बृहत साहित्यको ठेली 

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — नेपाली लोकसाहित्य, प्रारम्भिक काल, माध्यमिक काल र अनुवादको विधागत अनुसन्धानसहितका पक्षमा लेखिएको ‘जगदम्बा नेपाली साहित्यको वृहत इतिहास’ सार्वजनिक भएको छ ।

नेपाली साहित्यको ठेली नामाकरण गरिएको यो साहित्यिक अनुसन्धानमा प्राध्यापक चुडामणि बन्धुले ‘नेपाली लोक साहित्य र विधागत अनुसन्धानको इतिहास’, प्राध्यापक दयाराम श्रेष्ठले ‘प्रारम्भिक कालको नेपाली साहित्यको पूर्वपीठिका’ तथा बलराम अधिकारीले ‘नेपालमा अनुवादको इतिहास’ बिषयमा समीक्षासहितको विस्तृत विवरण प्रस्तुत गरेका छन्।

यसैगरी, ठेलीमा ‘नेपाली साहित्यको माध्यमिक कालको इतिहास’ विषयमा कमलमणि दीक्षित र नारायण गड्तौलाले संयोजन गरेको सामग्री समेटिएको छ। मदन पुरस्कार गुठीका अध्यक्ष कुन्द दीक्षितका अनुसार नेपाली साहित्यको बृहत इतिहासमा पाँचवटा ठेली प्रकाशित हुनेछन्।

शुक्रबार आयोजित समारोहमा प्राध्यापक बासुदेव त्रिपाठीले बिमोचन गरेको ‘दोस्रो ठेली’ झण्डै १ हजार पृष्ठमा समेटिएको छ। समारोहमा प्राध्यापक दयाराम श्रेष्ठले ‘नेपाली साहित्यिक इतिहासका अप्ठ्यारा र अस्पष्टतालाई बुझ्न सघाउ हुने गरी’ साहित्यिक ठेलीको संयोजन गरिएको बताए।

‘नेपाली साहित्यमा बृहत इतिहासको खााचो देखिएकाले यो खाल्डो पुर्न साहित्यिक ठेलीका परियोजना अघि सारिएको हो,’ठेलीका प्रधान सम्पादक डा.माधवप्रसाद पोखरेलले भने—‘यो ठेलीको तेस्रो भागमा नेपाल बाहिरको नेपाली साहित्यको इतिहास प्रकाशित हुने क्रममा छ।’

प्रस्तावित पाँचवटा ठेलीको लेखनकार्यमा नेपाल र बाहिरका गरी ८५ जना लेखकको संलग्नता रहने जनाइएको छ। यसअघि, बृहत इतिहासको पहिलो ठेलीमा ‘नेपाली भाषा, व्याकरण र अभिलेखीय ब्याकरणको इतिहास’ शीर्षकमा कृति प्रकाशित भैसकेको छ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ १८:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘ती दिनहरु’ विमोचित

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — झण्डै ८० वर्ष अघिको पूर्वी पहाडी समाज र जनजीवनको झल्को उत्रने गरी भीमप्रसाद गुरागाईले लेखेको संस्मरणात्मक कृति ‘ती दिनहरु’ बजारमा आएको छ । शुक्रबार लतिपुरमा आयोजित एक समारोहबीच पाका पत्रकार भैरव रिसालले कृतिको विमोचन गरे ।

बुवाको मुख हेर्ने साइतमा बिमोचित कृतिका बारेमा बोल्दै पत्रकार रिसालले ‘भोजपुरतिरको सहअस्तित्व र समावेशीपना भरिएको तत्कालिन समाजका बारे’ गुरागाईको कृतिमा खुराक भेटिने बताए। ‘बूढा भएका बाआमालाई मीठाइ होइन, बरु हटवाटर–ब्याग र तातो कम्बल दिनुको धेरै अर्थ रहन्छ,’ उमेरमा ९२ कटिसकेका पत्रकार रिसालले ८८ वर्षीय लेखक गुरागाईतिर हेर्दै भने।

भोजपुरपछि मोरङ झरेर बस्दै आएका गुरागाईलाई २०५८ सालमा मस्तिष्कश्राव भएपछि काठमाडौं मोडेल अस्पतालका चिकित्सक वसन्त पन्तले अपरेसन गरेर पुर्नजीवन पाएका लेखकले आफूले पाएको दोस्रो जन्ममा पनि लेखेरै कृतज्ञता जनाएका छन्। समारोहमा सहभागी डा.पन्तले ‘यसरी आफ्ना बाआमाका अनुभवलाई किताब रुपमा ल्याउनु आफैंमा सहृानीय काम’ भनी मन्तव्य राखे।

लेखक एवं चिकित्सक डा.सरोज धितालले गुरागाईको कृतिमा ८० वर्षयताको नेपाली समाजको एक हिस्सा उल्लेख भएको भन्दै यो कृति समाजशाश्त्र र मानवशास्त्रका विद्यार्थीलाई पनि उपयोगी हुने बताए। कृतिमा पुरातन नेपाली समाजमा महिलाको स्थितिका बारेमा पर्याप्त जानकारी रहे पनि त्यसबेलाको वर्ग व्यवस्था र शोषणको चित्र समेटिन नसकेको टिप्पणी उनले गरे।

लेखक नारायण ढकालले त्यसबेलाको समाजमा ब्राम्हण जातीको अवस्था र इतिहासबारेमा किताब बढी खुलेको धारणा राखेका थिए। लेखक गुरागाईले पुस्तक लेख्ने अथवा पुराना दिन सम्झनेमा आफूलाई त्यति रुचि नभए पनि छोराहरुको जोडबलले पुस्तक तयार भएको बताए।

‘भोजपुरतिरको डााडाकााडामा उकालीओराली गर्दा र पछि आसामतिर बरालिँदाको स्मृतिलाई पुस्तकमा समेटिएको छ,’ गुरागाईले भने। लेखकका छोरा एवं उज्यालो नेटवर्कका अध्यक्ष गोपाल गुरागाईले ‘बुबाले भागेका र देखेका कुराहरुलाई पुस्तकको आकारमा उतारिएको’ बताए। संस्मरणात्मक कृति ‘ती दिनहरु’ बुलबुल पब्लिकेसनले प्रकाशित गरेको हो।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ १८:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्