हुन सकेको छैन । यिनीहरूको विवेकहीनता र लाचारीको कारण जनता बन्धक भएर बस्नुपरेको छ र यसको समयावधि लम्बिँदै छ ।

देश नेतृत्वविहीनता, अस्पष्टता र अराजकताको संघारमा पुगिसकेको अवस्था छ जो अहिलेका प्राय: अस्पतालहरुमा स्पष्ट देखिन्छ ।

केही दिनअगाडि धनुषाका प्रमोद महतो जनकपुर प्रादेशिक अस्पतालमा मिर्गौलाको डायलसिस गर्न नपाउँदा छटपटिएर मर्नु पर्‍यो । कोरोना व्यवस्थापनमा स्वास्थ्य क्षेत्र यसरी चुकेको छ कि अब अरु रोगका बिरामी अकाल मृत्यु भोग्न बाध्य भइरहेका छन् । योभन्दा अगाडि पनि अरु थुप्रै यस्तै घटना घटिसकेको सबैको सामु छ । अस्पतालहरु त्रासदीको केन्द्र बनिरहेका छन् र कोरोना संक्रमणभन्दा पनि अस्पतालमा उपचार नपाउने त्रास मानिसमा बढी हावी भइरहेको छ ।

आइसोलेसन र क्वारेन्टाइनको हविगत जनताका सामु प्रस्ट छ । त्यसमाथि महिनौं भइसक्यो मानिसले रोजगारी गर्न नपाएको । जसकारण भोकमरी, मानसिक तनाव आदिका कारण नेपाली जनता अत्यन्त पीडा खेप्न बाध्य भइरहेका छन् । तर यस्तो बेलामा राज्य प्रणालीद्वारा प्रस्तुत गर्नुपर्ने न्यूनतम संवेदनशीलता भने लापत्ता छ । जसबाट मानिसमा राज्यप्रणालीप्रति अविश्वास बढ्दैछ र यो अविश्वासले मानिसलाई टुहुरो हुनुको अनुभूति गराइरहेको छ । यो अभिभावकत्वविहीनताको अवस्थामा राज्यप्रणाली चुच्चे नक्सा, रामको जन्म घर, झण्डा फरफराउने अनि गाडीको नम्बर प्लेटको विशेष प्रलोभन देखाउनमा व्यस्त छ ।

'नेपाली हामी रहुँला कहाँ नेपालै नरहे' भन्ने पुराणबानीको पूरातन मान्यताले यस्तो समयमा काम गर्दैन भन्ने नबुझ्ने शासकहरुलाई 'नेपाल अब रहला कहाँ नेपाली नरहे' भन्ने महामन्त्र कसरी बुझाउने भन्ने मुख्य चिन्ताको विषय छ । मलाई यस कथ्यको स्थापनाको विशेष चिन्ता मेरो आफ्नो लागि होइन, यो देशका मजस्ता सामान्य आर्थिक परिवारका मानिसहरुका लागि हो । राजनीतिक पहुँच नभएका ग्रामीण क्षेत्रका मान्छेहरुका लागि हो । सामाजिक सांस्कृतिक र राजनीतिक हिसाबले पिछडिएका मान्छेहरुका लागि हो । म त यो नाराको पीडित मान्छे हुँ । म त्यो प्रमोद महतो हुँ जो यो राज्यद्वारा जनकपुर अस्पतालको प्रतिनिधित्वमा मारिएको हो ।

म मिर्गौलाको रोगले होइन, राज्यको नैतिकहीनताले मारिएको हुँ । यो नेपालको राज्यसत्ता अपराधी हो तर कसले उसलाई कारबाही गर्छ यो अपराधका लागि ? त्यो मलाई थाहा छैन । त्यसैले म 'नेपाल अब रहला कहाँ नेपाली नरहे' को नारा र व्यवहार स्थापित होस् भन्ने चाहन्छु । नत्र अरु थुप्रैले मेरै मार्ग अपनाउन बाध्य हुनेछन् भन्ने म यहाँबाट देख्दैछु । यहाँबाट अर्थात् मृत्युलोकबाट । मैले तलबाट जे देख्न सकेको थिइनँ यहाँबाट देख्दैछु ।

भन्न त भन्छन्, मान्छे मरेपछि बोल्दैन तर मरिसकेपछि झन् बोल्ने आँट आउँदो रहेछ । एउटा मरेको मान्छेसँग गुमाउने केही डर हुँदैन । यो चिठी कुनै शासकहरूले पढ्ने छैनन्, त्यो मलाई थाहा छ तर लेख्दै गएपछि मलाई लाग्यो यो शासकहरुका लागि भन्दा पनि मजस्तै नेपाली नागरिकता बोक्नेहरूका लागि पो लेखिएछ । जो कोरोनाभन्दा खतरनाक भाइरसबाट संक्रमित छन् । तर बाध्य छन्, मौन छन् । कोरोनाको भ्याक्सिन त अरु देशले बनाइदेला तर यो खतरनाक नेपाली भाइरसको भ्याक्सिन नेपाली आफैंले बनाउनुपर्छ नत्र.‍‍..आफै कल्पना गर्नुहोस् !

धन्यवाद ।

एक मृतक नेपाली

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७७ १५:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘दासढुंगा’ सुटिङका तीतामीठा सम्झना

तीन दृश्यमा सीमित पात्रलाई स्मरणयोग्य बनाउन सौगात मल्लले जुन सफल मिहिनेत गरे, त्यसले उनीप्रति मभित्र ठूलो सम्मान स्थापित भएको छ । एउटा दृश्यको सामान्य सटका लागि उनले १२८ टेक दिनुपरेको थियो । हिजोआज मनमा प्रश्न उठ्छ- के त्यति धेरै टेक आवश्यक थियो ?
मनोज पण्डित

अमर लामाको पात्रमा थुप्रै अनुहार हेरिरहेका बेला दयाहाङ राईलाई दोस्रो भेटमा एउटा चुनौती दिएँ । दयाहाङले मेरो चुनौतीलाई थोरै मिहिनेत गरेर छोटो समयमै पूरा गरे । पोखरामा हरि पाण्डेको घरमा खाना खाने दृश्य खिच्दा अमर लामा पाएकोमा पूर्ण निर्धक्क भएँ ।

ड्राइभरकै चरित्र निभाउनुपर्ने कलाकारले गाडी चलाउन नजान्नु भने मेरा लागि असहजता थियो । तर, ड्राइभिङभन्दा सहज प्रस्तुति, निर्देशकीय बुझ्ने र अनुशासनमा रहने गुणलाई मैले प्राथमिकता मानेँ ।

मेथोड अभिनय रुचाउने सौगात मल्लले आफ्नो पात्रका लागि धेरै छलफल गरे, मसँग । तीन दृृश्यमा सीमित पात्रलाई उनले स्मरणयोग्य बनाउन जुन सफल मिहिनेत गरे, त्यसले सौगातप्रति मभित्र ठूलो सम्मान स्थापित भएको छ । एउटा दृश्यको सामान्य सटका लागि उनले १२८ टेक दिनुपरेको थियो । तर, उनको धैर्यले जित्यो । हिजोआज मनमा प्रश्न उठ्छ, के त्यति धेरै टेक आवश्यक थियो ? कतै त्यो मेरो अहम् त थिएन ? के सौगातलाई भत्काउन चाहन्थेँ ?

सधैँ सम्मान गरे पनि अनुप बराल सरलाई चुनौतीको पहाड खडा गर्नतर्फ सधैँ उन्मुख रहेँ । उहाँले आफ्नो पात्र-निर्माण गर्न ब्रिटिस गुप्तचर निकायको अध्ययन गरेर ‘ह्याट’ लगाउने प्रस्ताव गर्नुभयो, जसलाई मैले पुनरावलोकन नगरी स्विकारेँ । राम्रै लागेको त्यो ह्याट आज पनि खट्किरहेको छ, मैले त्यसको विकल्प दिएको भए हुन्थ्यो भनेर । फिल्ममा अनुप बरालको पात्रकी श्रीमतीसँगको सम्बन्धलाई पनि न्याय गर्न सकिनँ । म नारी पात्र त्यति बुझ्न नसक्ने रहेछु भन्ने लाग्छ ।

दासढुंगा घटना रहस्यमै सीमित भइसकेको थियो, निष्कर्षर्विहीन थियो । मसँग केवल अमर लामाको मृत्युको घटना मात्र अगाडि थियो, बीचमा ठूलो ग्याप । त्यही ग्याप जोड्न मैले सिजियोफ्रेनियाको मद्दत लिएँ, फिक्सन कस्मेक्सिटीका लागि । ‘दासढुंगा’ फिल्म बनाउन म ‘जेएफके’ र ‘ए ब्युटिफुल माइन्ड’ बाट प्रभावित थिएँ । दासढुंगाको सिजियोफ्रेनियाले मलाई बुझायो- दासढुंगा, दरबार हत्याकाण्डहरूले जनतालाई सिजियोफ्रेनियाको रोगी बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेछ र त्यसबाट मुक्त हुनैपर्छ ।

दयाहाङ राईको सिनेमा अनुभव- दासढुंगा : एक स्टेरिङ

निर्देशकले चलचित्रको दुरुपयोग गर्दै एमालेको पक्षमा दासढुंगालाई षड्यन्त्र प्रमाणित गर्न सफल भएको लेखे, कनकमणि दीक्षितले ‘हिमाल’ पत्रिकामा । उनी दासढुंगा साधारण दुर्घटना हो भन्ने विश्वास गर्छन् । दासढुंगालाई षड्यन्त्र ठान्नेहरूले पनि मलाई गुनासो नै पोखे, षड्यन्त्रकारीको पर्दाफास नगरेकोमा । षड्यन्त्रकारीसँग सम्झौता गरेँ भन्ने शंका पनि छ, कतिपयलाई । दासढुंगाले मलाई प्रशस्त आरोपहरू उपहार दियो तर ‘एमाले भएकै कारण दासढुंगा बनाएको’ आरोपसँग भने आजसम्म पनि भाग्ने गर्छु । मदन भण्डारीलाई देश बदल्न सक्ने सम्भावित सक्षम नेता ठान्नुहुन्थ्यो, मेरा बुबा । दासढुंगा घटनाको दिन उहाँले छाक छोड्नुभयो र ठान्नुहुन्थ्यो- दासढुंगा एक दिन अवश्य खुल्नेछ । ‘दासढुंगा’ फिल्म हेरेपछि अब जनताले त्यो घटना बिर्सिदिनुपर्छ भन्नुभयो बुबाले ।

तर, अध्ययनक्रममा पाएँ- जनताले भन्दा मदनकै पार्टीले दासढुंगा बिर्सिदिएको छ । मदन भण्डारीका पछिल्ला डायरीका लागि विद्या भण्डारीसँग सम्पर्क गर्दा उहाँले हामीलाई लगाउनुभएको आरोप अहिले पनि सम्झिन्छु, ‘मेरो श्रीमान्को नाम बेचेर आफूहरू चर्चित हुन खोजेको हुँदा म कुनै पनि सहयोग गर्दिनँ ।’ उहाँ मात्रै होइन, एमालेका शीर्षस्थ नेताहरूको असहयोगका बावजुद चलचित्र दु:ख-सुखले बन्यो । तर, न दासढुंगाका खेलाडीहरू नाङ्गिएका छन्, न अमर लामाका हत्यारा । म विश्वस्त भएँ- दासढुंगा षड्यन्त्र थियो । र, राजनीतिमा षड्यन्त्र स्वाभाविक हुँदो रहेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७७ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×