रहेनन् ‘फलामको मान्छे’

पर्वत पोर्तेल

काँकडभिट्टा — चालीसको दशकमा झापामा भोक कविता आन्दोलन उत्कर्षमा थियो । आन्दोलनको नेतृत्व भवानी घिमिरेले गरेका थिए । त्यही पंक्तिमा उभिएका थिए, सशक्त कवि दुर्गा दाहाल । दाहालको ६२ वर्षको उमेरमा मंगलबार हृदयाघातबाट राजधानीमा निधन भयो । 

ZenTravel


भोक कविता आन्दोलनका एक जना अभियन्ता साहित्यकार कृष्ण धरावासीका अनुसार तिनताका भोक कविता आन्दोलनको प्रभाव पूर्वमा मात्रै सीमित थिएन, सिमाना पारि दार्जिलिङसम्म थियो ।

यो आन्दोलनले अभाव, गरिबी, अन्याय, अत्याचार र राजनीतिक चेतना मुखर गरेको थियो । कवि दुर्गा दाहाल भोक कविता आन्दोलनकै उत्पादन थिए । उनी सशक्त कविता लेख्थे । ‘उनी आगो ओकल्ने खालका कविता लेख्थे,’ धरावासीले भने, ‘उनको निधनले नेपाली साहित्यमा अपूरणीय क्षति भएको छ ।’

दकमका कवि दाहाल विगत दुई दशकदेखि राजधानीवासी थिए । साहित्यसँगै उनी शिक्षण पेसामा सक्रिय थिए । २०४४ सालमा प्रकाशित उनको पहिलो कृति ‘टाँगिँदै गरेको आकाश’ चर्चित मानिन्छ । त्यही साल उनले मेची अञ्चलकै प्रतिष्ठित महानन्द पुरस्कार पाएका थिए । त्यहीकविताले उनलाई पुरस्कार मात्रै दिलाएन, नेपाली साहित्यमा राष्ट्रिय चिनारीसमेत दिलायो ।

‘कवितालाई कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गर्न सक्नु उनको विशेषता थियो,’ समकालीन कवि केशव आचार्यले भने, ‘खासमा दुर्गा कविता लेख्नै जन्मिएको जस्तो लाग्थ्यो मलाई ।’

दाहालले पहिलो कृति प्रकाशित भएको धेरै वर्षपछि ‘शब्दहरू जब माथिमाथि उड्छन्’ र ‘दुर्गा दाहालका कविता’ शीर्षकमा कविता संग्रह प्रकाशनमा ल्याइसकेका थिए । दुर्गा दाहालका कविता श्रुतिकाव्यको रूपमा सीडीमा संग्रहित गरिएको थियो । ‘खासमा कृष्ण धरावासीले मलाई सीडीको नाम फलामको मान्छे राख्न सुझाएका थिए,’ एउटा अन्तरवार्तामा उनले भनेका थिए, ‘तर अन्तिममा मैले दुर्गा दाहालका कविताहरू नै राखें । किनभने काठमाडौंलाई म पनि कवि हुँ भनेर चिनाउनु थियो ।’

साहित्य वटवृक्ष हो । यसका धेरै हाँगाबिँगा हुन्छन् । उनले कविताको हाँगो मात्रै पक्रिए । अरू हाँगोसमाउने आँटै गरेनन् सायद उनले । उनले भनेका थिए, ‘कवितामा रुचि बढी छ, आनन्द पनि यसैमा आउँछ । त्यही भएर कवितालाई नै मुख्यविधा बनाएँ ।’

कवि दाहाल महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाबाट प्रभावित भए कुनै समय । पछि आयामेली कविहरूसहित हरिभक्त कटुवाल, भूपी शेरचन, गोपालप्रसाद रिमाल, माधवप्रसाद घिमिरे, श्रवण मुकारुङका कविताले उनलाई आकर्षित गरेको थियो ।

दाहालको ‘फलामको मान्छे’ शीर्षकको कविता अहिले पनि चर्चित मानिन्छ । उनले तत्कालीन सत्तालाई व्यंग्य गर्दै त्यो कविता लेखेका थिए :
‘म अब जन्मँदा
मात्र फलामको मान्छे भएर जन्मनेछु
मेरो कुनै घाउ हुने छैन
मेरो कुनै दाउ हुने छैन ।’

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७६ ०८:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

फेसबुकबाटै लाखौं ठगी

२ सयजनाको उजुरी
८ सय ठगिएको अनुमान
पर्वत पोर्तेल

काँकडभिट्टा — बुटवलका २४ वर्षीय गुन्जबहादुर पल्लीलाई फेसबुक मेसेन्जरमा कसैले हेल्लो भन्यो । अपरिचित भए पनि उनले अभिवादन फर्काए । गफ हुँदै थियो, महेशजंग थापा नामका ती व्यक्तिले पल्लीलाई केही समयअघि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भेटेको कुरा सुनाए ।



उनले पनि ‘हुन सक्छ’ भने । दिनदिनै गफ हुँदै थियो । महेशको फ्रेन्ड रिक्वेस्ट उनले स्विकारे । एक दिन मेसेन्जरमा महेशले भने, ‘म क्यानाडा बस्छु, उतैको पीआर छ । तपाईं पनि जानुहुन्छ भने म स्पोन्सर गर्न सक्छु ।’ छक्क परेका पल्लीले सोधे, ‘कति पैसा लाग्छ ?’ महेशले भने, ‘पैसाको चिन्ता लिनु पर्दैन, पैसा ठूलो कुरा हैन ।’

मेसेन्जर कुराकानीबाटै पल्ली क्यानाडा जान मञ्जुर भए । सुरुमा ३ लाख दिने, बाँकी एक लाख पछि कमाएर दिँदा हुन्छ भनेर उनलाई महेशले झापा बोलाए । तीन लाख बोकेर उनी आए । बिर्तामोडमा भेट भयो । ‘भारत जान पैसा साट्नुपर्छ, तपाईं कपाल काट्दै गर्नुस्’ भन्दै सबै पैसा लिएर उनी बेपत्ता भए । फोन गरे, लागेन । लामो समय पर्खिंदा पनि नआएपछि पल्लीले आफूठगिएको भन्दै प्रहरीलाई उजुरी दिएर घर फर्किए ।

बुटवलकै २३ वर्षीय सुविन अर्यालको कथा पनि उस्तै छ । ४ वर्ष दुबई बसेर फर्किएका थिए । हालैको एक दिन अपरिचितको फ्रेन्ड रिक्वेस्ट आयो महेशजंग थापा नामको फेसबुक आईडीबाट । पल्ली जसरी नै अर्यालले पनि मित्रसूचीमा जोड्नुअघि थापा भनिएकासँग म्यासेन्जरमा कुरा गरेका थिए । महेशले उनलाई पनि क्यानाडा जाने अफर गरे । आफू क्यानाडाको पीआर भएको र जान चाहँदा स्पोन्सर गर्न सक्ने बताए ।

अहिले २ लाख दिए हुने सल्लाह मिलेपछि अर्याल सस्तोमै क्यानाडा जान पाइनेमा मक्ख परे । गत साउन १९ मा पैसा बुझाउन १२ घण्टा लामो यात्रा गरेर उनी झापाको काँकडभिट्टा ओर्लिए । फोनमा महेशले पैसा लिएर मेची पुलपारि आउन भनेपछि अर्यालले वारि नै बोलाए । महेश आए ।

पैसा लेनदेन हुनै लाग्दा दुवैलाई सादा पोसाकका प्रहरीले नाकाबाटै नियन्त्रणमा लियो । अर्याल भोलिपल्टै छुटे, थापा प्रहरीको हिरासतमा छन् । आफूलाई महेशजंग थापा बताउने मोरङको उर्लाबारी–७ बरगाछीका ३५ वर्षीय रामबहादुर खड्का भएको खुलेको छ ।

फिल्मी कथाजस्तो लाग्ने यी दुई घटनाले वैदेशिक रोजगारीका नाममा ठगी गर्नेले कसरी नयाँ शैलीबाट ठगी गरिरहेका छन् भन्ने खुल्छ । खड्काले महेशजंग, विश्वजित थापा, आरभ थापा, उज्ज्वल थापा र प्रवीण थापालगायत नामका फेसबुक आईडीबाट पल्ली र अर्यालजस्ता धेरैलाई ठगी गर्दै आएको प्रहरीको अनुसन्धानबाट खुलेको छ ।

खासगरी खाडी मुलुकमा काम गर्दै गरेका र घर फर्किएर बेरोजगार बसेका युवालाई लक्षित गरेर यस्तो ठगी गरेको देखिन्छ ।

खड्काले १४ वर्षदेखि अध्ययनका लागि क्यानाडा आएको र बिहे गरी पीआर लिएको भन्दै युवालाई ठग्दै आएको खुलेको छ । उनले ठग्ने क्रममा क्यानाडामा आफ्नै लगानीमा २/४ वटा क्याफे सञ्चालन गरेको र नेपालीहरूलाई रोजगारी दिइरहेको बताउने गरेका थिए । आफू गैरआवासीय नेपाली संघ क्यानाडाको पदाधिकारीसमेत रहेको उनले बताउने गरेका छन् ।

उनले क्यानाडा जान जम्मा ३ लाख भिसाका लागि र १ लाख जति टिकटका लागि लाग्ने भन्दै २ देखि ३ लाखसम्म असुलेको प्रहरीले फेला पारेको छ । खडकाले सन् २०१२ देखि नै फेसबुकमा पाँचवटा ‘फेक एकाउन्ट’ खोलेर त्यसमार्फत सम्पर्क गर्दै ठगी गर्दै आएको खुलेको प्रहरीले जनाएको छ । हालसम्म करिब ८ सय जनालाई ठगी गरेको हुन सक्ने भन्दै प्रहरी अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

‘उनको फेसबुक आईडी हेर्दा आठ सयजना जतिलाई ब्लक गरेको देखिन्छ,’ इलाका प्रहरी कार्यालय बिर्तामोडका डीएसपी मोहन थापाले भने, ‘यसलाई आधार मान्दा करोडांै रुपैयाँ असुली गरेको हुन सक्छ ।’ खड्काविरुद्ध इलाका प्रहरी कार्यालय बिर्तामोड, दमक, धुलाबारी र काँकडभिट्टामा सय वटाभन्दा बढी उजुरी परेका छन् ।

प्रहरीका अनुसार उनले मेसेन्जरमा फकाएपछि क्यानाडा जान इच्छुकको डकुमेन्ट माग्ने र तिनै डकुमेन्टका आधारमा सिम कार्ड लिएर फोन गर्ने गरेको खुलेको छ । ‘पैसा लिइसकेकापछि सिम कार्ड नष्ट गर्ने र फेसबुकबाट तिनीहरूलाई ब्लक गर्ने गरेको पाइयो,’ डीएसपी थापाले भने । खडकाविरुद्ध प्रहरीले ठगी मुद्दा दायर गरेको छ । एउटा ठगी मुद्दा फैसला हुँदा कसुरवार ठहर भए ७ वर्ष जेल र ७० हजारसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था छ ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ११:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×