‘गणतन्त्र कि दलतन्त्र ?’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘लोकतन्त्र र आजको मार्क्सवाद’ पुस्तक लोकार्पणपछि शनिबार राजधानीमा समाजशास्त्री चैतन्य मिश्र पाठकहरूसँग ।

मुलुकमा गणतन्त्र छ कि दलतन्त्र ? शनिबार राजधानीमा बहस चल्यो । समाजशास्त्री चैतन्य मिश्रको पुस्तक ‘लोकतन्त्र र आजको मार्क्सवाद’ लोकार्पण क्रममा राजनीतिक चिन्तक प्रदीप गिरिले भने, ‘गणतन्त्रको नाममा देशमा दलतन्त्र हावी भइरहेको संकेत मिश्रजीको पुस्तकले दिन्छ । नेपाली समाजबाट राजनीति हराउँदै गएको खतरनाक अवस्थालाई पनि उहाँले औंल्याउनुभएको छ ।’

गिरिले पुस्तकमार्फत समाजशास्त्री मिश्रले नेपाली समाजको गतिशीलताका लागि सामाजिक प्रजातन्त्रको आवश्यकतासमेत औंल्याएको बताए । ‘नेपाली राजनीतिको विगतको संश्लेषण गर्दै भविष्यको रेखाचित्र कोर्ने प्रयास गरिएको छ पुस्तकमा,’ गिरिको दाबी थियो । गिरिसँगै सांसद विन्दा पाण्डे, लेखक आहुती र राजेन्द्र महर्जनले मिश्रको पुस्तक लोकार्पण गरेका थिए । सांसद पाण्डेले नेपाली समाजको गतिशीलताको सांगोपांगो तस्बिर पुस्तकमा पाइने बताइन् ।

‘यो पुस्तकले बौद्धिक बहस गर्न र भविष्यका लागि सकारात्मक सोच राख्न उत्प्रेरित गर्छ,’ पाण्डेले भनिन् । आहुतीले भने, ‘लेनिनले मार्क्सवाद बुझेनन्’ भन्ने मिश्रको तर्कमाथि प्रश्न उठाउँदै ‘ऐतिहासिक भौतिकवादको बुझाइबारे नै छलफलको आवश्यकता भएको’ औंल्याए । मानिस सचेतन प्रयास गर्ने प्राणी हो भन्ने पक्षलाई नै मिश्रले बेवास्ता गरेको पनि आहुतीले आरोप लगाए । पुस्तकका सम्पादकसमेत रहेका महर्जनले चाहिँ ‘राजनीतिक संक्रमणजस्तै चैतन्य मिश्रका विचारहरूमा पनि संक्रमण आइरहेको’ बताए । लेखक मिश्रले आफ्ना पुस्तकमाथि आएका फरक विचारले आफ्ना मतमा पुनर्मूल्यांकन गर्न सघाउने बताए । पुस्तक बुकहिल प्रकाशनले छापेको हो । मिश्रको भने नेपाली भाषाको यो तेस्रो पुस्तक हो ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०८:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘बाबा मेरो बाबा...’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘ह्याप्पी फादर्स डे’ धेरैजसोले शुक्रबार सामाजिक सञ्जालमा यसरी लेख्दै आफ्ना बुवाका तस्बिर पोस्ट गरे । राजधानीको प्रदर्शनीमार्गस्थित राष्ट्रिय सभागृहमा भने रंगकर्मी, गायक र कविहरूले बुवाको मुख हेर्ने नेपाली परम्परालाई साहित्य र कलामार्फत उतार्दै सार्थक बनाए ।

गीत, कविता, हास्य प्रस्तुतिमार्फत बुवाको महिमा र गाथा गाए । बुवाको जिम्मेवारीलाई चिनाई सम्मान गर्ने परम्परा बसाउने उद्देश्यले कुशेऔंसीको दिन पारेर सिस्नुपानी नेपालले ‘बा १’ शीर्षकको प्रस्तुति दिएको हो ।

दुई घण्टा चलेको कार्यक्रममा स्रष्टाहरूले भावुक हुँदै बुवाको बखान गरे । नगेन्द्र राईको समूहको वाद्यवादन प्रस्तुति, सत्य–स्वरूप आचार्य, शिशिर योगीलगायतको गायन प्रस्तुति मर्मस्पर्शी थियो । कवि विप्लव ढकाल, विप्लव प्रतीक, लक्ष्मण गाम्नागे, रामप्रसाद ज्ञवाली, मित्रलाल पंज्ञानी, बिना थिङ, हेम प्रभासलगायतले बुवाकै संस्मरण र दायित्व समेटदै कविता पस्के ।

शैलेन्द्र खनालको शब्दमा सत्य–स्वरूपले ‘बाबा मेरो बाबा...’ र अर्जुन पराजुलीको शब्दमा शिशिर योगीले ‘आमा, आमा भन्छन् सबै, बा तिमीलाई देख्दैन कोही...’ गाउँदा माहोल नै भावुक बनेको थियो । त्यस्तै बिना थिङले बुवा र छोरीबीच विवाहपछि टाढा भएको सम्बन्ध समेटिएको कविता ‘बा’ र हेम प्रभासको ‘मेरा बा किसान हुन्’ कवितामा पनि दर्शक गम्भीर बने । पंज्ञानी, ज्ञवाली, ढकाल र प्रतीकले पनि बुवासँगको अविस्मरणीय क्षण कवितामा प्रस्तुत गरे । कवि तथा सिस्नुपानीका अध्यक्ष गाम्नागेले एउटा छोराले आफ्ना बुवाका बारे राखेको धारणालाई हास्यव्यंग्य मिसाएर प्रस्तुत गर्दा बुवाकै स्मरणमा डुबेका दर्शकहरू रमाइलोतिर मोडिए । हास्य क्षेत्रकै ‘बुवा’ मदनकृष्ण श्रेष्ठ, हास्य कलाकार मनोज गजुरेलले पनि आ–आफ्ना बुवाका बारे सुनाए । पुरानो समय बुवाहरूले गरेको संघर्ष र अस्तित्वको स्मरण निकै घतलाग्दा थिए । अनुहार नै ठम्याउन नपाउँदै बाल्यकालमै बुवा गुमाएका गजुरेलले आफ्नो कथा आँसु र हाँसो दुवै मिसाएर सुनाए ।

मदनकृष्णले समाजमा रहेका विभिन्न प्रकारका बुवाहरूको प्रवृत्तिमाथि व्यंग्य गरे । जागिरे, गरिब, कुलङ्गार, झुर, पटमूर्ख, अधर्मीलगायतका बुवाहरूको आनीबानीमाथिको व्यंग्य निकै रोचक थियो । सिस्नुपानीका महासचिव टंकराज आचार्यको प्रस्तुति पनि मन छुने थियो । उनले समाज र परिवारमा बुवाको दायित्व र योगदानलाई पनि सम्झिने संस्कृति विकास गर्न कार्यक्रम गरिएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्