गुरुचेलाको आधा शताब्दी

गणेश राई

काठमाडौं — आख्यानकार ध्रुवचन्द्र गौतमले मंगलबार एकजना चेलासित गुरुपूर्णिमा मनाए । यो ५० औं वर्षको गुरुचेला सम्बन्ध हो । चेला विश्वराज ढुंगाना हुन् । ‘ढुंगानाजी प्रत्येक वर्ष गुरुपूर्णिमा आएको झल्को सम्झाउनुहुन्छ,’ उमेर ७६ वर्षे गौतमले भने, ‘कहिले मेरो घरमै आउनुहुन्छ । आज पचास वर्षगाँठ भएकोले उहाँकै निवासमा आइपुगेको छु ।’

यो सम्बन्धको पोया २०२६ सालदेखि गाँसिएको हो, जतिखेर ढुंगाना त्रिचन्द्र क्याम्पसमा आईएमा पढ्न पुगेका थिए। गौतम वीरगन्जबाट काठमाडौं आएर डेरामा बसेर क्याम्पसमा पढाउँथे। ढुंगाना उदयपुरबाट उच्च शिक्षाकै निम्ति काठमाडौं पसेका थिए। गौतमले त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा २८ वर्ष प्राध्यापन गरे। एमए सकेर ढुंगाना गाउँ फर्किए। अनि माध्यमिक शिक्षक भएर ४० वर्ष पढाए। अहिले दुवैजना अवकाशप्राप्त शिक्षक हुन्। अहिले गुरु गौतम काठमाडौंको महाराजगन्ज चुनदेवी र चेला ढुंगाना काठमाडौंकै कपनका बासिन्दा बनेका छन्।

‘गुरुसित आईए पढदा नेपाली विषयको कक्षामा चिनाजानी भएको हो,’ ६५ वर्षीय ढुंगाना भन्छन्, ‘बीए पनि उहाँसितै पढें। त्यतिखेर ज्यादै घनिष्ठता बढेको हो।’ त्यसयता आआफ्नो पेसामा रहे पनि बेलामौकामा सम्झना गर्ने गरेको सम्झिन्छन्।

नेपाली साहित्यका साधक गौतमको कलम जति तिखो छ, शिक्षण पद्धतिमा पनि उत्तिकै अब्बल थिए। ‘उहाँको शिक्षण ज्यादै मनमोहक हुन्थ्यो, हँसाएको हँसाइ पढाउनुहुन्थ्यो,’ उतिखेर गुरुले कक्षामा भनेका कथा अहिले पनि ताजै रहेको ढुंगाना उल्लेख गरे। आख्यानकार गौतमको अहिले ५० वटा कृति प्रकाशित छन्। गुरुकै प्रेरणाले आफूले साहित्यमा कलम चलाएको ढुंगाना बताउँछन्। ढुंगानाको १३ वटा कृति प्रकाशित छन्। ‘शिक्षक त म मात्रै थिइनँ, तर यसरी गुरुचेला परम्पराको निरन्तर राख्ने काम हामी दुईले कायम राख्ने सकेकोमा गर्वित छु,’ गौतम भन्छन्, ‘म त साहित्यमा मात्र कलम चलाउँछु। ढुंगानाजी साहित्य र शोधअनुसन्धानमा समेत पोख्त हुनुहुन्छ।’

पचासौं वर्षगाँठमा भेला भएर गुरुचेलाको सद्भाव प्रकट गर्न सकेको दुवैजना दंग छन्। यो प्राचीन परम्परा हो। ज्ञानको कुरो आउनासाथ गुरु र चेलाको सम्बन्ध आउँछ। जसले पनि ज्ञान कसैबाट लिएको हुन्छ। विश्वमै गुरुचेला परम्परा कायम छ। उहिले एकै शिक्षकले सबै विषय पढाउँथे। परम्परा बदलिँदै शिक्षालयका गुरु चेला सम्बन्ध रहने गरेको छ। गुरुबाट चेला प्रभावित हुनुमात्र नभई चेलाबाट गुरुसमेत प्रभावित हुनुचाहिँ महत्त्वपूर्ण हुने गौतमको ठम्याइ छ।

जहाँ गुरुको अस्तित्व हुन्छ, त्यहाँ चेलो अनिवार्य हुन्छ। चेलोबिना कोही गुरु हुन सक्दैन। गुरुबिना कोही चेलो बन्न नसक्ने ढुंगानाको ठम्याइ छ। ‘त्यसकारण यी दुइटा शक्तिले संसारमा बौद्धिक विकास गरेका हुन्,’ उनी भन्छन्, ‘यो गुरु–शिष्य परम्परा मर्न दिनु हुँदैन। यसलाई जीवन्त राख्नुपर्छ भन्ने ध्ययले आज गुरुसँग छु।’


प्रकाशित : असार ३१, २०७६ २१:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

६५ वर्ष कटेकालाई भत्ता दिन कांग्रेसको माग

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसले ६५ वर्ष उमेर पूरा भएका नागरिकलाई वृद्धभत्ता दिन माग गरेको छ । प्रतिनिधिसभाको महिला तथा सामाजिक समितिको बैठकमा आइतबार कांग्रेसले ६५ वर्ष पूरा भएका नागरिकलाई ज्येष्ठ नागरिकको मान्यता दिन माग गरेको हो ।

‘ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी विधेयक’ माथि छलफलका क्रममा कांग्रेसकी सचेतक पुष्पा भुसालले ज्येष्ठ नागरिकको उमेर ७० वर्ष नै राख्ने सरकारको प्रस्तावमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने बताइन् । शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले प्रतिनिधिसभाको चुनाव भइसकेपछि ६५ वर्ष पूरा भएका नागरिकलाई समेत वृद्धभत्ता दिने निर्णय गरेको थियो । केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री बनेपछि देउवा नेतृत्वको सरकारले गरेका सबै निर्णय खारेज गर्दा ६५ वर्ष पूरा भएका नागरिकलाई वृद्धभत्ता दिने निर्णयसमेत उल्टिएको थियो ।

कांग्रेसले समितिमा आफ्नो त्यही पुरानो अडान दोहोर्‍याएको हो । भुसालले भौगोलिक कठिनता र औसत आयु कम भएका क्षेत्रलाई हेरेर ६५ वर्ष उमेर पूरा गरेका नागरिकलाई ज्येष्ठ नागरिकको मान्यता दिई भत्ता दिनुपर्ने धारणा राखेकी थिइन् । उनले विधेयकमा ‘अति ज्येष्ठ नागरिक’ भन्ने प्रावधान राखिएकाप्रति समेत आपत्ति जनाइन् । ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई वर्गीकरण गर्न नहुने तर्क उनको थियो ।

सत्तारूढ नेकपाकी सांसद बिनुकुमारी श्रेष्ठले समेत ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई वर्गीकरण गर्ने विधेयकको प्रावधान गलत रहेको बताइन् । सरकारले पेस गरेको विधेयकमा ८० वर्ष पूरा भएका ज्येष्ठ नागरिकलाई अति ज्येष्ठ नागरिकको मान्यता दिने प्रावधान छ ।

उनले ८० वर्ष पूरा भएका नागरिकलाई विशेष सुविधाको व्यवस्था गर्न हुने तर ज्येष्ठ नागरिकहरूमाथि नै विभेद हुने प्रावधान भने राख्न नहुने बताइन् ।

प्रकाशित : असार ३१, २०७६ २१:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×